Türk edebiyatında Şirʾatüʾl-İslâm tercümeleri ve Süleymân B. Ali'nin Manzûm Şirʾatüʾl-İslâm tercümesi: Lezzetüʾl-İslâm (metin-inceleme)

XI. yüzyılın önemli Hanefî fıkıh ve kelâm âlimlerinden biri olan Muhammed Eş-Şargî'nin (ö. 573/1177) en meşhur eseri Şirʾatüʾl-İslâm ilâ Dâriʾs-selâm'dır. Arapça olarak kaleme alınan bu eser, ibadetlerle ilgili fıkhi hükümlerden ziyade ele alınan meselelerin müslümanlığın bir gereği olarak severek yapılması gereken ameller olarak anlatıldığı bir ilmihal hüviyetindedir. Diğer Müslüman toplumlarında olduğu gibi Türkler arasında da çok sevilmiş olan bu eserin Türkçe şerh ve tercümelerinin kütüphanelerde birçok nüshası bulunmaktadır. Çalışmamızda, Şir'atü'l-İslâm hakkındaki kaynaklar taranmış ve bu kaynaklarda yer alan bilgiler kullanılmış, bazı yanlış bilgiler düzeltilmiş ve tarafımızca da konuyla ilgili yeni bilgiler literatüre eklenmiştir. Çalışmamızın amacı, Şirʾatüʾl-İslâm'ın Süleymân b. Ali tarafından yapılan Türkçe tercümesi olan Lezzetüʾl-İslâm'ın tam metnini ortaya koymak ve Türk edebiyatındaki Şirʾatüʾl-İslâm'ın eserleri hakkında bilgi vermektir. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümünde Şirʾatüʾl-İslâm müellifi olan İmam Muhammed Eş-Şargî'nin hayatı hakkında bilgiler verilmiş daha sonra eserleri tanıtılmış ve bu eserlerin Türkiye ve yurt dışında bulunan nüsha bilgileri yazılmıştır. Daha sonra Şirʾatüʾl-İslâm hakkında detaylı bilgi verilip nüsha bilgileri paylaşılmış ve Şirʾatüʾl-İslâm'ın Türkiye'de yapılan çalışmalarına değinilmiştir. Şirʾatüʾl-İslâm adlı eserin birden fazla şerhi ve tercümesi bulunmaktadır. Çalışmamızda şerhlerin genel bilgilerine yer verilmiş ve kütüphanelerde bulunan nüsha bilgileri yazılmıştır. Eserin tercümeleri hakkında ise detaylı incelemeler yapılarak tanıtılmıştır. Tanıtılan bu tercümeler mütercimleri bilinen ve bilinmeyen tercümeler olarak iki başlık altında incelenmiştir. Detaylı olarak incelenen bu tercüme nüshalarının bilgileri yazılırken gerekli yerlere beyit fotoğrafları da eklenmiştir. Çalışmamızın ikinci bölümünde ise incelediğimiz Lezzetüʾl-İslâm'ın detaylı olarak bilgileri yer almaktadır. Günümüz alfabesine çevrilen eserin ismi, nüsha bilgileri ve muhtevası nüshadan örnek beyitler verilerek yazılmıştır. Dil, İmlâ, Nazım, Vezin ve Kâfiye Husûsiyetleri başlığı altında nüsha incelemesi yapılarak örnek verilen beyitlerin fotoğraflarına da çalışmamızda yer verilmiştir. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise metnin oluşturulmasında dikkat edilen hususlar, metinde kullanılan transkripsiyon, kaynakça, sözlük, günümüz alfabesine çevrilen nüsha ve tıpkıbasım yer almaktadır.