Tip 1 diyabetes mellituslu çocuklarda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliklerinin araştırılması

Tip 1 diyabetes mellitus sık görülen bir hastalık olup önemli morbidite ve mortalite nedenidir. Sıklığı giderek artmaktadır. Erken ve geç dönem komplikasyonları vardır. Geç dönem komplikasyonları nefropati, retinopati, nöropati ve koroner arter hastalığıdır. Bu komplikasyonların oluşumunda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliğinin bozulması önemli rol oynar. Bu nedenle pratik uygulamada endotel disfonksiyonunu ve bozulmuş arteriyel elastikiyetin ortaya çıkarılması diyabetik komplikasyonların önlenmesi açısından son derecede önemlidir.Bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Pediatrik Kardiyoloji ve Pediatrik Endokrinoloji Polikliniğinde izlenen 42 tip 1 diyabetes mellituslu hasta ve 42 sağlıklı kontrol grubunda yapılmıştır. En az 5 yıldır tip 1 DM tanısı ile izlenen, 7-18 yaş aralığında olan diyabetik komplikasyonları (nöropati, nefropati, retinopati, koroner arter hastalığı) saptanmayan hastalar çalışmaya alındı. Bu çalışmada tip 1 DM'li hastalarda endotel disfonksiyonu, arteriyel sertlik, karotis intima media kalınlığı, kardiyak sistolik ve diyastolik fonksiyonları araştırıldı.Yaş ortalaması diyabetik grupta 13,21±2.64 yıl iken, kontrol grubunda 13,70±2.80 yıl olarak bulundu. Diyabetik grupta ortalama hastalık süresi 6.95±1.79, ortalama HbA1c değeri 9.00 ±1.40 olarak bulundu. Diyabetik hastalarda aortik strain ve aortik distensibilite değerleri azalmış olarak bulundu (p<0,001). Brakiyal arter bazal çapı, brakiyal arter 1.dakika çapı değerleri açısından anlamlı bir farklılık saptanmadı (p>0.05). Diyabetik hastalarda FMD azalmış (p<0,001), KİMK artmış olarak saptandı (p<0.05).Doku doppler incelemesinde diyabetik grupta sol ventrikül lateral E' dalgası hızı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede azalmış (p=0,009), İVRT ve MPİ önemli derecede artmış (p<0,001) olarak bulundu. Diyabetik grupta sol ventrikül septum E' dalgası hızı kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede azalmış (p<0,001), İVRT önemli derecede artmış (p<0,001) olarak saptandı. Diyabetik grupta sağ ventrikül lateral duvar E' zirve dalgası kontrol grubuna göre istatistiksel olarak önemli derecede azalmış (p<0,001) İVRT ve MPİ önemli derecede artmış (p<0,001) olarak saptandı.Korelasyon incelemesinde DM süresi ile KİMK (r=0,585 p<0,001) ve İVCT (ms) (r=0,356 p=0,02) arasında pozitif, DM süresi ile aortik strain (r=-0,483 p=0,001) ve aortik distensibilite (r=-0,358 p=0,02) arasında negatif korelasyon bulundu. FMD(%) ile aortik strain (r=0,496 p<0,001), aortik distensibilite (r=0,523 p<0,001) arasında pozitif korelasyon bulunurken, FMD (%) ile İVRT (ms) (r=-0,347 p=0,001) ve MPİ (r=-0,264 p=0,015) arasında negatif korelasyon saptandı. Strain ile KİMK (r=-0,323 p=0,003), İVRT (ms) (r=-0,483 p<0,001) ve MPİ (r=-0,535 p<0,001) arasında negatif korelasyon bulunurken, Strain ile aortik distensibilite (r=0,954 p<0,001) arasında pozitif korelasyon bulundu.Sonuç olarak çalışmamızda diyabetik komplikasyonları henüz oluşmamış tip 1 diyabetik hastalarda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliklerinde (KİMK, arteriyel sertlik ve diyastolik disfonksiyon) bozulma saptandı. Diyabetik komplikasyonları henüz oluşmamış, sistolik fonksiyonları korunmuş tip 1 DM'li hastalarda endotel disfonksiyonu ve arteriyel elastikiyet özelliklerinde bozulma gelecekte oluşabilecek komplikasyonlar ve ateroskleroz için öngörü belirtecidir. Yoğun diyabet tedavisi ve glisemik kontrolde iyileşme ile endotel fonksiyonu ve arteriyel elastikiyetin korunması ve/veya endotel disfonksiyonunun erken dönemde tedavisi ile diyabetik hastalarda oluşabilecek komplikasyonlar engellenebilir.