An exploratory study of recovery activity profiles: Associations with work engagement and burnout

Çalışanların yoğun iş talepleri nedeniyle harcadıkları enerjiyi geri kazanmaları ve tüketilen zihinsel-fiziksel kaynaklarını yenilemeleri anlamına gelen toparlanma süreci, bu çalışmada iş dışı aktivite özelliklerine odaklanan birey merkezli bir yaklaşımla ele alınmıştır. Araştırma; aktivitelerin fiziksel, sosyal, yaratıcı, zihinsel, spiritüel, sanal ve doğa boyutlarının, çalışanların deneyimlerinde nasıl özgün örüntüler oluşturduğunu ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışmada ayrıca, iş taleplerinin bu profilleri nasıl yordadığı ve profillerin iyilik hâli çıktılarından işe bağlılık ve tükenmişlik açısından farklılaşıp farklılaşmadıkları araştırılmıştır. Örneklem, farklı pozisyonlarda çalışan 860 çalışandan oluşmuştur. Birey merkezli bir yaklaşım benimsenerek, profillerin oluşturulmasında örtük profil analizinden yararlanılmış ve dört toparlanma profili tanımlanmıştır: "Kapsamlı Aktivite Yönelimi", "Zihinsel–Sanal Aktivite Yönelimi", "Düşük ila Orta Aktivite Yönelimi" ve "Düşük Aktivite Yönelimi". İş talepleri ve demografik değişkenler yordayıcı olarak test edilmiştir. İş talepleri profil üyeliğini anlamlı şekilde etkilemiş; yüksek talepler "Kapsamlı Aktivite Yönelimi" profiline ait olma olasılığını artırmıştır. Çıktılar açısından, tükenmişlik profiller arasında anlamlı bir farklılık göstermese de, işe bağlılık skorlarının "Kapsamlı Aktivite Katılımı" grubundaki çalışanlar arasında en yüksek olduğu belirlenmiştir. Bu bulgular, yüksek iş taleplerinin çalışanları daha kapsamlı toparlanma davranışları sergilemeye sevk edebileceğini göstermekte ve toparlanmanın pasif dinlenmenin ötesine geçen, işe bağlılığı destekleyen aktif bir süreç olduğunun altını çizmektedir.