Turizm baskısıyla gelişen kırsal soylulaştırmanın etkileri: avanos örneğinde bir çalışma

Günümüz literatüründe kırsal alanlar yalnızca tarımsal üretim faaliyetlerinin baskın olduğu düşük nüfuslu alanlar olarak değil; sosyal, ekonomik ve mekânsal olarak akışkan ve değişken alanlar olarak yeniden tanımlanmaktadır. Bu değişime neden olan kentten kıra yönelik nüfus hareketliliği çeşitli kavramlar altında tartışılmaktadır. Kırsal alanlara yerleşen kentli yeni sakinlerin bölgedeki demografik yapıyı, mekânı algılama ve kullanma durumunu ve yerel ekonomik dinamikleri değiştirmesi gibi etkilere neden olan kırsal soylulaştırma bu kavramlardan biridir. Tez kapsamında, kırsal alanlarda turizm baskısıyla gelişen kırsal soylulaştırma sürecini ve bu sürecin sosyal, ekonomik ve mekânsal yansımalarını ortaya koymak hedeflenmektedir. Bu doğrultuda Kapadokya bölgesinde morfolojik, kültürel ve tarihi özellikleri ile öne çıkan Avanos çalışma alanı olarak belirlenmiş ve Avanos'ta kırsal soylulaştırma sürecinin izleri, etkileri ve deneyimleri çalışmanın odak noktası olmuştur. Düzenlenen saha çalışmasında 8 farklı kategori üzerinde 36 görüşmeciden elde edilen bilgiler ve alana ilişkin veriler ve literatür taraması sonucunda Avanos'ta demografik yapının değiştiği, gayrimenkul fiyatlarının arttığı, geleneksel yapının yeniden işlevlendirildiği ve üretim faaliyetlerinin değiştiği gözlemlenmiştir. Değişim sürecine dair bulgular, Avanos'ta kırsal soylulaştırma sürecinin başladığını ve bu sürecin kontrollü, dengeli ve korumacı kriterler çerçevesinde ilerlediğini ortaya koymaktadır. Avanos'taki kırsal soylulaştırma süreci yerin sınırlandırıcı coğrafyası ve korumacı yapısının bu süreci yönlendirmesi nedeniyle Dünya ve Türkiye örneklerinden ayrışmaktadır. Alanın bu özgünlüğü, Avanos'u kırsal soylulaştırma süreçlerinin yerel ilişkilerinin incelenmesi açısından önemli bir gözlem alanına dönüştürmektedir. Çalışma, bu yönüyle kırsal alanlarda farklılaşan dönüşüm modellerinin varlığını ortaya koymaktadır