Tip 2 diyabet hastalarında aile desteğinin anksiyete ve depresyona etkisi

Çalışmanın amacı Tip 2 diyabet tanılı hastalarda aile desteğinin anksiyete ve depresyon düzeyine incelemektir. Araştırma tanımlayıcı ve ilişki arayıcı tasarım özelliğindedir. Araştırma 08.04.2023-08.10.2023 tarihleri arasında yapılmıştır. Araştırmanın evrenini Sivas Devlet Hastanesi'nde ayaktan ve yatarak tedavi gören Tip 2 diyabet hastaları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini çalışmaya katılmaya gönüllü olan 213 hasta oluşturmuştur. Çalışma yüz yüze anket doldurma yoluyla yapılmıştır. Verilerin toplanmasında Kişisel Bilgi Formu, Hensarling Diyabet Aile Desteği Ölçeği (HDADÖ) ile Hastane Anksiyete ve Depresyon Ölçeği (HADÖ) kullanılmıştır. Araştırma SPSS 22.0 istatistik programı ile değerlendirilmiştir. İstatistiksel analiz sürecinde sayısal değerler, oranlar, minimum ve maksimum değerler, medyan, aritmetik ortalama ve standart sapma hesaplanmıştır. Analiz yöntemleri arasında t testi, varyans analizi (ANOVA), Pearson korelasyon testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi ve Spearman korelasyon testi yer almıştır. İleri düzey analizlerde, varyansların homojen olduğu durumlar için LSD testi, homojen olmayan varyanslar için ise Dunnett C testi uygulanmıştır. Çalışmanın güven aralığı %95 ve anlamlılık düzeyi p<0,05 olarak belirlenmiştir. HDADÖ toplam puanı 83,62±21,79'dir. HADÖ puanları; anksiyete 9,11±4,74, depresyon 8,94±3,7'dir. Hastaların %56,8'sinde anksiyete yokken, %69,5 depresyon bulunmuştur. Destek sistemlerinin, özellikle empatik, teşvik edici, kolaylaştırıcı ve paylaşımcı destek boyutlarının, diyabet hastalarının ruhsal sağlıkları üzerinde etkisi olduğu bulunmuştur. Kendisinde, ailesinde ruhsal hastalığı olanların, diyabette eşlik eden başka bir kronik hastalığın varlığı ve ailesinde diyabet öyküsü olanların, diyabete bağlı kronik komplikasyon yaşayanların depresyon puan ortalamasının yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada tip 2 diyabet hastalarında kadın cinsiyetin anksiyete için risk olduğu tespit edilmiştir. Üniversite ve üzeri eğitim alanların, geliri giderinden yüksek olanların, kentte yaşayanların, kan şekeri takibi yapanların, sigara kullanmayanların aile destek algıları yüksek olduğu tespit edilmiştir. Çalışmada HDADÖ puanı arttıkça, HADÖ puanları azalmaktadır. Diyabet hastalarının destek sistemlerinden maksimum fayda sağlamaları için, sağlık profesyonelleri ve hasta yakınları için eğitim programları geliştirilmelidir. Diyabetin ruhsal sağlık üzerindeki etkilerini daha ayrıntılı bir şekilde inceleyen uzun süreli araştırmalar yapılması, aile desteği ve sağlık profesyonellerinin rolünün güçlendirilmesi, psikososyal müdahale stratejilerinin uygulanması, destek sistemlerinin etkinliğinin ölçme ve geri bildirim mekanizmalarının kurulması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Tip 2 diyabet, Diyabetes Mellitus, Aile Desteği, Anksiyete, Depresyon