Küresel Güney ülkelerinde demokrasi ve popülizm: Türkiye ve Brezilya üzerine karşılaştırmalı bir çalışma

Demokrasinin geleceği dünya çapında tartışılırken, bu araştırmada, Türkiye'deki ve Brezilya'daki sağcı popülist rejimler demokratik gerileme üzerine kurulu mevcut literatür ve vaka içi süreç izleme tekniği ve karşılaştırmalı vaka analizi üzerinden incelenecektir. Hem Türkiye hem de Brezilya, son on yılda otoriterliğe doğru kayan paradigmatik vakalardır. Küresel Kuzey ülkelerindeki gelişmiş demokrasilerle karşılaştırıldığında, Türkiye ve Brezilya örnekleri yatay kurumların devlet eliyle zayıflatılmasını anlamak için "demokratik gerileme" literatürüne önemli bakış açıları sunmaktadır. Bu iki vaka aynı zamanda iktidardaki popülist rejimlere örnek teşkil etmektedir. Türkiye (İslamcı milliyetçi popülizm) ve Brezilya (tarihsel olarak sol popülizmin iktidarda yer aldığı ancak şu an askeri rejim döneminin desteklendiği sağ-popülist iktidarın olduğu) farklı sağ popülizm türlerini temsil etmektedir. Her iki ülke de, 2010 yılında seçim demokrasileri olarak tanımlanmıştır. Günümüzde ise, dünyanın ilk beş otoriter ülkeleri arasında görülmektedir. Ancak Brezilya her ne kadar "seçimsel" ve "kusurlu" olsa da hala demokrasi olarak sınıflandırılırken, Türkiye uluslararası kabul görmüş demokrasi endekslerinde "seçimsel otokrasi" veya "hibrit rejim" olarak tanımlanmaktadır. Bu endekslere göre her iki ülke demokrasisi de gerileme göstermektedir, ancak darbe deneyimleri, ekonomik kalkınma ve batı modeli güdümlü demokratikleşme ve modernleşme sürecindeki siyasi istikrarsızlıkları açısından benzerlikleri olan Türkiye ve Brezilya'da, neden son on yılda farklı seviyelerde otoriter popülist bir konsolidasyon söz konusudur? Çalışma temel olarak; kutuplaşmanın ve sivil topluma ve eleştirel düşünceye olan muhalefetin hem Türkiye'de hem de Brezilya'da otoriter popülist konsolidasyonun önünü açtığını savunmaktadır. Ancak; Türkiye'deki kurumsal koşullar, yasama, yargı, bürokrasi, politik ekonomi ve medya üzerindeki 20 yıllık kesintisiz otoriter popülist kontrol sayesinde, böyle bir konsolidasyona doğru daha büyük bir hareketin habercisi olmuştur.