Tony Blair dönemi İngiltere dış politikasında koruma sorumluluğunun araçsallığı

Soğuk Savaş'ın bitişi ile birlikte ortaya çıkan yeni dünya düzeninde ağır insan hakları ihlalleri, birer iç politika meselesi olarak algılanmaktan çıkarak uluslararası bir sorun haline gelmiş ve devletlerin kendi vatandaşlarını etnik temizlik, soykırım ve insanlığa karşı diğer suçlardan korumakla sorumlu oldukları görüşü giderek daha fazla kabul görmeye başlamıştır. Sorumluluğunu yerine getirmeyen veya getiremeyen devletler için ise devlet egemenliğinin daha fazla bir koruyuculuk sağlamayacağı ve bu doğrultuda koruma vazifesini uluslararası toplumun devralarak, ülkelerdeki acil insani krizlere son vermek için askeri bir müdahale dahil olmak üzere gerekli tüm önlemleri alabileceği fikri özellikle liberal Batı devletleri tarafından benimsenmiştir. Bu görüş ile birlikte 1990'lı yılların başından itibaren insani gerekçeler ile birçok askeri müdahale gerçekleştirilirken, hiçbir müdahale bütünüyle haklı görülmemiş ve müdahale yanlıları çoğu zaman sadece kendi ulusal çıkarlarının peşinde oldukları gerekçesi ile şiddetli eleştirilere maruz kalmıştır. Koruma sorumluluğu üzerine tartışmaların yoğunlaştığı bir dönemde İngiltere'de göreve gelen Tony Blair hükümeti, bu tartışmalarda merkezi bir rol oynamış ve koruma sorumluluğu anlayışının güçlü bir destekçisi olarak onun gelişimine hem öne sürdüğü fikirler hem de aktif olarak katıldığı insani müdahaleler ile katkı sağlamıştır. Ancak 9/11 sonrası dönemde iştirak ettiği Afganistan ve Irak müdahalelerini de bu çerçevede sunmaya çalışması ve bu müdahalelerin, o döneme dek gerçekleşen diğer müdahalelere oranla koruma sorumluluğu açısından çok daha tartışmalı müdahaleler olması, İngiltere'nin bu husustaki niyetinin daha fazla sorgulanmasına yol açmıştır. Bu tezde de amaç bu sorgulamayı yapmak ve İngiltere'nin koruma sorumluluğu bilinci ile hareket edip etmediğini ve koruma sorumluluğunu ulusal çıkarlarını gerçekleştirmek için bir dış politika aracı olarak kullanıp kullanmadığını ortaya koymaktır. Anahtar Kelimeler: 9/11, Afganistan, Irak, İngiltere, İnsani Müdahale, Koruma Sorumluluğu