Türk afiş sanatının gelişiminde İhap Hulusi Görey ve çağdaş Türk grafik sanatına etkisi

Türkiye'deki grafik sanatların gelişimi içerisinde ele aldığım "Afiş ve Afiş Gelişimi" konusunun, döngüsel ve dönemsel süreçlerdeki değişikliklerinin sanatçılar ve tasarımcıların elinde nasıl vücut bulduğu irdelenmiş ve incelenmiştir. Tüm sanat dalları gibi grafik sanatları da döneminin izlerini yansıtarak toplumun aynası olma görevini görmüştür. Bu anlamda Müteferrika'nın ilk bastığı "Vankul"la başlayan basılı yayın, zaman içerisinde sosyo-ekonomik ve sosyo-kültürel gelişimini tamamlayıp "belgeleyici" bir nitelik kazanmıştır. Yapılan araştırmada, grafik sanatların tarihi kronolojisinde, geçmişle bağını koparmayan ve yüzünü her daim gelişmeye çeviren grafik sanatların kimlik sorununun 1950'li yıllara kadar devam ettiği ve 1960'lı yıllarda büyük bir kırılma yaşadığı görülmektedir. Araştırmada, Osmanlı Devleti ve Cumhuriyet dönemi arasında köprü görevi gören İhap Hulusi Görey'in güçlü grafik üslubu ile çağdaşları ve çağdaş Türk grafik sanatına etkisi incelenmiştir. Görey'i çağdaşlarından ayıran en önemli özellik dönemin Almanya'sında aldığı sanat eğitimi ve bu eğitimin bir yansıması olan "Grafiksel Resimleme Tekniği" ile buluşturduğu lekesel formlar ve sert gölgelerdir. Çalışmalarında, hocası Ludwig Hohlwein'in izlerini yansıtırken geleneksel olarak kullandığı sulu boya resimleme tekniğini ülkenin içinde bulunduğu konjonktürle harmanlayarak doğrudan mesajlar ileten bir grafik malzemeye dönüştürmesi bir başka önemli özelliğidir. Bu araştırmada kullanılan nitel araştırma yöntemiyle Görey'in farklı zaman aralıklarında çalıştığı on dört afişi ve bir kitap kapağı illüstresi üzerine uzman görüşüyle on sekiz soru geliştirilmiştir. Geliştirilen sorularla, afiş tasarım kriterleri kapsamında tipografi ve tipografik düzenlemeler, grafiksel dil ve anlatım biçimleri incelenmiştir. Görey'in sanatıyla Türkiye'nin gelişim evresinde ve aydınlanma sürecinde sosyal, siyasi, kültürel, ekonomik ve ideolojik kavramlara nasıl yön verdiği araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Afiş, Tipografi, İllüstrasyon, Grafik Tasarım