Türk edebiyatında mektup

Mektup, kelime anlamı olarak "yazılmış şey" demektir. Tarihi, yazının tarihi kadar eskidir. Bilinen en eski mektup örnekleri Sümerlere aittir. Önceleri, insanlar arasında haberleşme aracı olarak kullanılmıştır. Ancak zamanla bu görevinin yanında, duygu ve düşüncelerin ifade edildiği edebî bir tür haline de gelmiştir. Türk edebiyatı tarihinde ilk mektup örnekleri İslam öncesi dönemde görülür. Çeşitli kaynaklarda devrin hükümdarlarına ait mektuplardan bahsedilmektedir. Bu dönem Türkçe'sinde mektup yerine "bitig" kelimesi kullanılmıştır. İslamiyet sonrası Türk edebiyatında mektup türünde büyük gelişme olur. Ondördüncü yüzyıldan itibaren mektup formunda hikayeler yazılmaya başlanır. Mektup sanatı hakkında bilgi veren ilk eser onbeşinci yüzyılda karşımıza çıkar. Aynı yüzyılda Mesihî edebî nitelikte mektuplar kaleme alır Divan edebiyatında mektup yazarken belli adab ve kurallara büyük önem verilmiştir. Mektuplar genelde mensur yazılmıştır. Ancak manzum veya manzum- mensur şekilde mektuplar da görülür. Bu dönemde yirmiye yakın özel mektup çeşidi göze çarpar. Ayrıca bazı sanatkarlar hüner göstermek amacıyla sanatlı mektuplar da yazmışlardır. Tasavvuf! Türk edebiyatında süfî ediblere ait pek çok mektup bulunur. Mektuplar genellikle eğitici öğretici mahiyettedir. Divan edebiyatına göre bu sahaya ait mektupların dili daha sadedir. Daha çok sözlü geleneğin hâkim olduğu Halk edebiyatında "mektup", çeşitli eserlerde "konu" veya anlatım tekniği olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu çerçevede; mektup türkü, mektup mani, tekerlemen* mektup ve saz şairlerinin söylediği mektup şiirler bulunur. Mektup türünde asıl büyük gelişme Tanzimat sonrası Türk edebiyatında görülür.. 1840'tan itibaren özel mektupların devlet eliyle taşınmaya başlanması mektuplaşmayı artırır. Bu dönemde Batı 'dan yapılan tercümeler ve gazetenin tesiriyle mektup tarzında çok çeşitli eserler yazılır. Mektup formunda roman, hikaye, şiir, gezi yazısı türünde eserler kaleme alınır. Ayrıca mektup bir anlatım tekniği olarak da kullanılır. Gazete ve dergilerde açık mektuplar yayımlanır; karşılıklı mektuplarla edebi tartışmalar yapılır. Bu tartışmalara okurlar da zaman zaman katılır. Dolayısıyla yenileşme döneminde mektup, kültür ve edebiyat hayatında çok önemli bir yer edinir. Mektup, telefonun yaygınlaşmasıyla bir hayli geri plana itilmiş olsa da vazgeçilmez olduğunu internetle beraber tekrar hatırlatmıştır.