Tip 2 diyabetli hastalarda diyabetik retinopati farkındalığı ve ilişkili faktörler

Amaç: Diyabetik retinopati (DRP), diyabetin yol açtığı ciddi sağlık sorunları arasında yer alan ve anjiyopati ile nöropati gibi komplikasyonlarla ilişkili kronik bir komplikasyondur. Bu çalışmada, Afyonkarahisar ilindeki aile sağlığı merkezlerinde (ASM) tip 2 diyabetes mellitus (DM) tanılı hastaların DRP konusunda farkındalık düzeylerini değerlendirmek, DRP sıklığını ve ilişkili faktörleri araştırmak, DRP farkındalığının artırılması ve erken teşhis edilmesinin önemine dikkat çekmek istedik. Gereç ve Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı olan bu çalışmamıza Şubat- Ekim 2024 tarihleri arasında Afyonkarahisar ilinde yer alan düşük, orta ve yüksek sosyoekonomik seviyedeki dokuz adet ASM'ye kayıtlı tip 2 DM'li hastalar dahil edilmiştir. Dahil edilme kriterlerini sağlayan katılımcıların sözlü ve yazılı onamları alındıktan sonra sosyodemografik özelliklerini, komorbiditelerini, klinik ve laboratuvar verilerini ve DRP farkındalıklarını sorguladığımız literatür eşliğinde hazırladığımız soruları içeren veri toplama formu araştırmacı tarafından yüz yüze görüşme tekniği ile uygulanmış; antropometrik ölçümleri ve tansiyon ölçümleri yapılmıştır. Göz muayeneleri ikinci basamak sağlık kuruluşunda göz hekimi tarafından yapılmıştır. Verilerin analizleri IBM® SPSS® 26 yazılımı kullanılmış, tanımlayıcı analizlerin yanında t- testi, Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis testi, Shapiro-Wilk testi uygulanmış, p<0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Çalışmamıza 244 tip 2 DM hastası alınmış ancak göz muayenesini kabul eden 214 hasta ile devam edilmiş ve çalışma tamamlanmıştır. DRP görülme sıklığı %29 saptanmıştır. HbA1c ortalaması yüksek olan, glisemik kontrolü sağlayamayan, DM süresi fazla olan hastalarda DRP sıklığı istatiksel olarak anlamlı derecede daha yüksek bulunmuştur (p<0,05). Tedavi şekilleri, diastolik kan basıncı ortalaması, kalça çevresi, bel çevresi ile DRP sıklığı arasında istatistiksel olarak anlamlı fark tespit edilmiştir (p<0,05). Hastaların diyabet hastalığına bağlı görmelerinin etkilenebileceğiyle ilgili bilgi ve farkındalıklarının az olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Diyabetik retinopati, diyabetin ciddi ve erken evrelerde belirti vermeyen bir komplikasyonudur, tedavi edilmediğinde kalıcı görme kaybına yol açabilir. Çalışmamızda, DRP sıklığının %29 olduğu ve hastaların DRP konusundaki bilgi ve farkındalık seviyelerinin düşük olduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular, sağlık profesyonelleri ve toplumun diyabetik retinopati konusunda bilinçlendirilmesi gerektiğini, özellikle aile hekimlerinin bu konuda daha aktif rol almasının önemini vurgulamaktadır. Anahtar Kelimeler: Aile hekimliği, Diyabetik retinopati, Diyabet komplikasyonları, Farkındalık, Glisemik Kontrol, Koruyucu Hekimlik