Türk bankacılık sektöründe temel gösterge yönetimi ile operasyonel riske esas tutarın hesaplanması ve Basel III fınal operasyonel risk kriterlerinin değerlendirilmesi

Bir güven kurumu olarak faaliyet gösteren bankaların temel faaliyetlerinden biri mudilerden topladığı mevduatı, bankanın stratejisi doğrultusunda kâr elde etmek amacıyla çeşitli finansal enstrümanlarla değerlendirmesidir. Bu durum bankaların mevduat topladıkları mudillere, dolayısıyla içinde bulundukları topluma karşı sorumlu olmaları demektir. Bankacılık tarihine bakıldığı zaman, bu sorumluluğun zaman zaman yerine getirilmediği durumlarda ekonomik ve toplumsal etkilerin katlanarak büyük zararlara yol açması sebebiyle uluslararası otoriteler tarafından bankalara asgari sermaye yeterliliği zorunluluğu getirilmesi ihtiyacı ortaya çıkmıştır. Bu sebeple ortaya çıkan Basel I Sermaye Yeterliliği Mutabakatının uygulanmaya başlamasının ardından uluslararası bankacılık sektöründe meydana gelen gelişmeler mevcut sermaye yeterlilik mutabakatının yetersiz kalmasına neden olmuş ve yeni bir sermaye mutabakatının öngörülmesinin önünü açmıştır. Bu doğrultuda; "Basel II Yeni Sermaye Mutabakatı" muhtelif tarihlerde yayımlanan taslaklar halinde paydaşların bilgisine sunulmuş, yeni düzenlemeler ile ilgili geri dönüşlerin ardından 2007 senesi başlangıcında uygulamaya konulmuştur. Çalışmamızda, Türk bankacılık sektöründe Basel II Sermaye Yeterliliği Mutabakatı doğrultusunda Temel Gösterge Yöntemi ile hesaplanan Operasyonel Riske Esas Tutarı oluşturan mali verilerin etkisi sayısal analiz yöntemiyle tespit edilmiştir. Buradan hareketle, Basel II Sermaye Yeterliliği Mutabakatının çizmiş olduğu çerçevenin, yetersiz veya başarısız iç süreçler, insanlar ve sistemlerden ya da harici olaylardan kaynaklanan ve yasal riski de kapsayan zarar etme olasılığı olarak açıklanan operasyonel risklerin tanımında bildirilen hususları ne derecede yansıttığı gösterilmiştir. Bununla birlikte, Ocak 2023 tarihi itibarıyla Türk bankacılık sektöründe yürürlüğe girecek olan Basel III Final Sermaye Yeterliliği Mutabakatı doğrultusunda operasyonel risk yönetimine dair kriterler değerlendirilmiştir. Basel Komitesinin yerel düzenleme ve denetleme otoritelerine, dolayısıyla Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumunun inisiyatifine bırakmış olduğu kararların Türk bankacılık sektörüne muhtemel etkileri değerlendirilmiştir.