Trafik kazalarının coğrafi bilgi sistemine dayalı analizi: Antalya merkez ilçeleri örneği

Ulaşım; sağlık, eğitim, ticaret gibi yaşamın sürekliliği ve medeniyetin gelişmesi için insanlık tarihinin ilk zamanlarından beri önem arz eden karmaşık bir sistemdir. Günümüzde karayolu, denizyolu, havayolu ve demiryolu ulaşımı kullanılmaktadır. En çok tercih edilen ulaşım türlerinden biri olan karayolu ulaşımıdır. Karayolu ulaşımı ilk çağlarda yaya olarak başlamış, hayvanların evcilleştirilmesi, tekerleğin icadı, sanayi devrimi ve arabanın icadıyla beraber çeşitlilik kazanmıştır. Bu ulaşım türünde çeşitli sebeplerden kaynaklanan yoldaki bozulmalar ve meydana gelen trafik kazaları ulaşımdaki aksamalara neden olmaktadır. Trafik kazaları, araçlarda maddi hasarlara, insanlarda ise fiziksel yaralanmalara hatta ölümlere sebep olabilmektedir. Son yıllarda, trafik kazalarını önlemek için farklı çalışmalar yapılmaktadır. Bu çalışmaların bazılarında başlıca trafik kazalarının yoğunlaştığı yerler (kaza kara noktalarını) çeşitli yöntemlerle belirlenmektedir. Belirlenen kaza kara noktalarının (KKN) tanıtılması ve takibinde analizler ve/veya gözlemler sonucunda bölgeye özgün çözüm önerileri getirilmektedir. Kaza kara noktalını belirlemek amacıyla son yıllarda koordinat sistemli coğrafi bilgi sisteminden (CBS) yararlanılmaktadır. Yerleri tespit edilen kaza kara noktalarının, sinyal planı değişikliği, geometrik düzenleme gibi mühendislik yöntemleriyle riskli yol kesimlerinde iyileştirilme yapılması önerilmektedir. Bu tez çalışmasında gerek turizm faaliyetleri gerekse yoğun göç alması nedeniyle Türkiye'nin nüfus artışı en çok olan şehirlerinin başında gelen Antalya İli merkez ilçeleri için mekânsal konumlar dikkate alınarak kaza meyilli yol kesimlerinin ve kaza kara noktalarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Emniyet Genel Müdürlüğü (EGM)' nden alınan Aksu, Döşemealtı, Kepez, Konyaaltı ve Muratpaşa İlçelerinde meydana gelen trafik kazaları incelenmiştir. SPSS istatistik programı kullanılarak yapılan analiz sonucunda kazaların yaş gruplarına göre dağılımında bir anomaliye rastlanmadığı saptanmıştır. Ayrıca çalışmada Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) programı olan QGIS'te ısı haritası ve çekirdek yoğunluğu kestirimi yöntemleri kullanılarak tez kapsamındaki bölgelerde kaza meyilli yerlerin tespiti yapılmış ve bu noktalar haritalandırılmıştır. Ayrıca örnek bir çalışma kapsamında, kaza sayısı yöntemi kullanılarak belirli kesimlerin kaza kara noktalarının yerleri belirlenmiştir. Ayrıca tezde Torus Dönel Kavşak programı kullanılmıştır. Böylece kaza meyilli olarak belirlenen dönel kavşakların geometrik tasarımı güvenli sürüş açısından incelenmiştir. Yapılan analizler sonucunda, kazaların büyük bir bölümünün sürücülerin kurallara uymamasından kaynaklandığı saptanmıştır.