Toplumsal cinsiyet ve siyaset: Kamusal ve özel alan ayrımında Afganistan'da kadın

1919_1929 yılları arasında kamusal alanın kapısı Afgan kadınlarına açıldığı yıllardır. 1934_1973 yıllarında kadınlar için üniversiteler açılmış ve erkeklerle aynı ortamda eğitim görmeleri sağlanmıştır. Ilavaten bu yıllarda kadınlar siyasi, idari, hukuk ve ekonomik kurumlarda çalışma hakkı kazanmıştır. Kadın hayatının siyasal boyutu 1965 yılında gerçekleşen parlamento seçimleri ile şekil almıştır. Seçim sonucunda Ruqiye Habib, Anahita Rateb Zade Kabil, Hadice Ahrari ve Mahsome Esmeti‟ni milletvekili olarak seçilmiştir. Aynı yıllarda Kubra Noorzai Sağlık Bakanı olarak, Şefiqe Ziyayi ise bakan danışmanı ve 3 kadın senator olarak görevlendirilmiştir.14 kadın da mahkemeye hâkim olarak görevlendirilmiştir ve oy verme hakkına sahip olmuştur. Ancak 1992-2001 yıllarında Afganistan'da Mücahitler ve Taliban döneminde de devam eden kadının toplumsal ortamdan silinmesi süreci başlatılmıştır. Bu dönemlerde kesin kararlarla kadınlar toplumsal hayattan tamamen uzaklaştırılmıştır. 2005 yılından itibaren ise Taliban döneminin sonlanmasıyla birlikte yeniden bir demokratikleşme süreci başlamıştır. Bu zaman zarfı içerisinde özel ve kamusal alan ayrımında özellikle kadınlara yönelik ciddi dönüşümlerin yaşandığı görülmektedir. Bundan dolayı bu çalışmada Afganistan'ın sosyo-politik tarihinden yola çıkılarak toplumsal cinsiyet ve siyaset olgusunu tartışarak kamusal ve özel alan ayrımında kadın olgusu tartışılmıştır. Çalışmada süreçle ilgili literatür derlemesine dayalı bilgi aktarımının yanısıra nitel araştırma veri toplama tekniklerinden sözlü tarihe yer verilmiştir. Bu çalışmada 5 Afgan kadının sözlü anlatılarına yer verilmiştir. kadınlarının tecrübelerinden, hayat hikâyelerinden yola çıkarak dönemler arasındaki sürecin etkilerini sorma imkânı yakalanmıştır. Bu kadınların anlatıları aracılığıyla kültürel ve toplumsal sistem arasındaki değişiklikler kopuşlar özelinden gidilerek "anomi" olarak tasvir edebileceğimiz örüntülerin nedenleri açığa çıkartılmak istenmiştir.