Arap devrı̇mlerı̇ sonrası dönemde ı̇slamı̇ sı̇yası̇ hareketlerı̇n dönüşümlerı̇: Mısır örneğı̇

Mısır'da 25 Ocak Devrimi'nin ardından İslamcı hareketler kamu alanında etkili bir aktör haline gelmiştir. Ülke tarihinde ilk kez İslamcı bir temsilci cumhurbaşkanlığı makamına ulaşmıştır. Bu süreç, İslamcıların fikirlerinde ve siyasi pratiklerinde yaşanan değişimlerle şekillenmiştir. İlk eğilim, demokratik ve ulusal çerçevelere daha fazla katılım yönünde olmuştur. 2013 darbesinin ardından ise şiddete yönelim gözlemlenmiştir. Bu tez, 2011-2024 yılları arasında İslamcı hareketlerde gözlemlenen dönüşümlerin tezahürlerini ve sonuçlarını incelemektedir. Araştırmacı, bu değişimlerin derinliğini ve ciddiyetini ele almakta, bu dönüşümlerin dış baskılar ile İslamcı hareketlerin bazı liderlerinin kişisel kanaatlerinin birleşimiyle şekillendiğini varsaymaktadır. Ancak, bu kanaatin de söz konusu baskılar neticesinde şekillendiğini savunarak, bu dönüşümlerin köklü olmadığı sonucuna varmaktadır. Bu baskılar; yerel, uluslararası ve her iki düzeyin kesişim noktasındaki unsurlar olmak üzere üç gruba ayrılmaktadır. Yerel düzeyde, Mısır'daki otoriter yönetim ve devlet yapısının doğası belirleyici olmuştur. Uluslararası düzeyde ise terörle mücadele politikaları ve İslamofobi gündemi önemli bir baskı unsuru olarak ortaya çıkmıştır. Bunların yanında, yerel ve uluslararası faktörler arasındaki kesişim noktasında yer alan karşı-devrimci güçlerin çıkarları da bu süreci etkilemiştir. Araştırmacı, İslamcıların bu dönüşümleri gerçekleştirmesine yol açan faktörleri anlamak için birden fazla bakış açısının birleştirilmesi gerektiğini savunmaktadır. Bunlardan ilki, dini yaklaşımdır ve İslamcıların şeriat tarafından meşrulaştırılan hedeflerini tanımaya dayanmaktadır. İkinci olarak, rasyonel seçim teorisi kapsamında maslahat (çıkar) anlayışıyla hareket etme eğilimi ele alınmaktadır. Üçüncü olarak ise çatışma perspektifi çerçevesinde, bu hareketlerin yerel ve uluslararası düzeyde maruz kaldığı baskı ve dışlanmanın sonuçları analiz edilmektedir. Bu tez, devrim ve İslamcı hareketler literatürüne katkı sağlamakta ve Arap dünyasında zulme karşı mücadele eden geniş bir kesime hitap etmektedir.