Tip 1 diyabetes mellituslu çocuk ve adolesanlarda kardiyak fonksiyonların biyokimyasal göstergeler ve doku dopler ekokardiyografi ile değerlendirilmesi

Amaç: Celal Bayar Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Endokrinoloji ve Metabolizma polikliniğinde izlenen tip 1 diyabetes mellituslu çocuk ve adölesanlarda kardiyak fonksiyonların, konvansiyonel dopler ekokardiyografi, doku dopler ekokardiyografi ve subklinik risk faktörleri ile değerlendirilmesi.Metod: Çocuk Endokrinoloji ve Metabolizma polikliniğinde izlenen 5 ile 25 yaş arasında, 88 tip 1 diyabetes mellituslu çocuk ve adölesan (42 kız, 46 erkek) çalışmaya dahil edildi. Diyabet sürelerine göre hastalar, 0-60 ay (Grup 1), 61-120 ay (Grup 2) ve 121 ay ve üzeri (Grup 3) olmak üzere 3 gruba ayrıldı. Serum örneklerinde yüksek dansiteli lipoprotein (HDL), düşük dansiteli lipoprotein (LDL), trigliserid (TG), total kolesterol (TK), Hba1c, asimetrik dimetil arginin (ADMA), lipoprotein ilişkili fosfolipaz A2 (Lp-PLA2) düzeyleri çalışılan bütün hastalara, renkli dopler ultrasonografi uygulanarak karotis arter intima-media kalınlığı (İMK) ateroskleroz varlığı için değerlendirildi. 24 saatlik idrar örneklerinde mikroalbumin düzeylerine bakıldı. Olası myokard hasarı için serum troponin I ile birlikte hastaların kardiyak fonksiyonları konvansiyonel dopler ekokardiyografi ve doku dopler ekokardiyografi ile incelendi.Bulgular: Birinci grubun yaş ortalaması 125.53±41.60 ay, 2. grubun yaş ortalaması 186.26±48.45 ay, 3. grubun yaş ortalaması 233.96±48.11 ay idi. Her 3 grup antropometrik özellikleri açısından karşılaştırıldığında ağırlık SDS ve VKİ SDS açısından gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanmadı. VKİ, boy SDS ve boya uyan ağırlık gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık gösterdi (sırasıyla p=0.000, p=0.007, p=0.002). Sistolik kan basıncı (SKB) ve diastolik kan basıncı (DKB) düzeyleri her üç grup arasında anlamlı farklı saptandı (sırasıyla p=0.003, p=0.008). Hasta grupları karşılaştırıldığı zaman, idrar mikroalbumin, troponin I, HDL-K ve HbA1c düzeyleri arasında anlamlı farklılık saptanmazken TK, LDL-K, TG, ADMA, Lp-PLA2 düzeyleri arasında ise anlamlı farklılık saptandı. ADMA düzeyleri, birinci grupta diğer gruplardan anlamlı olarak yüksek bulundu (p=0,006). LP-PLA2 düzeyleri, birinci grupta ikinci gruptan anlamlı olarak düşük bulundu (p=0.030), ancak birinci ve üçüncü, ikinci ve üçüncü grup arasında anlamlı fark bulunmadı (p>0.05). Karotis arter İMK'larında, gruplar arasında sağda belirgin, solda sınırda anlamlı farklılık bulundu (sırasıyla p=0.025, p=0,05). Atım dalga dopler ve doku dopler ekokardiyografi verilerinin değerlendirmesinde, erken diastolik dalga velositesi (E m/sn), geç diastolik dalga velositesi (A m/sn), sistolik dalga velositesi (S m/sn), IVRT (İzovolümik relaksasyon zamanı), IVCT (izovolümik kontraksiyon zamanı) gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı fark göstermedi (p>0.05). Atım dalga dopler ekokardiyografi E/A oranı her 3 grup arasında istatistiksel olarak anlamlı farklı iken doku dopler ekokardiyografi Em/Am oranı istatistiksel olarak anlamlı saptanmadı. Her üç grubun LVAD ve İVS değerleri karşılaştırıldığı zaman istatistiksel açıdan anlamlı farklılık saptandı. İkinci ve üçüncü grupta LVAD ve İVS değerleri diğer gruba göre anlamlı olarak yüksek saptandı (sırasıyla p=0.002, p=0.001). Diyabet süresi ile atım dalga dopler ekokardiyografi E/A oranı arasında orta derecede, doku dopler ekokardiyografi Em/Am oranı arasında zayıf derecede negatif ilişki saptandı. Her üç gruptaki hastalar değerlendirildiği zaman, ADMA düzeyleri ile diyabet süresi arasında orta derecede negatif ilişki, LP-PLA2 ile zayıf derecede negatif ilişki saptandı.Sonuç: Tip 1 diyabetes mellituslu çocuk ve adölesanlarda bakılan serum Lp-PLA2 düzeyleri diyabet süresi ile birlikte artış gösterdi, bu da aterosklerozun erken bir göstergesi olarak değerlendirildi. Ancak bir çok çalışmada ateroskleroz risk faktörü olarak belirtilen ADMA düzeyleri, bizim çalışmamızda diyabetik hastalarda endotelyal disfonksiyon ile ilişki bulunmadı ve kardiyovasküler risk belirteci olarak değerlendirilmedi. Diyabet süresi arttıkça artış gösteren karotis arter İMK'ı, kardiyak hastalıklar açısından risk faktörü olarak kabul edilebilir. Sol kardiyak fonksiyonların atım dalga dopler ekokardiyografi ile değerlendirilmesinde gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık saptanırken, doku dopler ekokardiyografide anlamlı farklılık saptanmadı. Bu da ölçümlerin tek bir anülüsten yapılmasına ve çalışmanın kesitsel olarak gruplar arasında değerlendirilmesine bağlandı. Ancak diyabet süresi arttıkça doku dopler ekokardiyografi Em/Am oranında azalma saptanması, diyastolik disfonksiyon tanısında doku dopler ekokardiyografinin değerli olduğu görüşünü desteklemektedir.Anahtar Sözcük: Tip 1 diyabetes mellitus, doku doppler ekokardiyografi, biyokimyasal parametreler