Türk dış politikası'nda yumuşak güç araçları: Balkanlar örneği

Soğuk Savaş, Türk dış politikasının uzun süre realist paradigmayı takip etmesine ve mensubu olduğu bloğun politikalarına paralel politikalar üretmeye zorlamıştır. Güvenlik kaygılarının ön planda olduğu ve hareket serbestisinin neredeyse olmadığı 1945-1990 arası dönemde Türkiye, dış politikasını güvenlik temelli Batı bloğu paralelinde belirlemiştir. Sovyetler Birliği'nin yıkılması ile birlikte Doğu ve Batı bloğu çerçevesinde gelişen uluslararası ilişkiler paradigması çökmüştür. Yeni dünya düzeninde ise ülkeler hareket ve nüfuz alanlarını geliştirmeye çalışmışlardır. Sert gücün bir ayağı olan askeri güç hem pahalı olması hem de Soğuk Savaş sonrası realist paradigmanın yerini konstrüktivizme bırakması ile zaruri haller haricinde gündemden düşmüştür. Bunun yerine karşı aktörü ikna ederek ve bu ikna ile birlikte de nüfuz alanını genişletmek temel prensiplerden birisi haline gelmiştir. Diğer bir deyişle yumuşak güç uluslararası ilişkilerde önem kazanmaya başlamıştır. 1990 sonrası yeni düzene hemen adapte olamayan Türkiye, bir süre daha yönü değişmiş de olsa güvenlik kaygıları nedeniyle realist paradigmayı takip etmiştir. Buna karşılık Dışişleri Bakanı İsmail Cem ile başlayan süreçte Türk dış politikası yumuşak güç unsurlarına de değer vermeye başlamıştır. 1992 yılında kurulan Türk İşbirliği ve Koordinasyon Ajansı ile başlayan süreç 2007 yılında Yunus Emre Enstitüsünün, 2010 yılında Yurtdışı Türkler ve Akraba Topluluklar Başkanlığı'nın ve yine 2016 yılında Maarif Vakfı'nın kurulması ile devam etmiştir. Bu kurumlar ile birlikte Türkiye nüfuz alanını genişletmek ve kendi yararına bir kamuoyu yaratmak için yumuşak gücü birçok bölgede olduğu gibi Balkanlarda da aktif olarak kullanmaya başlamıştır. Bu çalışmada Türk Dış Politikasının Balkanlardaki yumuşak güç uygulamaları detaylı olarak incelenecektir. Bununla birlikte şu sorulara cevap aranacaktır: Türkiye'nin yumuşak güç kaynakları ve unsurları nelerdir? Türk Dış Politikası Balkanlarda yumuşak gücü bir araç olarak kullanabilmekte midir?