Tip 2 diabetes mellitus hastalarına hemşire liderliğinde verilen diyabetik ayak öz-yönetim eğitim programının diyabetik ayak bilgisi, ayak bakım davranışı, hasta uyumu ve öz etkililik düzeyine etkisi: randomize kontrollü çalışma

Araştırma, Tip 2 Diabetes Mellitus (DM) hastalarına hemşire liderliğinde verilen diyabetik ayak öz-yönetim eğitim programının (DAÖYEP) diyabetik ayak bilgisi, ayak bakım davranışı, hasta uyumu ve öz etkililik düzeyine etkisini belirlemek amacıyla randomize kontrollü müdahale çalışması tasarımında gerçekleştirilmiştir. Araştırma Ocak 2023-Ocak 2024 tarihleri arasında, Ankara Etlik Şehir Hastanesi Genel Hastane Endokrinoloji polikliniklerinde müdahale (n=25) ve kontrol (n=23) grubu olacak şekilde 48 katılımcı ile yürütülmüştür. Araştırmada blok randomizasyon yöntemi kullanılmıştır. Müdahale grubundaki katılımcılara sekiz hafta boyunca DAÖYEP uygulanırken, kontrol grubundaki katılımcılara araştırmanın başlangıcında yalnızca bir kez olmak üzere pankreas anatomisi ve fizyolojisi ile ilgili genel bilgiler anlatılmıştır. Araştırma verilerinin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Diyabetik Ayak Bilgi Ölçeği, Ayak Bakımı Davranış Ölçeği, Kronik Hastalıklar Uyum Ölçeği, Diyabetik Ayak Bakımı Öz-Etkililik Ölçeği, Diyabetik Ayak Değerlendirme Formu kullanılmıştır. Müdahale grubunda DAÖYEP sonrası diyabetik ayak bilgi puanlarının zaman içerisinde anlamlı bir şekilde arttığı (p=0,001) belirlenmiştir. Ek olarak, müdahale grubunun ayak bakım davranışları (p<0,001) ve öz etkililik düzeylerinde de (p=0,008) dördüncü ve sekizinci haftaların sonunda kontrol grubuna kıyasla anlamlı bir artış olduğu saptanırken; kronik hastalık uyum puanları açısından anlamlı bir farklılık olmadığı (p=0,988) bulunmuştur. Araştırma sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda, Tip 2 DM hastalarına hemşire liderliğinde verilen DAÖYEP'in bireylerin diyabetik ayak bilgisi, ayak bakım davranışı ve öz etkililik düzeyini artırmada etkili bir müdahale olduğu sonucuna varılmıştır. Hemşire liderliğinde yürütülecek DAÖYEP'in mevcut diyabet eğitim polikliniklerinde sürdürülen diyabet eğitim uygulamalarına dahil edilerek yaygınlaştırılması önerilmektedir.