Toplu ulaşım sistemlerinde yolculuk süresinin performans bakımından incelenmesi: Muğla örneği

Kentler topluma bağlı olarak sürekli değişim geçiren içerisinde yaşayan toplumun barınma, ulaşım, sosyo-kültürel etkinlikler gibi ihtiyaçlarının karşılandığı dinamik birimlerdir. İnsanoğlunun geleceği bilme isteği planlama kavramını ilkel çağlardan günümüz modern kentlerine kadar karşımıza çıkarmıştır. Bugün anladığımız hatlarıyla kentsel planlama kavramı Sanayi Devrimini izleyen döneme denk gelmekle birlikte ulaşım planlamasına da etkileri büyük olmuştur. Kentsel planlama, Ulaşım ve Zaman kavramları önemini Sanayi Devrimi ile iyiden iyiye hissettirirken, bugün gelinen uzay çağında sanal mekân, bir yandan kentin bir alternatifi olarak karşımıza çıkmakta, bir yandan da kentin yapılaşmasını etkilemektedir. Bununla birlikte, insanoğlu günümüzde her türlü bilgi, belge ya da hizmete en hızlı şekilde ulaşma arzusu taşımaktadır. Konut gelişiminin artması ve kentlerdeki yayılım, bölgede yaşayan sakinlerin seyahat sürelerinin kısaltılmasını değerlendirmek gerekliliğini de ortaya çıkarmıştır. Günümüzde artan taşıt trafiğinin olumsuz etkilerini azaltmada alternatif olarak kullanılacak toplu taşıma sistemlerinin ise performans düzeylerinin yüksek olması, kullanıcılar ve sistem sağlayıcıları açısından önemli olacaktır. Zamanın değeri, altyapının geliştirilmesinden sonra zaman tasarrufu nedeniyle yolcular tarafından elde edilen bir fayda olmakla birlikte, toplu taşımada seyahat sürelerinin değişkenliğini anlamak performans değerlendirmesinde önemli bir kıstastır. Tez çalışmasında toplu taşımaya yönelik talebin, yolculuk süresine bağlı performans göstergelerinin yanı sıra, erişilebilirlik ve arazi kullanım kararlarından nasıl etkilendiği modellenmiştir. Araştırma, Muğla ilinin merkez ilçesi olan Menteşe'de 129 analiz bölgesinde Ulaşım Ana Planı kapsamında yapılan hane halkı anketleri ve trafik sayımları aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Yapılan modellemeler sonucunda, yolculuk talebinin yüksek oranda erişilebilirlik indeksi ve süreden etkilendiği, arazi kullanım türlerinde ise, ticaret kullanımlarının yolculuk talebini en çok etkileyen arazi yapılaşması olduğu sonucuna ulaşılmıştır.