Total diz artroplasti cerrahisi geçiren hastalarda telerehabilitasyon temelli standart egzersiz programına eklenen hareket gözlem terapisinin hasta bildirimli ve performansa dayalı sonuçlar üzerine etkisinin incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı total diz artroplastisi (TDA) sonrası telerehabilitasyon (TR) temelli standart egzersiz programına eklenen hareket gözlem terapisinin (HGT) ve ev programına eklenen TR temelli standart egzersiz programının hasta bildirimli ve performansa dayalı sonuçlar üzerine etkisini araştırmaktır. Gereç ve Yöntemler: TDA sonrası 40 katılımcı 3 grupta tedavi sürecini tamamlayıp analize dahil edildi (Grup 1: (n=13), Grup 2: (n=14), Grup 3: (n=13)). Grup 1'e HGT eklenen TR temelli standart egzersiz programı (HGT+TR), Grup 2'ye TR temelli standart egzersiz programı (TR), Grup 3'e ev programı uygulandı. Katılımcılara taburcu olana kadar (1 gün) standart hastane temelli fizyoterapi uygulandı ve bilgilendirme broşürleri verildi. TR'de haftada 3 gün 30'ar dakikalık toplam 6 hafta video konferans temelli rehabilitasyon, HGT+TR'de ise buna ek her seansta 15'er dakikalık egzersiz videolarının izletilmesi eklendi. Cerrahi sonrası 6. haftadan sonra telefon görüşmesi yoluyla TR gruplarındaki hastalar 12. haftaya kadar takip edildi. Tüm katılımcılar cerrahi öncesi, cerrahi sonrası 3.,6. ve 12. hafta olmak üzere 4 defa değerlendirildiler. Katılımcıların fonksiyonel durumları Western Ontario McMaster Üniversitesi Osteoartrit İndeksi (WOMAC) ile; ağrı şiddetleri Görsel Analog Skala (GAS) ile; eklem haraket açıklıkları (EHA) dijital gonyometre ile; yaşam kaliteleri EuroQol-5D-3L (EQ-5D-3L) ile; günlük yaşam aktivitelerindeki semptom ve kısıtlılıkları Diz Yaralanması ve Osteoartrit Sonuç Skoru- Günlük Yaşam Aktiviteleri Skoru (KOOS-ADLS) ile; fiziksel akitivite düzeyleri Uluslararası Fiziksel Aktivite Anketi- Kısa (IPAQ-Kısa Form) ile; alt ekstremite kas kuvveti 30 saniye otur kalk testi ile; lokomotor performansları merdiven çıkma inme testi ve 40 metre yürüme testi ile değerlendirildi. Bulgular: Tedavi sonrası istatistiksel olarak her üç gruptaki katılımcıların belirli haftalarda fonksiyonel düzeylerinde iyileşme; ağrı şiddetlerinde, günlük yaşam aktivitelerindeki semptom ve kısıtlanmalarında azalma; etkilenen ve etkilenmeyen diz EHA değerlerinde, fiziksel aktivite düzeylerinde, yaşam kalitelerinde ve performans test skorlarında artış bulundu. HGT'+TR'nin TR'ye göre istatistiksel olarak etkilenen diz aktif/pasif fleksiyon derecelerinin artışına ve erken dönemde (cerrahi sonrası 3. hafta) alt ekstremite kuvvetinin artışına ek katkı sağladı görüldü. TR'nin ev programına göre istirahat ve yürüme sırasındaki ağrının azaltılmasına ek katkı sağladığı görüldü. Ev programına ve TR'ye kıyasla HGT+TR uygulandığında katılımcıların yaşam kalitelerindeki iyileşmeye, fiziksel aktivite düzeylerindeki ve performans test skorlarındaki artışın daha fazla olduğu gözlendi (p<0,05). TR ve HGT+TR'nin ev programına göre fonksiyonel sonuçların iyileştirilmesine, gece ağrısı ve günlük yaşam aktivitelerindeki semptom ve kısıtlılıkların azaltılmasına ek katkılar sağlayamadı bulundu (p>0,05). Sonuç: HGT+TR, TR ve ev programı yöntemleri ile TDA sonrası hastaların fonksiyonel düzeylerinde iyileşme; ağrı şiddetlerinde, günlük yaşam aktivitelerindeki semptom ve kısıtlanmalarında azalma; etkilenen ve etkilenmeyen diz EHA değerlerinde, fiziksel aktivite düzeylerinde, yaşam kalitelerinde ve performans test skorlarında artış elde edildiği kanaatindeyiz. HGT+TR'nin TR'ye göre etkilenen diz aktif/pasif fleksiyon derecelerinin artışına ve erken dönemde alt ekstremite kuvvetinin artışına, ev programına göre de yaşam kalitesinde iyileşmeye, fiziksel aktivite düzeylerinde ve performans test skorlarında artışa ve TR'nin ev programına göre istirahat ve yürüme sırasındaki ağrının azaltılmasına ek katkı sağladığını fakat HGT+TR ve TR'nin ev programına göre fonksiyonel sonuçların iyileştirilmesine, gece ağrısı ve günlük yaşam aktivitelerindeki semptom ve kısıtlılıkların azaltılmasına ek katkılar sağlayamadığını düşünmekteyiz. HGT+TR'nin ve TR'nin TDA sonrası rehabilitasyonda uygulanabilir yöntemler olduğunu ve HGT'nin, TR'nin ve HGT+TR'nin TDA sonrası hastalar üzerine etkilerinin incelendiği daha fazla yayına ihtiyaç olduğu düşüncesindeyiz. Anahtar Kelimeler: Egzersiz; Ev programı; Fizyoterapi; Hareket gözlem terapisi; Telerehabilitasyon; Total diz artroplastisi