Tokat Kazova'da sürdürülebilir tarım için toprak işleme ve doğrudan ekim sistemlerinin toprak fiziksel kalitesi ve ekim kalitesi açısından değerlendirilmesi

Geçit iklim kuşağında yer alan Tokat şartlarında yürütülen araştırmada, silajlık tritikale-fiğ karışımı ve ikinci ürün silajlık mısır rotasyonu uygulanmıştır. Araştırmada dört farklı toprak işleme sistemi uygulanarak silajlık tritikale-fiğ karışımı ve ikinci ürün silajlık mısır için sürdürülebilir toprak işleme sisteminin belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla; geleneksel toprak işleme sistemi (pulluk + diskli tırmık + kombikürüm + ekim) (M1), azaltılmış toprak işleme sistemi-1 (çizel + diskli tırmık + ekim) (M2), azaltılmış toprak işleme sistemi-2 (dik rotovatör + ekim) (M3) ve doğrudan ekim (M4) sistemleri uygulanmıştır. Toprak işleme sistemlerinin toprak fiziksel kalitesine etkisini belirlemek için toprak nem içeriği, hacim ağırlığı, penetrasyon direnci, sıkışma derecesi, agregat stabilitesi, hidrolik iletkenlik, toprak parçalanma derecesi, yüzey pürüzlülüğü, toprak su tutma eğrileri ve S-indeks değerleri belirlenmiştir. Toprak özellikleri ile ilgili ölçümler birinci ve ikinci ürün dönemlerinde toprak işleme sonrası ve hasat zamanında 0-10 cm ve 10-20 cm derinliklerde yapılmıştır. İkinci üründe ekim kalitesini belirlemek için boşluk oranı, ikizlenme oranı, kabul edilebilir bitki aralığı ve ekim derinliği kullanılmıştır. Toprak hacim ağırlığı penetrasyon direnci, sıkışma derecesi ve agregat stabilitesi değerlerinin doğrudan ekim sisteminde daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Toprak işleme sistemleri yüzey pürüzlülüğünü ikinci ürün döneminde istatistiksel olarak önemli bir şekilde etkilemiştir ve M1, M2 ve M3 sistemleri arasında farklılık yoktur. Toprak işleme sistemleri S-indeks değeri kullanılarak toprağın fiziksel kalitesi yönünden değerlendirilmiştir. Her ne kadar sistemler arasında istatiksel olarak fark olmasa da en yüksek S-indeks değeri M2 uygulamasında, en düşük S-indeks değeri ise M1 uygulamasında belirlenmiştir. Dört sistemde de belirlenen S-indeks değerlerine göre toprağın iyi fiziksel kalite gösterdiği anlaşılmaktadır. Geleneksel toprak işleme sisteminde ekim kalitesi parametreleri diğer sistemlere göre daha iyidir. Toprak işleme sistemleri silajlık tritikale-fiğ karışımı yeşil ot verimi bakımından M4>M1>M2>M3; silajlık mısır yeşil ot verimi bakımından M4>M1>M3>M2 şeklinde sıralanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre; alternatif toprak işleme sistemlerinde geleneksel toprak işleme sistemine göre S-indeks değerinin daha yüksek olması bu yöntemlerin uzun dönemde sürdürülebilirliğe önemli katkılar sağlayacağını göstermektedir.