Türk Devletleri Teşkilatı 2040 vizyonu çerçevesinde eğitim diplomasisi: Orhun Değişim Programı

Bu tez, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 2040 Vizyon Belgesi çerçevesinde eğitim diplomasisi alanında izlediği stratejileri ve bu bağlamda geliştirilen Orhun Değişim Programı'nın etkilerini analiz etmeyi amaçlamaktadır. Eğitim diplomasisi, devletlerin yumuşak güç unsurlarından biri olarak uluslararası arenada etkinliğini artırmak için başvurduğu önemli bir araç hâline gelmiştir. Türk Devletleri Teşkilatı'nın ortak tarih, dil, kültür ve medeniyet değerlerinden hareketle inşa etmeye çalıştığı bu diplomasi anlayışı, eğitim alanındaki iş birliklerini derinleştirerek siyasi ve kültürel bütünleşmeyi desteklemeyi hedeflemektedir. Orhun Değişim Programı, teşkilata üye ülkeler arasındaki akademik iş birliklerini kurumsallaştırmayı ve yükseköğretim alanında öğrenci ve akademisyen hareketliliğini artırmayı amaçlayan somut bir girişimdir. Bu tezde, programın uygulanma süreci, kapsamı, hedefleri ve mevcut durumu değerlendirilmiş; programın Türk dünyasında bütünleşik bir eğitim alanı oluşturma potansiyeli incelenmiştir. Bununla birlikte, programın uygulanmasında karşılaşılan yapısal ve idari sorunlara da yer verilmiş, bu sorunlara yönelik çözüm önerileri geliştirilmiştir. Araştırma, nitel yöntem esas alınarak doküman analizi ve literatür taraması yoluyla gerçekleştirilmiştir. Ayrıca, program kapsamında faaliyet gösteren üniversiteler ve eğitim kurumları örneklem olarak ele alınmış; elde edilen bulgular, Türk Devletleri arasında yükseköğretim alanında geliştirilen iş birliklerinin stratejik boyutunu ortaya koymuştur. Bu bağlamda, Orhun Değişim Programı'nın sadece bir öğrenci değişim programı olmanın ötesine geçerek, Türk dünyasında ortak bir kimlik ve akademik kültür oluşturma sürecine katkı sunduğu sonucuna varılmıştır. Sonuç olarak, Türk Devletleri Teşkilatı'nın 2040 vizyonu kapsamında geliştirilen eğitim diplomasisi politikalarının ve bu politikaların en somut örneklerinden biri olan Orhun Değişim Programı'nın, teşkilata üye ülkeler arasında uzun vadeli stratejik iş birliklerinin temelini oluşturma potansiyeline sahip olduğu değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda, programın sürdürülebilirliği ve etki alanının genişletilmesi, Türk dünyasında bölgesel entegrasyonun güçlendirilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Anahtar Kelimeler: Türk Devletleri Teşkilatı, Eğitim Diplomasisi, Orhun Değişim Programı, 2040 Vizyonu, Yükseköğretim İş Birliği