Türk dış politikasında akıllı güç: Somali örneği (2011-2024)

Uluslararası ilişkilerin dinamik yapısına bağlı olarak ele alınan kavramlar ile devletler tarafından tercih edilen dış politika uygulamaları zamanla değişime uğramaktadır. Söz konusu değişim çerçevesinde akıllı güç kavramı geleneksel güç kavramına yeni bir bakış açısı getirmekte ve devletler tarafından dış politika uygulamalarında tercih edilen bir strateji olarak hayat bulmaktadır. Arap Baharı sonrasında Türkiye'nin dış politika uygulamaları göz önünde bulundurulduğunda, Türkiye'nin yumuşak güç unsurları ve/veya sert güç unsurları vasıtasıyla akıllı güç stratejisini hayata geçirdiği ve Türkiye-Somali ilişkilerinin söz konusu stratejinin uygulanmasına örnek teşkil ettiği değerlendirilmektedir. Türkiye-Somali ilişkilerinin 2011 yılında Somali'de yaşanan kıtlık felaketinin ardından ivme kazandığı ve akıllı güç stratejisi kapsamındaki uygulamalarla arzu edilen seviyelere ulaştığı görülmektedir. Çalışmada öncelikle gücün değişen yapısı ve akıllı güç kavramı üzerinde durulurken, müteakiben Türkiye-Somali ilişkilerinin tarihsel sürecine değinilmekte, son olarak Türkiye-Somali ilişkileri akıllı güç stratejisi kapsamında incelenmektedir. 2011 yılından itibaren Türkiye-Somali ilişkilerini akıllı güç stratejisi kapsamında incelemek, akıllı güç stratejisinin dinamiklerini ve söz konusu dinamiklere etki eden faktörleri gözler önüne sermek çalışmanın amacını oluşturmaktadır. Çalışmanın hazırlanması sürecinde nitel veri toplama yöntemi çerçevesinde birincil ve ikincil kaynaklar kullanılarak doküman analizi yöntemine göre veriler toplanmakta, elde edilen veriler belge ve metin çözümlemesiyle analiz edilmektedir. Türkiye'nin Somali'ye yönelik dış politika uygulamalarında akıllı güç stratejisinin kullanımı yumuşak güç unsurlarına yoğunlukla başvurulduğu insani ve kalkınma yardımlarıyla başlatılmakta, eş zamanlı olarak siyasi, ekonomik, güvenlik ve savunma ilişkileriyle geliştirilmektedir. İki ülke arasındaki ilişkiler geliştirilirken insani diplomasi ön planda tutulmakta, uluslararası normlara uygun olarak iki eşit devlet olarak hareket edilmekte, kazan-kazan ve rıza ilkeleri her aşamada göz önünde bulundurulmaktadır. Türkiye-Somali ilişkilerini içeren literatür incelendiğinde akıllı güç kavramının yeterince ele alınmadığı dikkat çekmektedir. Türkiye-Somali ilişkilerini akıllı güç stratejisinin kullanımı bağlamında inceleyen bu çalışmanın, iki ülke arasındaki ilişkileri akıllı güç stratejisi perspektifinden ele alması nedeniyle farklı bir bakış açısı getirebileceği ve literatürdeki mevcut çalışmaların kapsamını genişletebileceği kıymetlendirilmektedir. Anahtar kelimeler: Türk Dış Politikası, Akıllı Güç, Afrika Açılımı, Türkiye-Somali ilişkileri, güvenlik, savunma ve enerji işbirliği.