Tokat ili biber üretim alanlarında bakteriyel leke hastalığı etmeni (Xanthomonas euvesicatoria)'nin tanılanması, epidemiyolojisi ve biyolojik mücadelesi

Bu çalışma ile, a) 2016 ve 2017 yıllarında Tokat ilinde biber üretiminin yoğun olarak yapıldığı alanlarda sürveyler yapılarak biber bakteriyel leke hastalığının bölgedeki yaygınlığının belirlenmesi, enfekteli biber bitki örneklerinden elde edilen izolatların morfolojik, fizyolojik, biyokimyasal testler ve moleküler (PCR) analizler ile tanılanması, b) hastalığın Tokat koşullarında epidemiyolojisinin belirlenmesi, ilk inokulum kaynaklarının tespiti, c) bitki gelişimini teşvik eden bakteriler ile hastalığın biyolojik mücadelesi ve bu bakterilerin biber bitki gelişimine olan etkisinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Çalışma kapsamında yapılan arazi sürveylerinde hastalıklı biber bitkilerinden 2016 yılında 346 ve 2017 yılında 225 olmak üzere toplamda 571 adet izolat elde edilmiştir. Tokat ilinde her bölgeyi temsil edecek şekilde seçilen 69 izolat ile morfolojik, fizyolojik, biyokimyasal, patojenite testleri ve moleküler (PCR) analizler yapılmıştır. Bu testler sonucu elde edilen izolatların tamamı Xanthomonas euvesicatoria olarak tanılanmıştır. Yapılan epidemiyoloji çalışmalarında ise, Xanthomonas euvesicatoria'nın tohum, toprak ve bitki artığındaki yaşam süreleri belirlenmiştir. Çalışma sonucunda etmenin tohum üzerinde 7 ay yaşamını sürdürdüğü böylece ilk inokulum kaynağının tohum olduğu saptanmıştır. Etmenin bitki artıklarında yaz dönemi 60 gün, kış dönemi 30 gün ve toprakta yaz dönemi 105 gün, kış döneminde ise 14 gün canlı kalmıştır. Biber bakteriyel leke hastalığının biyolojik mücadelesine yönelik yapılan çalışmada ise, 2017 yılında Tokat ili biber üretim alanlarından sağlıklı biber bitkilerinin yaprak, gövde, kılcal kök parçalarından ve kök toprağından bitki gelişimini teşvik eden bakteriler elde edilmiştir. Farklı yöntemler ile yapılan izolasyonlarda 389 adet aday izolat elde edilmiştir. Fosforu indirgeme ve azotu bağlama testleri sonucund 38 adet izolat aday olarak seçilmiştir. Xanthomonas euvesicatoria ile yapılan antagonistik etki çalışmaları sonucu en yüksek inhibisyon zonu oluşturan 6 adet izolat seçilmiş olup, bu izolatlar Enterobacter cloacae, Enterobacter aerogenes, Bacillus cereus, Microbacterium testaceum, Pseudomonas putida ve Acinetobacter calcoaceticus olarak MALDİ-TOF tekniği ile tanılanmıştır. Seçilen 6 izolat ile biber bakteriyel leke hastalığının biyolojik mücadelesine yönelik saksı ve tarla denemeleri yürütülmüştür. Aday bakteri izolatlarının tekli, ikili ve üçlü kombinasyonları ile yapılan çalışmalarda bakteriyel leke hastalığını saksı denemesinde %34.2-49.6 oranında, tarla denemesinde ise %71.5-82.7 oranında baskıladığı görülmüştür. Aday bakteri izolatlarının sağlıklı biber bitkilerinin gelişimine yönelik yapılan sera ve tarla denemelerinde ise farklı oranlarda bitki gelişimini etkilediği belirlenmiştir. Çalışma sonuçları yerel bitki gelişimini teşvik eden bakterilerin biber bakteriyel leke hastalığının biyolojik kontrolünde kullanılma potansiyeline sahip olduğunu göstermiştir.