Trabzon (Maçka) Kalyan akarsuyunun su kalitesinin araştırılması ve modellenmesi

ÖZET Bu çalışmada, Trabzon kentine içme ve kullanma suyunu sağlayacak olan Atasu Barajının sularını taşıyan Kalyan Akarsuyunun su örneklerini 3 ayrı noktadan yaklaşık bir yıl boyunca ayda bir örnek alarak bu akarsuyun su kalitesi belirlenmiş ve bundan yararlanılarak nehrin matematiksel modellemesi oluşturulmuştur. Çalışma süresince su kalitesi parametrelerinden Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ), Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ), Çözünmüş Oksijen, İletkenlik, Debi, Sıcaklık, pH, NO3"- N, N02"-N, Org-N, NH4+-N, 0-PO4"3, Fe, Zn, Al, Cu, Pb, Cr, Deterjan (Yüzey Aktif Madde), Bulanıklık, Toplam Sertlik ve Toplam Pestisit tayinleri yapılmıştır. Araştırma süresince ölçülen fizikokimyasal parametrelerden Biyokimyasal Oksijen İhtiyacı (BOİ) 0,40 - 2,15 mg/L, Kimyasal Oksijen İhtiyacı (KOİ) 1,1 - 10,6 mg/L, Çözünmüş Oksijen 8,64 - 1 1,08 mg/L, Elektiriksel İletkenlik 80 - 255 uS/cm, Debi 0,87- 9,20 m3/s, Sıcaklık 7,2 - 20,2 C°, pH 7,55 - 8,30, Nitrat Azotu (N03"-N) 1,01-1,86 mg/L, Nitrit Azotu (N02"-N) 0,0020 - 0,0140 mg/L, Organik Azot (Org-N) 0,09 - 0,36 mg/L, Amonyum Azotu (NH4+-N) 0,013 - 0,098 mg/L, Orto Fosfat (0-PO4"3) 0,080 - 0,529 mg/L, Fe 0,103 - 0,910 mg/L, Zn 4,2 - 14,3 ug/L, Al 0,017 - 0,039 mg/L, Cu 3,67 - 6,87 ug/L, Pb 0,19 - 1,15 ug/L, Cr 0,017 - 0,140 mg/L, Deterjan (Yüzey aktif Maddeler) 0,328 - 0,530 mg/L, Bulanıklık 1,5 - 8,2 NTU, Toplam Sertlik 49,32 - 155,00 mg CaC03 /L, Toplam Pestisit 0,67 - 1,10 u-g/L, değerleri arasında değiştiği tespit edilmiştir. Analiz sonuçlan; Su Kirliliği Kontrol Yönetmeliği, İçme Suyu Standartları (TS 266) ve Dünya Sağlık Örgütü tarafından önerilen standartlarla karşılaştırılarak içme suyu olarak kullanılan akarsuyun kalitesi belirlenmiştir. Sonuç olarak araştırma süresince bazı aylarda ölçülen toplam sertlik, bulanıklık, orto-fosfat, deterjan, toplam krom değerleri standart değerlerin üstünde çıkmış, diğer parametreler ise normal kalite değerleri seviyesinde bulunmuştur. Ayrıca şu anda Kalyan Havzasında kurulu olmayan ancak gelecekte kurulması muhtemel bazı tesis ve yerleşim bölgelerinin Kalyan Akarsuyu üzerine nasıl bir etki yapacağını daha şimdiden belirleyip, ortaya çıkabilecek muhtemel olumsuzlukların önüne geçebilmek için QUAL 2E matematiksel modelleme sistemi ile Kalyan Akarsuyu modellenmiştir. Anahtar Kelimeler: Matematiksel Modelleme, Su Kirliliği, Atasu Barajı, Kalyan Havzası, Kimyasal Parametreler, Metaller VII