Toplu iş hukuku açısından grev hakkı ve grev oylaması

Bu tez çalışmasının amacı, Türk toplu iş hukukunun en önemli müesseselerinden olan grev oylaması kurumunun hukuki mahiyetini, fonksiyonunu ve uygulamadaki etkilerini incelemektir. Grev hakkı, toplu pazarlık sürecinin önemli bir unsuru olup işçi iradesinin kolektif olarak ortaya konulmasını sağlamaktadır. Ancak grev oylaması, tarihi gelişim süreci içinde kimi zaman işçilerin demokratik iradesinin tezahürü olarak değerlendirilmiş, kimi zaman ise grev hakkının kullanılmasında engel teşkil eden bir araç olarak eleştirilmiştir. Bu nedenle, grev oylamasının hukuki konumunun; pozitif hukuk mevzuatı, uluslararası düzenlemeler ve uygulama ışığında sistemli bir şekilde incelenmesi gereklilik arz etmektedir. Araştırmada izlenen yöntem; mevzuat incelemesi, karşılaştırmalı hukuk taraması ve yüksek yargı kararlarına dayalı içtihat değerlendirmesi ile öğretideki görüşlerin tartışılmasından oluşmaktadır. Çalışma kapsamında 275 ve 2822 sayılı Kanun dönemlerinden günümüze kadar grev oylaması kurumunun hukuki ve pratik dönüşümü, özellikle 6356 sayılı Kanun sonrası ortaya çıkan düzenlemeler ve uygulama sorunları üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular; grev oylamasına ilişkin nisap ve usullerin değişmesine rağmen, kurumun, uygulamada sendikal politikalar, işveren tutumu, işyeri yapısı ve işçi-çalışan statüsüne bağlı olarak farklı işlevler kazandığını göstermektedir. Güncel Yargıtay içtihatlarında grev oylaması, giderek daha esnek ve işçi iradesi lehine yorumlanmakla birlikte uygulama ile yasal düzenlemeler arasındaki uyumsuzluk bütünüyle giderilebilmiş değildir. Sonuç olarak çalışma; grev oylamasının, yalnızca usuli bir süreç değil; grev hakkının etkili kullanımı, sendikal demokrasi ve toplu pazarlık süreci açısından temel bir hukuki kurum olduğunu göstermektedir. Etkin bir grev oylaması kurumu için mevzuatın; uygulama ve içtihat ışığında açık ve öngörülebilir şekilde düzenlenmesi şarttır. Anahtar Kelimeler: grev hakkı, grev oylaması, sendikal demokrasi, toplu iş hukuku, toplu iş sözleşmesi