Timurlular devrinde Semerkant (1370-1506)

Semerkant şehri, tarihsel süreç boyunca birçok devlet için hem siyasi hem de ticarî açıdan önemli bir yere sahip olmuştur. Özellikle Arapların bu coğrafyaya gelişi ve İslamiyet'in bölgede yayılması ile birlikte Emevîler, Abbâsîler, Sâmânîler, Karahanlılar, Gazneliler, Selçuklular, Moğollar şehre sahip olmuş, fakat şehirde asıl gelişme Timurlular dönemi itibarıyla yaşanmaya başlamıştır. Yaşamı boyunca farklı birçok coğrafyaya seferler düzenleyen Timur, buralardan getirdiği âlimleri, sanatkârları, zanaatkârları ve din adamlarını Seöerkant'a yerleştirmiş, şehrin her açıdan gelişmesi için bir zemin hazırlanmıştır. Timur'dan sonra halefleri döneminde de Semerkant ilim ve sanatın yükselen yıldızı olmuştur. Özellikle 14 ve 15. yüzyıllarda şehir oldukça canlanmış, ilim yuvası haline gelmiş, "cennetten bir köşe" olarak anılmaya başlanmıştır. Bu çalışmada Timurlular döneminde Semerkant şehri; sosyal, ticarî, ziraî, iktisadî, ilmi, kültürel ve mimari yönlerden incelenmektedir. Bu alanda araştırmalar yapılırken konu ile ilgili detayların öne çıkarılmasına gayret edilmiş, aynı zamanda bu döneme has yenilikler olarak ifade edilebilecek detayların da üzerinde durulmuştur. Bu tez çalışması ile şehrin kendine has özellikleri ele alınırken aynı zamanda hükümdarların ele alınan konulardaki yaklaşımları da değerlendirilmiştir. Bu çalışmada Timurlular döneminde (1370-1506) Semerkant'ın genel durumu, kuruluşu, Timurlular dönemindeki sosyal ve dini yapısı ele alınmakta, bununla birlikte Timurlular döneminde kentin ticarî, ziraî, iktisadî, ilmi, kültürel ve mimari yönleri de çeşitli açılardan değerlendirilmekte ve bir bütün olarak Semerkant şehrinin söz konusu dönemdeki durumu ortaya konmaya çalışılmaktadır. Anahtar kelimeler: Semerkant, Timur, Timurlular, Uluğ Bey, Mimari.