Tokat ve Amasya illeri ayçiçeği ekiliş alanlarında zararlı lepidoptera türlerinin tespiti, yayılışı, parazitoitlerinin belirlenmesi ve yaygın türün popülasyon değişimi üzerine araştırmalar

Bu çalışma, 2023-2025 yılları arasında Tokat (Zile, Turhal, Erbaa, Merkez) ve Amasya (Merzifon, Merkez, Göynücek, Taşova) illerine bağlı sekiz ilçede gerçekleştirilmiştir. Sörvey çalışmaları, bitkinin tüm fenolojik dönemlerini kapsayacak biçimde yürütülmüş; örneklemelerde feromon ve ışık tuzaklarının yanı sıra doğrudan gözle inceleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda, ayçiçeği alanlarından Lepidoptera takımına ait 8 familyadan toplam 24 farklı tür tespit edilmiştir. Bu türlerin 13'ü Noctuidae, 3'ü Erebidae, 3'ü Sphingidae, biri Geometridae, biri Pieridae, biri Plutellidae, biri Pyralidae ve biri Tortricidae familyasına aittir. Bunlar içerisinde yaygın tür olarak Helicoverpa armigera (Hübner, 1808) belirlenmiştir. Elde edilen türler arasında yer alan Plutella xylostella (Linnaeus, 1758) ve Pontia edusa Fabricius, 1777 için ayçiçeği yeni bir konukçu bitki kaydı olarak belirlenmiştir. Popülasyon takibi çalışmaları, H. armigera'nın yoğunluğunun temmuz-ağustos aylarında en yüksek seviyeye ulaştığını ortaya koymuştur. Ayrıca Lepidoptera takımına ait türlerin paraitoitlerinin belirlenmesi amacıyla yürütülen çalışma sonucunda Ichneumonidae familyasından 5, Braconidae familyasından 3 ve Tachinidae familyasından 4 olmak üzere toplam 12 parazitoit tür elde edilmiştir. Bunlardan Meteorus pendulus (Nees, 1811), Aleiodes aestuosus (Reinhard, 1863) (Hymenoptera: Braconidae), D. collaris (Gravenhorst, 1829), Chromoptlex picticollis (Thomson, 1887) (Hymenoptera: Ichneumonidae) ve Drino imberbis (Wiedemann, 1830) (Diptera: Tachinidae)'in H. armigera'yı parazitlediği ilk kez tespit edilmiştir.