Tip 2 diyabetli bireylerde beslenme eğitiminin serum ileri glikasyon son ürünleri, glukoz ve lipid metabolizması ile antropometrik parametreler üzerine etkileri

AMAÇ: Diyabet, sıklığı giderek artan bir hastalıktır. Özellikle uzun dönem komplikasyonlarının kontrol altına alınması bakımından, bireylere tıbbi beslenme önerileri sunmak önemli bir adımdır. Bu çerçevede kalori ayarlanması, yağ, şeker ve tuz kısıtlaması yaygın bir yöntemdir. Besinlerin ileri glikasyon son ürünü (AGE) içeriğinin düzenlenmesi de son yıllarda önemsenmektedir. Çalışmamızda sağlıklı ve diyabetli bireylerde düşük AGE'li beslenmenin kısa ve uzun dönem metabolik etkilerinin saptanması amaçlanmaktadır. GEREÇ VE YÖNTEM: 18-65 yaş arası; 30 sağlıklı gönüllü ile 30 diyabet hastası çalışmaya dahil edilmiştir. İlk görüşmeden iki hafta sonra kısa dönem, üç ay sonra uzun dönem değerlendirme için vizitler planlanmıştır. Katılımcılara düşük AGE'li beslenme prensipleri anlatılarak antropometrik ölçümleri kaydedilmiştir. Her vizitte açlık plazma glukoz, HbA1c, insülin, 1-5 AG, C-peptid, total kolesterol, HDL-kolesterol, LDL-kolesterol, trigliserid, CRP, AGE, metilglioksal, karboksimetillizin ve sRAGE tetkikleri tekrarlanmıştır. Sonuçları gruplar arası ve kısa/uzun dönem olmak üzere, besin tüketim kayıtlarına dayanarak kıyaslanmıştır. Bu çalışma, İstanbul Üniversitesi Bilimsel Araştırma Projeleri Birimi tarafından desteklenmiştir. Proje No: TDK-2019-33269. BULGULAR: Katılımcıların 42'si kadın (%70), 18'i erkektir (%30). Yaş ortalaması diyabet grubunda 52,60±9,34 ve kontrol grubunda 40,20±4,3'tür. Başlangıç ölçümlerde açlık kan glukozu, HbA1c, insülin, C-peptid, CRP, total kolesterol ve HDL-kolesterol diyabetli grupta daha yüksekken, AGE, CML, MG ve sRAGE sağlıklı grupta yüksek bulunmuştur (p<0,05). Kısa dönemde her iki grupta kilo ve beden kitle indeksi (BKİ) azalmış; hastalarda MG yükselmiş ve 1,5 AG düşmüş, kontrol grubunda AGE, CML, MG ve sRAGE düşmüştür (p<0,05). Uzun dönemde hastalarda CML düşmüş ve MG yükselmişken (p<0,05), kontrol grubunda AGE değerlerinde anlamlı değişiklik saptanmamıştır. SONUÇ: Diyetle tüketilen AGE miktarının azalması, metabolik parametreleri ve serum AGE değerlerini etkileyebilmektedir. Bu etkinin netleşmesi açısından daha fazla geniş çaplı randomize kontrollü klinik çalışmalara ihtiyaç duyulmaktadır. Anahtar kelimeler: İleri glikasyon son ürünleri, diyabet, beslenme, diyet