The role of ideas in Turkish foreign policy: The JDP-Davutoğlu paradigm and its role after 2002

İşbu doktora tezinde, fikirlerin Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) döneminde Türk dış politikasında (TDP) gözlenen değişimin izahatında bir rolü olduğu varsayılmaktadır. Tezde, fikri değişimin sadece politika hedeflerini ve enstrümanlarını değil aynı zamanda TDP'nin doğasını da tümden değiştirdiği argümanı savunulmaktadır. Siyasi karmaşa ve AKP iktidarının siyasi tercihlerinin Davutoğlu'nun fikirlerine alan açarak boy göstermekte olan AKP-Davutoğlu paradigmasının vücut bulmasını sağladığı varsayımından hareket etmektedir. Tezde, ikili bir teorik çerçeve kullanılarak fikirlerin rolü tespit edilmeye çalışılmakta ve paradigma değişimi tasvir olunmaktadır. Tezde bu amaçla, zahmetli bir uyum sürecinden geçen ve bürokratik idareyle aykırılıkların üstesinden gelerek Soğuk Savaş sonrası dönemde hayatta kalan geleneksel bürokratik paradigma sıfır hipotezi olarak incelenmektedir. AKP erken dönemde eşzamanlı olarak statükoyu ve değişimi benimseyerek ikili bir yaklaşım sergilemiştir. Bu yaklaşım, iktidardaki hükümet için zemin kazanmak adına hem güvenli hem siyaseten tedbirli bir yöntem olarak değerlendirilmiştir. AKP'nin ilk dönemindeki bu uzlaşmacı yaklaşım, kendine vazife biçtiği dönüştürmeci gündemi gerçekleştirmeyi teminen yeni fikirlere duyulan acil ihtiyaçla ele ele yürümüştür. Davutoğlu'nun fikirleri bu talebi karşılamış ve bilahare tedrici bir paradigma kaymasına zemin hazırlamıştır. Ortaya çıkmakta olan yeni paradigma AKP'nin siyasi himayesinde yol almıştır. Davutoğlu, Dışişleri Bakanı olarak atandığında, AKP- Davutoğlu paradigması işler durumdaydı. Bu atama esasen sözkonusu paradigmanın kurumsallaşması yönünde atılan bir adıma işaret etmiştir. Ancak meydana gelen değişim sadece bir "Davutoğlu meselesi"nden ibaret değildir. Aynı zamanda Türkiye'deki devlet yapısında kaydedilen siyasi, bürokratik ve kurumsal değişimlerin bir yansımasını ifade etmektedir. Artan aykırılıklara rağmen, TDP'nin 2011 yılından sonra meydana gelen bölgesel karmaşaya genel anlamda yanıtı evrilmekte olan paradigmanın parametreleri içinde düzeltmelerle şekillenmektedir.