Tip 2 diyabetli yetişkin bireylerde akdeniz diyetine uyumun sürdürülebilir ve sağlıklı yeme davranışı ile ilişkisi

Bu araştırma tip 2 diyabetes mellitus (DM) tanısı olan yetişkin bireylerde Akdeniz diyetine uyum düzeyi ile sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışları arasındaki ilişkiyi incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Tanımlayıcı ve kesitsel türdeki bu çalışma, Kırklareli ilinde aralık 2024–haziran 2025 tarihleri arasında yürütülmüştür. Araştırmaya katılan bireylerin %50,6'sının Akdeniz Diyeti Bağlılık Ölçeği (MEDAS) puanına göre diyet modeline uyum sağlamadıkları belirlenmiştir. Buna karşın, MEDAS ile Sürdürülebilir ve Sağlıklı Beslenme Davranışları (SSBD) ölçekleri arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır(r=-0,039). Antropometrik değerlendirmelere göre, bireylerin büyük çoğunluğu fazla kilolu ya da obez sınıfında yer almakta olup, BKİ ile cinsiyet, yaş grubu ve meslek durumu arasında anlamlı ilişkiler bulunmuştur (p<0,05). En olumlu sağlık alışkanlıklarının 55–64 yaş grubunda olduğu görülmüştür. Araştırmada, MEDAS puan ortalaması 6,50±2,46; SSBD puan ortalaması ise 140,04±27,52 olarak hesaplanmıştır. SSBD alt boyutlarında en yüksek ortalama düşük yağ tüketiminde, en düşük ortalama ise yerel gıda tüketiminde görülmüştür. Sosyo-demografik değişkenlerin (cinsiyet, yaş, eğitim, meslek, gelir, yaşam yeri) MEDAS ve SSBD skorları üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Buna karşılık, birlikte yaşanan birey türü ve düzenli fiziksel aktivite yapma durumu SSBD skorlarını etkilemiştir. Fiziksel aktivite süresi arttıkça bazı biyokimyasal değerlerde (Alanin aminotransferaz (ALT), Aspartat aminotransferaz (AST) artış; hızlı yemek yiyen bireylerde ise çok düşük yoğunluklu lipoprotein (VLDL) ve trigliserid (TG) düzeylerinde yükselme belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma bulguları, sürdürülebilir ve sağlıklı beslenme davranışlarının tek başına Akdeniz diyetine bağlılık düzeyini yordamada yetersiz kaldığını ortaya koymuştur. Sağlıklı beslenme davranışlarının şekillenmesinde sadece diyet modeli tercihlerinin değil; fiziksel aktivite, yeme alışkanlıkları ve yaşam tarzı gibi etmenlerin de etkili olduğu sonucuna ulaşılmıştır.