Tokat Müzesi'ndeki Anadolu Selçuklu sikkeleri: Seçilmiş 50 örnek üzerine bir inceleme

Bu çalışma, Tokat Müzesi'nde yer alan Anadolu Selçuklu dönemine ait sikkelerden 50 örnek üzerine tarihî, ekonomik ve sanatsal yönleriyle incelemeyi amaçlamaktadır. Anadolu Selçuklu Devleti'nin 11. ve 13. yüzyıllar arasındaki siyasi hâkimiyeti süresince bastırdığı sikkeler, dönemin iktisadi yapısını ve sanatsal beğenisini yansıtması bakımından önemli tarihsel belgeler arasında yer almaktadır. Tez kapsamında Tokat Müzesi envanterinde yer alan ve on üç farklı Selçuklu sultanına ait toplam 50 sikke değerlendirilmiş; bu sikkeler darp yeri, darp tarihi, malzeme, yazı karakteri, süsleme özellikleri ve müzeye geliş yöntemleri gibi başlıklar altında sistematik biçimde analiz edilmiştir. Çalışma, sikkelerin yalnızca birer ekonomik değişim aracı değil; aynı zamanda siyasi meşruiyetin simgesi, sanatsal üretimin taşıyıcısı ve dinî kimliğin yansıması olduğunu ortaya koymaktadır. Gümüş ağırlıklı olan sikkelerde kullanılan yazı karakterleri (kûfî ve sülüs), kelime-i tevhid ve hükümdar unvanları gibi ifadeler aracılığıyla İslami söylem güçlendirilmiş; figürlü, geometrik ve bitkisel süslemeler aracılığıyla ise Selçuklu sanatının sembolik dili sergilenmiştir. Darp merkezlerinin çeşitliliği, Anadolu'nun farklı bölgelerinde siyasi otoritenin yaygınlaştırılması ve ekonomik bütünlüğün sağlanması açısından önemli veriler sunmaktadır. Çalışma sonucunda, Tokat Müzesi'nin Anadolu Selçuklu dönemi nümismatiği açısından oldukça zengin bir koleksiyona sahip olduğu ve bu koleksiyonun hem yerel tarih hem de genel Selçuklu iktisat ve sanat tarihi araştırmaları açısından değerli bir kaynak sunduğu anlaşılmıştır. Bu tez, Selçuklu sikkeleri üzerine yapılan bölgesel çalışmaların artırılması ve müze koleksiyonlarının akademik düzeyde belgelenmesi açısından önemli bir katkı sunmayı hedeflemektedir. Anahtar Kelimeler: Anadolu Selçuklu Devleti, Tokat Müzesi, Sikke, Darphane