Tlos antik kenti Bizans Dönemi surları

İnsanların yerleşik hayata geçmesiyle birlikte savunma kaygısı ortaya çıkmış ve bu kaygı çağlar boyunca devam etmiştir. Böylece geliştirilen savunma mimarisi birçok dönemden geçerek özel bir gelişim göstermiştir. Zaman ilerledikçe gelişen toplum yapısına paralel olarak savunma mimarilerinde kullanılan teknik ve malzemede farklılıklar da yaşanmıştır. Birçok antik kentte olduğu gibi, Tlos Antik Kenti'nin de vazgeçilmez unsurlardan biri akropol yükseltisini çevreleyen surlar olmuştur. Surlar dışarıdan gelen tehlikelere karşı kenti korurken aynı zamanda kentin gücünün de göstergesi olmuşlardır. Anadolu'daki antik kentlerin sur mimarlığı hakkında detaylı bilgiler mevcuttur. Kalkolitik Dönem'den başlayan sur mimarlığı farklı yerleşimlerde olmak üzere Bizans Dönemi sonlarına kadar takip edilmektedir. Hatta bazı antik kentlerin surlarından antik yazarların bahsettiği de bilinmektedir. Tlos Antik Kenti'nden bilinen en erken surlar kent merkezini batı yönden sınırlayan akropol yükseltisinin üzerindeki Klasik Dönem dynastik saray yerleşimini çevreleyen surlardır. Hellenistik Dönemle birlikte oluşturulan yeni şehircilik anlayışında kent akroplün dışına taşırılarak düzlükteki agoranın etrafına konuşlandırılmış ve diğer kamu yapılarıyla şekillendirilmiştir. Hatta Roma Dönemi'nde mevcut plan yapılan bir kaç ilaveyle kullanılmaya devam etmiştir. Ancak Tlos Antik Kenti ne Hellenistik Dönem'de ne de Roma Dönemi'nde surlarla çevrelenmiştir. Erken Bizans Dönemi'nde diğer yerleşimlerde de olduğu gibi Tlos'da da pagan yerleşim alanı terk edilir ve akropolün güney yamacında yeni bir yerleşim alanı oluşturulur. Sözkonusu bu yerleşim alanının etrafı doğu yöndeki stadyum diazoması seviyesinden başlamak üzere surlarla çevrelenmiştir. Surların doğu yönde kalan kısmının tahkimatı diğerlerine oranla daha sağlam tutulmuştur. Yeni yerleşim alanının girişinin akropolün doğu yönünde olması bunda etken olmuştur. Diğer yöndeki surlar ise arazinin engebeli topografik yapısıyla bağlantılı olarak daha sade tutulmuştur. Bu durum surların inşasında kullanılan malzemeye de yansımıştır. Doğu yöndeki sur duvarları daha çok pagan yapılarından temin edilen devşirme malzeme ile oluşturulmuştur. Diğer yöndeki surlarda ise daha çok moloz taş kullanılmıştır. Erken Bizans Dönemi'nde ilk kez inşa edilen kent surlarının farklı dönem tamirat ekleriyle Orta Bizans Dönemi'ne kadar kullanıldığı belgelenmiştir. Bu tez çalışması kapsamında Tlos Antik Kenti Erken Bizans Dönemi kent surları malzeme, mimari, teknik ve işçilik yönünden incelenmiştir. Anahtar Kelimeler: Likya Bölgesi, Tlos Antik Kenti, Bizans Dönemi, Kent Surları