Tire yöresi efsaneleri derleme ve inceleme çalışması

İzmir'in Tire ilçesi, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yaptığı gibi Türk-İslam kültürünün bulunduğu coğrafyada kalıcılı olması konusunda etkin rol oynamıştır. Aydınoğulları'nın başkentliğinden Osmanlı Devleti'nin en gözde yeri olmasına uzanan tarihinde zengin bir kültürel birikime sahip olmuştur. Bunun sonucu olarak da sahip olduğu sözlü ve yazılı edebiyat geleneği, sözlü kültür ürünleri oldukça zengin bir görünüm arz etmektedir. Bu kültürel birikimi yansıtan türlerin başında gelen efsaneler, İzmir'in Tire ilçesinin inanç ve düşünüş sistemini ve buna bağlı davranış kalıplarını ortaya koymaktadır. Çalışmamızın Giriş kısmında çalışmanın konusu, önemi, amacı ve yönteminden bahsedilmiş; irinci bölümde efsanelerin teşekkül ettiği Tire ilçesinin coğrafi yapısı ve tarihi hakkında kısa bilgi verilmiş, efsane ve Tire folkloru üzerine yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. İkinci bölümde Batı'da ve Türkiye'de efsane türü hakkında ileri sürülen görüşler ele alınarak ilk olarak efsanenin tanımı, özellikleri, sınıflandırılması ve işlevi konusunun üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde Tire'den mülakat tekniğiyle ve kitap, tez gibi yazılı kaynaklardan derlenen 70 efsanenin önce yapısı incelenmiş, Batı'da ve Türkiye'de yapılmış efsane tasnifleri incelenerek konu yönünden sınıflandırılmıştır. Stith Thompson'ın "Halk Anlatılarının Motif İndeksi" baz alınarak motif yapısı incelenmiştir. Ayrıca Tire efsanelerinin muhteva yönünden incelenmiş, ardından işlevi konusunda tespitlerde bulunulmuştur. Dördüncü bölümde ise çoğunluğu kaynak kişilerle görüşülerek derlenmiş olan, bir kısmı da çeşitli yazılı kaynaklardan tespit edilen 70 efsane metnine yer verilmiştir. Sonuç kısmında, çalışmanın diğer bölüm ve kısımlarında yapılan tespitler, elde edilen bulgular ve sonuçlar toplu olarak değerlendirilmiştir. Çalışma sözlü ve yazılı kaynaklarla tamamlanmıştır.