Türk halk müziğinde dem sesi ve halk çalgılarında kullanımına yönelik görüşler

Geçmişten günümüze bir miras olarak edindiğimiz Türk Müziği gerek enstrümantal gerekse sözlü öğeleriyle kültürel var oluşumuzda oldukça hususi bir öneme sahiptir. İçerisinde birçok kültürü barındıran ve yaşatan kendine özgü bir yapısı vardır. Bu önemli yapıya yönelik birçok literatür çalışması olması karşın, sadece dilden dile, kulaktan kulağa ve geçmişten günümüze süregelen çeşitli kavramlar da bulunmaktadır. Birçok enstrümanda farklı teknikler kullanılarak yapılan, uygulamada bilinen fakat literatürde pek değinilmeyen bu kavramlardan biri de "Dem Sesi" kavramıdır. Bu araştırma, "Dem Sesi" kavramına yönelik çeşitli tespitler yapmayı amaçlamaktadır. Türk Halk Müziğindeki "Dem Sesi" ve halk çalgılarında bu sesin kullanımı üzerine yapılan bu çalışmada ilk olarak literatür taraması yapılmış olup bu alandaki mevcut kaynaklar incelenmiştir. Araştırma sürecinde dem sesinin yaygın bir biçimde kullanıldığı "9 adet" farklı özellikte çalgı belirlenmiş ve araştırma bu çalgılarla sınırlandırılmıştır. Sonraki aşamada ise araştırmada görüş alınacak örneklemler, "icracı" ve "alan uzmanı" olmak üzere 2 ayrı gruba ayrılmıştır. Araştırmada veriler, kaynak taraması ve örneklem grubuyla yarı yapılandırılmış kişisel görüşmelerle elde edilmiştir. Bu aşamada ayrıca icracılardan elde edilen bilgi ve görüşler doğrultusunda "dem sesi" olarak nitelendirdiğimiz sesler dizek üzerinde gösterilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarından bazıları sıralanacak olursa, dem sesinin müzikal zenginlik bakımından eserlere önemli bir ifade gücü sağladığı, aynı zamanda önemli bir süsleme tekniği vazifesi gördüğü, uygulandığı THM çalgılarında farklı teknik ve yöntemler izlenerek icra edildiği ve notaya yansıyan pek fazla örneğinin olmadığı ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Halk Müziği, Dem Sesi Kavramı, Geleneksel Çalgılar