Tokatlı Ahmed b. Muhammed el-Kazâbâdî'nin "Hâşiye'Alâ Envâri't-Tenzîl" adlı eserinin tahkik ve tahlili (Ahmed bin Mohammed al-Tuqati al-Qāzābādī and his "Hashyat Ala Anwar al-Tanzil" critical edition and studying)

Ahmed b. Muhammed et-Tokadî el-Kazâbâdî (ö. 1163/1750), hicri 12. yüzyılda Osmanlı devletinde yüksek makamlarda görev yapan büyük âlim, muhakkik ve kadılardandır. Hanefi fakihi, Müfessir, kelamcı ve usul âlimi olan el-Kazâbâdî'nin belagat, kelam, tefsir ve mantık ilimlerinde Arapça telif ettiği eserleri mevcuttur. Ayrıca bu tezde tahkik ve tahlil edilecek olan Kadı Beyzâvî'nin tefsirinin (Envâru't-Tenzîl) bir kısmı üzerine yazdığı bir haşiyesi de bulunmaktadır. Bu tez, giriş, dört bölüm ve sonuç kısımlarından oluşmaktadır. Birinci bölümde İmam Nâsıruddîn el-Beyzâvî'nin hayatı ele alınmaktadır. İkinci bölümde İmam Ahmed el-Kazâbâdî'nin hayatı ele alınmakta olup, hocaları, öğrencileri ve eserlerinden geniş bir şekilde bahsedilmektedir. Üçüncü bölümde el-Kazâbâdî'nin Envâru't-Tenzîl üzerine yazdığı haşiyesi ele alınmaktadır. Ayrıca mevcut altı yazma nüsha tanıtılmakta olup, yazıldıkları tarih belirlenmekte, müellifine nispeti açısından doğrulukları tespit edilerek dikkatli bir incelemeye tabi tutulmaktadır. Daha sonra müellifin yöntemi ve üslubu, en önemli kaynakları, ıstılahları ve haşiyesinde bulunan kısaltmaları incelenmektedir. Dördüncü bölümde haşiye tahkik edilmekte, anlaşılması zor ve karmaşık olan ibare ve kelimeler açıklanmaktadır. Yazımda günümüz modern imla kuralları esas alınmıştır. Sonuç kısmında ise elde edilen verilerden önemli görülen neticeler ve tavsiyeler yer almaktadır. Anahtar Kelimeler: Kazâbâdî, Beyzâvî, Envâru't-Tenzîl, Tahkik, Tefsir, Haşiye