58
Arşivlenen Tez
0
DOI Atanmış
0%
DOI Oranı
Anabilim Dalı
TRT repertuvarında bulunan Amasya türkülerinin çeşitli yönlerden incelenmesi
TRT repertuvarında yer alan Amasya türküleri üzerinde yapılan bu makam analizi çalışması sonucunda, Amasya türkülerinin makamsal olarak, sınırlı sayıda akademik çalışmalarda yer aldığı tespit edilmiştir. 52 adet türkü üzerinden yapılan makamsal incelemeler ve türkü analizleri sonucunda klasik Türk müziği makamları ile Amasya türkülerinin melodik yapılarında bulunan makamsal izler araştırılmıştır. Amasya'da yüzyıllardır var olan musiki geleneği kuşaktan kuşağa aktarılarak 21.yy'a kadar ulaşmıştır. Kültürel kamu kuruluşu olan TRT arşivinde Amasya'ya ait Türk halk müziği, Türk sanat müziği ve Türk tasavvuf müziği eserlerine rastlanmaktadır. Bu çalışmada; Amasya türkülerinin makamsal analizleri yapılmış ve edebi özellikleri incelenmiş olup, çalışma bununla sınırlandırılmıştır. Türküler usullerine, kaynak kişisine, ses aralıklarına, makamsal yapılarına ve edebi özelliklerine göre incelenip tablo halinde sunulmuştur. Bulgular sonucunda türküler analiz edilip, türkü notaları üzerinde makam incelemelerinde bulunarak, çalışmada gerekli sonuçlara ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Amasya, Türküler, Makam, Eser Analizi, Usul, Kaynak Kişi, Aralık.
Okul öncesi çocuklarda oyun temelli piyano eğitiminin öğrenmeye etkisi
Bu araştırma 5 yaşındaki anaokulu öğrencilerine verilen oyun temelli piyano eğitiminin öğrenmeye etkisini araştırmak amacı ile yapılmıştır. Uygulama 2022-2023 eğitim öğretim güz yarıyılında yapılmış olup çalışma grubunu Tokat Çocuk Dünyası Uygulama Anaokulu'nda öğrenim gören, 5'i deney 5'i kontrol grubu olmak üzere 10 öğrenci oluşturmaktadır. Çalışma 10 hafta boyunca haftada 30 dakikalık sürelerle uygulanmıştır. Araştırmada deney grubuna "Oyunlarla Piyano" eğitim setinden oyun etkinlikleri ile kontrol grubuna ise oyun etkisi verilmeden John Thompson Kolay Piyano Kursu kitabından yararlanılarak piyano eğitimi verilmiştir. Eğitim sonucu yapılan son test ile öğrencilerin başarıları 3 uzman tarafından değerlendirilmiştir. Yapılan araştırmada veriler deney ve kontrol gruplarından elde edilerek ve son test kullanılarak deney-kontrol grubu deseni uygulanarak elde edilmiştir. Analizlerde SPSS programından yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda anaokulunda eğitim gören 5 yaşındaki çocukların piyano eğitiminde Oyun Temelli Piyano Eğitiminin önemli bir katkısı olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Devlet Konservatuvarı öğretim elemanlarının kanun eğitim sürecini değerlendirmelerine yönelik mülakat çalışması
Bu çalışma, Türkiye'deki devlet konservatuvarlarında kanun eğitimi alanında görev yapan öğretim elemanlarının görüşlerini nitel araştırma yöntemiyle incelemeyi amaçlamaktadır. Bu bağlamda, konservatuvarlardaki kanun derslerinin mevcut durumu betimlenerek, öğretim elemanlarının bakış açıları ve deneyimleri ile değerlendirilecektir. Araştırma, Türk müziği eğitimi alanında yapılan formal eğitimin kontrolünü sağlamak ve değerlendirmek için önemli veriler sunmayı hedeflemektedir. Çalışmanın odak noktası, betimsel araştırma modeli çerçevesinde yapılan tarama çalışmalarıyla belirlenen konservatuvarlardaki kanun eğitiminin mevcut durumunu açıklamaktır. Çalışma grubunu, Türkiye'deki devlet konservatuvarlarında görev yapan kadrolu kanun öğretim elemanları (N=14) oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve frekans analizi yöntemiyle incelenmiştir. Bu çalışma, Türk müziği alanında verilen kanun eğitiminin mevcut durumu değerlendirerek geleceğe dair program hedeflerinin oluşturulmasına katkı sağlamayı amaçlamaktadır.
Tiyatro oyun müziklerinde kültürel ögeler ve tiyatro besteciliğine yansımaları
Bu çalışmada, tiyatro oyun müzikleri kültürel ögeler üzerinden, müzik disiplini bağlamında incelenmiştir. Tiyatro, metnin üzerine inşa edilen ses, ortam, dekor, ışık ve müzik gibi yardımcı elemanlar ile izleyiciye daha etkili ve duyulara hitap ederek ulaşmaktadır. Müzik, tiyatronun içerisinde kullanılan bir disiplin olarak dramaturji çalışmaları kapsamında ele alınmaktadır. Bir tiyatro oyunu sergilenirken, oyuna yönelik dramaturji çalışmalarının içerisinde bestecilik çalışmaları da bulunmaktadır. Bu açıdan, tiyatro oyunlarında kullanılan müziklerin / bestelerin kullanımı oyuna sağladığı katkı bakımından oldukça önem arz etmektedir. Kavramsal çerçeve kapsamında öncelikle, Tiyatro kavramının tarihsel ve kültürel gelişimi ele alınmıştır. Bunun yanında, bestecilik kavramı ve beste yapma sürecinde kullanılan yapı ve elemanlarla konu güçlendirilmiştir. Tiyatro oyunlarında besteciliğin yeri ve önemine değinilmiş; tiyatro müzikleri üzerinden besteleme teknikleri, bestelemede kültürel ve yöresel farklılıklar yöntem çalışması üzerinden ele alınarak konunun özgün araştırması gerçekleştirilmiştir. Araştırmada yöntem olarak nitel araştırma yönteminin, fenomonolojik araştırma modeli kullanılmıştır. Tiyatro kavramı, oyun müzikleri üzerinden bestecilik bağlamında kültürel bir öge olarak ele alınmış olup; çalışma gerek disiplinler arası yaklaşımıyla gerekse konuya farklı bir perspektif sunması bakımından özgün bir değer edinmektedir. Konu, tiyatro oyun müziği besteciliğini, Devlet Tiyatroları oyun müzikleri besteleri üzerinden incelemiş, bir kültür ögesi olarak müziği tiyatro üzerinden ele almıştır.
Tarihsel süreçte bestecilerin kullanımları doğrultusundaevcara makamının değişimi
Türk müziğinde yüzyıllar boyu yüzlerce makam var olmuştur. Bu makamlar tarihsel süreç içerisinde kullanılmayarak yok olmuş ya da kullanım farklılıkları sebebiyle değişime uğramış bu değişimler ise çoğunlukla müelliflerin teorik olarak makam tariflerinin incelenmesi ile ortaya konmuştur. Ancak makamların değişimlerinde müelliflerin yanı sıra Türk müziği bestecilerinin ve icracılarının da değişimlerde rolü olduğu düşünülmektedir. İcracıların icra kayıtlarına ulaşılamamakta ancak bestecilerin eserlerine ulaşılmaktadır. Bestecilerin, eserlerindeki makam kullanımlarının ortaya konması, makamların değişimlerinin ortaya konmasına yardımcı olacağı düşüncesinden hareketle çalışmada "Evcâra makamının bestecilerin makam kullanımları doğrultusunda değişimi var mıdır?" sorusuna cevap aranmaktadır. Betimsel olan çalışmada literatür taraması ile Evcârâ makamının tarifine yer veren yedi müellifin nazariye eseri ve Evcârâ makamında beste yapmış olan 33 bestecinin 56 eseri tespit edilmiştir. Bestecilerin eserleri, "TRT Türk Sanat Müziği Arşivi" ve Aytaç Ergen'e ait "Notam" programında yer alan notalar ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada öncelikle müelliflerin Evcârâ makamı tariflerine yer verilmiş, ardından 56 beste seyir açısından incelenmiştir. Eserlerin ait oldukları formlarda makam geçkisi yapılan bölümler inceleme dışında bırakılmıştır. Bestecilerin eserlerde kullandıkları çeşniler, Türkiye'de Türk müziği eğitimi veren kurumlarda yaygın olarak kullanılan Arel nazariyatına göre isimlendirilmiştir. Çeşniler, ilk kullanıldıkları bestecide Finale programı ile yazılarak şekle dönüştürülmüştür. Bir başka bestecinin aynı çeşniyi kullanması durumunda, çeşni tekrar şekil olarak gösterilmemiştir. Son olarak müelliflerin makam tarifleri ile bestecilerin makam kullanımları karşılaştırılarak Evcâra makamındaki değişimler tespit edilmiştir. Karşılaştırma sonucunda, daha önce III. Selim'in terkip ettiği düşünülen makamı, Küçük Mehmet Ağa'nın terkip ettiği kanaatine varılmıştır. Bestecilerin kullandıkları toplamda çeşni vasıtasıyla makamın değişime uğradığı sonucuna varılmıştır. Çalışmada kullanılan yöntemle Türk müziğinde kullanılan diğer makamların da incelenerek değişimlerinin ortaya konması önerilmektedir.
Türk müziğinde terkip kavramı ve Kantemiroğlu'nda yer alan Galat-ı Meşhûriyet terkiplerin değişim süreçleri
Türk mûsikîsinin, zengin yapısını meydana getiren kadîm on iki makam, âvâze ve şûbelerin dışında kalan diziler, 19. yüzyıl öncesi mûsikî kaynaklarında terkip olarak geçmektedir. Târihî kaynaklar incelendiğinde terkiplerin sayıları ve tarifleri hakkında nazariyeciler arasında görüş farklılıklarının olduğu görülmüştür. Bu sebeple Türk mûsikîsi makam nazariyesinin anlaşılması için terkipler hakkında antolojik çalışmalara ihtiyaç duyulması hususu, çalışmanın problem durumunu oluşturmaktadır. Problem durumundan hareketle bu çalışmada, Kantemiroğlu'nda, Galat-ı Meşhûriyet ismi ile yer verilen yirmi iki adet terkibin, 20. yüzyıl'a kadar olan süreçteki değişimlerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, Osmanlı dönemi Türk mûsikîsi nazariyesi hakkında bilgi vermesi yönünden önem arz etmektedir. Belirlenen amaç doğrultusunda çalışma, mezkûr yirmi iki adet terkip ile sınırlandırılmıştır. Nitel bir araştırma olan bu çalışmada, doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Böylelikle 13. ve 20. yüzyıllar arasında yer alan nazariyecilerin, terkipleri nasıl tarif ettiği araştırılmıştır. Terkiplere ilişkin bilgiler açıklanırken kronolojinin esas alınmasına mümkün olduğunca dikkat edilmeye çalışılmıştır. Terkipler hakkında elde edilen bilgiler, Arel nazariyesindeki temel dörtlü-beşlilere göre isimlendirilmiş ve yorumlanmıştır. Değerlendirme sonucunda değişim gösteren ve göstermeyen terkipler tespit edilmiştir. Örneğin, Kantemiroğlu'da yer alan Hüzzâm terkibi, Arel nazariyesine kadar olan süreçte kullanılan perdeler, karar, donanım ve seyir açısından büyük değişikliğe uğrarken Acem Aşîran terkibi hiçbir değişikliğe uğramamıştır. Galat-ı Meşhûriyet dışında olup Türk mûsikîsinde yer alan diğer terkiplerin de çalışmada kullanılan yöntem ile değişim süreçlerinin ortaya konularak 21. yüzyıl nazariyat anlatımlarında kullanılması önerilmektedir.
Türk Müziğinde geçki teknikleri
Geçki; icrâya veya esere onları hem monotonluktan kurtarmak hem de onları daha estetik yapmak için içlerine çeşitli dizi, ses veya makamlar katan bir araçtır. Bu sebeple geçki konusu Türk müziğin önemli konularından biridir. Literatürde geçkinin tanımına ilişkin detaylı açıklamalar ve örneklendirmeler bulunmaktadır. Ancak geçkinin nasıl yapılması gerektiği hususunda az sayıda yüzeysel çalışmaya rastlanmıştır. Bir kavramın, fikrin veya hareketin nasıl gerçekleşeceği; onların ne olduğunu bilmek kadar önemlidir. Bu bakış açısı ile bakıldığında geçkinin enstrümanlara göre ayrı ayrı veya ortak yollarla nasıl yapılacağını anlamak, anlatmak ve bilmek ciddi bir önem kazanmaktadır. Bu çalışma; amatörlerden, uzman icrâcılara kadar geniş bir kitleye, Türk müziği geçki tekniklerinde konusunda rehber olmayı amaçlamaktadır. Çalışma, ana düşünce olarak Türk müziğinde geçki yapma tekniklerine odaklanmaktadır. Geçki yapma tekniklerini isimlendiren, bu teknikleri detaylı anlatıp etütler barındıran bir çalışma olmasından dolayı büyük bir öneme sahip olduğu düşünülmektedir. Araştırma için; belirlenen kriterlere göre tespit edilen ney, klasik kemençe, ud, tanbur, kanun sazlarında ve ses icrâsı alanında beşer icrâcıdan; geçki görüşleri edinilmiş ve saz icrâcılarından dört, ses icrâcılarından iki adet geçiş taksimi/icrâsı istenmiştir. Ardından edinilen bu taksimlerin ana melodileri, geçki özelinde açıklamalı bir şekilde notaya alınmıştır. İlgili taksim notalarının video/ses kayıtları ise karekod, link yöntemi ile bir websiteye yönlendirme vasıtasıyla çalışmaya aktarılmıştır. Araştırmacı tarafından notaya alınan taksimlerdeki çeşitli geçki kullanımları tespit edilip ortaya çıkan geçki teknikleri isimlendirilerek ayrı bir basamakta detaylıca anlatılmıştır. Daha sonra geçki etüdü yazımı için Türk Müziği repertuvarına göre en çok kullanılan beş makam belirlenmiştir. Geçki tekniklerini açıklamaya ve eğitimsel olarak kullanılmasına yönelik etüt formunda bu makamlardan örnekler hazırlanmıştır. Böylelikle çalışmanın geçki yapma konusunda Türk müziği literatürüne önemli bir katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Çalışmaya katkı sunan icrâcıların mülakatlarından edinilen bilgi, birikim, tecrübe ve hatıraları ile eski saha bilgilerinin de bu çalışmaya büyük bir katkısı olduğu düşünülmektedir.
Konservatuvar öğrencilerinin taksim icra etmeye yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi
Bu araştırmada, konservatuvar öğrencilerinin taksim icra etmeye yönelik tutumları çeşitli değişkenler açısından incelenmiştir. Nicel nitelikte ve tarama modeline uygun olacak şekilde tasarlanan bu araştırmanın çalışma grubunu, 2023-2024 eğitim-öğretim yılları içerisinde Türkiye'nin farklı bölgelerinden basit rastgele örnekleme yöntemi ile belirlenmiş 18 farklı devlet konservatuvarında Türk sanat müziği çalgısı icra eden ve 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören toplam 232 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama sürecinde, araştırmacı tarafından düzenlenen kişisel bilgi formu ile Keklik Kal (2020) tarafından geliştirilen geçerliği ve güvenilirliği kanıtlanmış (α=0,919) ''Türk Müziğinde Taksim İcra Etmeye Yönelik Tutum Ölçeği'' kullanılmıştır. Bu araştırmada kullanılan ölçeğin güvenilirliği ise α=0,799 olarak hesaplanmıştır. Araştırmanın verileri, katılımcılardan elde edilen veriler doğrultusunda SPSS 24.0 istatistik yazılımına aktarılmış ve gerekli değerlendirmeler bu program aracılığıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın sonucunda, öğrencilerin taksim icra etmeye yönelik tutumlarının yüksek düzeyde olduğu anlaşılmıştır. Bununla birlikte, öğrencilerin TİEYT puan düzeylerinde; cinsiyet değişkenine, yaş düzeylerine, mezun olunan lise türüne, bireysel çalgılarını çalma sürelerine, ailelerinde Türk müziği ile ilgilenen birey olma durumuna, baba ve anne öğrenim durumlarına, sınıf düzeyine, bireysel çalgı ile gün içinde taksim çalışma durumlarına, amatör bir grupta çalma durumlarına ve okul dışında bir müzik etkinliğinde bireysel çalgıları ile sahne alma gibi değişkenlere göre anlamlı bir farklılık görülmemiştir. Öte yandan, bireysel çalgı ile gün içinde taksim dinleme durumlarına, okul içinde bir müzik etkinliğinde bireysel çalgıları ile sahne alma durumlarına ve makam bilgilerini geliştirmek amacıyla gün içinde ayırdıkları çalışma sürelerine göre, tutum puan düzeylerinde istatistiksel olarak anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna varılmıştır.
İlköğretim 6. sınıf müzik ders kitabı ve öğretim programının incelenmesi
Bu araştırmanın konusu (TTKB,2018)ilköğretim 6.sınıf müzik dersi öğretim program'ında yer alan kazanımların, ilköğretim 6.sınıf müzik ders kitabındaki (MEB,2023)değerlendirme bölümleri doğrultusunda program geliştirme ilkelerine uygunluk düzeyini tespit etmektir.6.sınıf öğrenme alanlarının kazanımlara ulaşılabilirliği, kazanımlar ile değerlendirme bölümleri arasındaki örüntünün uygunluğu ve değerlendirme kapsamında(TTKB,2018) 6.sınıf müzik öğretim programı ilkelerine uygunluğu incelenmiştir. Öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleriyle, kazanımlara ulaşılabilme durumlarının belirlenebilmesi için 6.sınıf müzik ders kitabında etkinlikler, uygulamalar ve değerlendirme bölümlerini içerip içermediğine değinilmiştir.6.sınıf müzik dersi öğretim programı (TTKB2018),genel müzik eğitimi kapsamında farklı yöntem ve tekniklerin kullanılarak öğrencilerin bilişsel, duyuşsal ve devinişsel alanda dengeli, tutarlı ve sağlıklı bir birey olmalarını sağlamayı amaçlamaktadır. Müzik öğretim programı (TTKB,2018) 6.sınıf kazanımlarının öğrenci düzeyine uygun olup olmaması, açık anlaşılır olup olmaması, aşamalılık ilkesine dikkat edilerek yapılıp yapılmadığı, kazanımların gerçekleştirilir nitelikte olup olmadığı gibi genel çerçevede öğretim programında yer alan kazanımlara ne kadar ulaşılabildiğidir. Araştırma kapsamında ilköğretim 6. sınıf müzik ders kitabı (TTKB,2018)ve müzik öğretim programı (TTKB,2018)kazanımlarının incelenmesidir.6.Sınıf müzik ders kitabı(MEB,2023) müzik dersi öğretim programı (TTKB,2018)açısından ele alınarak anlamlandırılmaya çalışılmıştır.
Dijital platformlardaki aranjman eserlerin ortaokul müzik derslerinde kullanılmasının öğrencilerin geleneksel Türk müziği ilgi düzeylerine etkisi
Global olarak teknoloji ve bilimde yaşanan hızlı değişimler; toplumların ve bireylerin yaşayışını, öğrenme süreçlerini dönüştürerek etkilemektedir. Bu çalışmadaki ana amaç, toplumsal kültürün önemli bir ögesi olan geleneksel müziklerin, çağcıl öğrenme dönüşümlerini deneyimlemektir. Araştırma, güncel gelişim ve dönüşümlere uygun tasarımlarla, yeni neslin geleneksel müziklerimize olan ilgisini artırmaya yönelik deneme süreçlerini içermektedir. Araştırmanın amacı, geleneksel Türk müziği aranjman eserlerin ortaokul müzik derslerinde kullanılmasının öğrenci ilgi düzeylerine etkisini incelemek ve geleneksel Türk müziğinin öğrencilere aktarımı bağlamında müzik öğretmenlerinin görüşlerine yer vermektir. Ortaokul öğrencilerinin geleneksel Türk müziğine olan ilgilerini belirlemeyi amaçlayan bu araştırmada, nicel ve nitel veriler birlikte kullanıldığı için karma yöntem benimsenmiştir. Araştırmada karma yöntem desenleri arasından yakınsak desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen, nitel kısmında ise yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış olup bu çalışmalar eş zamanlı yürütülmüştür. Araştırmanın deneysel kısmında yer alan çalışma grubunu, Tokat ili Merkez ilçede bulunan İbni Sina Ortaokulunda 2023-2024 eğitim- öğretim yılında öğrenim görmekte olan öğrenciler (n=154) oluşturmuştur. Nitel çalışma grubunu ise 2023-2024 eğitim öğretim yılında Tokat ili merkez ilçeye bağlı olarak görev yapan müzik öğretmenleri (n=55) oluşturmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama amacıyla, öntest ve sontestte kullanılmak üzere araştırmacı tarafından hazırlanan "Geleneksel Türk Müziği İlgi Anketi", süreci yakından takip etmek ve öğrencileri her an gözlemlemek için ise "Türk Müziğine İlgi Öğrenci Gözlem Formu" oluşturulmuştur. Araştırmanın ilk üç alt problemi bu araçlarla incelenmiştir. Araştırmanın son alt problemi olan öğretmen görüşlerinde ise nitel veriler için araştırmacı tarafından geliştirilen "Türk Müziği Aktarımıyla İlgili Görüşme Soruları" kullanılmıştır. Ayrıca kullanılan ölçme araçlarının tümünde ve eser havuzu oluşturulurken uzman görüşleri alınmış, seçilen eserlere göre ders planları hazırlanmış ve tekrar uzman görüşüne başvurulmuştur. Bu çalışma sonucunda, öğrencilerin müzik derslerinde, geleneksel Türk müziği aranjman eserlerini dinlediklerinde ilgi düzeylerinin arttığı görülmüş, geleneksel müziklerin aktarımında teknolojinin kullanılmasının, aranjman eserlerin müzik derslerinde yer almasının öneminden bahsedilmiştir. Ayrıca öğretmen görüşlerine göre öğrencilerin geleneksel Türk müziğine olan ilgileri oldukça düşük düzeydedir. Bu ilgisizliğin sebepleri olarak da yaş, çevre, sosyal medya, popüler kültür gibi etkenler belirtilmiştir.
Türk sanat ve Türk halk müziği çalgılarıyla yürütülen müzik dersi uygulamalarının ilköğretim öğrencilerinin ders başarı ve tutumlarına etkisi
Bu çalışmada, Türk sanat ve Türk halk müziği çalgılarıyla yürütülen müzik dersi uygulamalarının ilköğretim öğrencilerinin ders başarı ve tutumlarına etkisini belirlemek amaçlanmıştır. Bu çalışmada, seçkisiz atanan bir kontrol ve iki deney grubuna öntest –sontest ölçümleri yapılarak; kanun ve bağlama çalgılarıyla yapılan müzik dersi uygulamalarının, ilköğretim öğrencilerinin müzik ders başarı ve tutumlarına etkisi sınanmıştır. Araştırma, aynı sayıda öğrenciden oluşan üç farklı sınıfta uygulanmıştır. Sınıflardan ikisi deney, biri ise kontrol grubu olarak oluşturulmuştur. Güz döneminde deney guruplarını oluşturan iki şubeden rastgele birinde kanun diğer şubeye ise bağlama çalgıları kullanılarak müzik dersi yürütülmüştür. Kontrol grubuna ise çalgı kullanılmadan deney gruplarıyla aynı içeriğe sahip öğretim süreci işlenmiştir. Başarı testi olarak; " Kızıklı 6. sınıf müzik dersi başarı testi", öğrencilerin tutumlarının belirlenmesin de ise "Umuzdaş ilköğretim müzik dersi tutum ölçeği (2012)" kullanılmıştır. İlköğretim müzik dersi öğrencilerinin tutum ve başarılarına yönelik araştırmalar, ilköğretim düzeyi müzik derslerinde çalgı eşliği kullanılarak işlenen müzik derslerinin, öğrencilerin başarısı ve derse yönelik ilgilerine olumlu etki ettiğini göstermektedir. Ancak bu çalışmada deney için seçilen çalgılar, bu araştırma için belirlenen değişkenlere etki etmemiştir. Bu çalışmada; herhangi bir çalgı kullanılmadan yapılan müzik dersi uygulamaları ile çalgı kullanılarak yapılan müzik dersi uygulamalarının, tutum ve başarı durumları ile bir fark görülmemesi, literatürden farklı bir sonuç göstermiştir. Yapılan araştırma ve bu çalışma grubu için geçerlidir, tekrarlanabilir ve çeşitlendirilebilir. Anahtar Kelimeler: İlköğretim Müzik Dersi, Türk Müziği Çalgıları, Bağlama, Kanun, Başarı, Tutum
Türk müziğinde taksim icra etmeye yönelik tutum ölçeğinin geliştirilmesi
Bu çalışmada, Türk müziği eğitimi veren lisans düzeyindeki devlet konservatuvarlarında, Türk sanat müziği enstrümanı icrâ eden 3. ve 4. sınıf öğrencilerinin taksim icrâsına yönelik tutumlarını belirlemek amacıyla kullanılabilecek bir ölçek geliştirmek amaçlanmış ve tarama modelinden faydalanılmıştır. Taksim icrâ etmeye yönelik lisans düzeyinde öğrenci tutumunu ölçebilecek bir ölçme aracına rastlanılmadığı ve bu doğrultuda taksim icrâ etmeye yönelik tutumların geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı ile ölçülmesinin gerekli olacağı düşünülmüştür. Ayrıca bu ölçek, Türk müziğinde taksim icrâ etmeye yönelik geliştirilecek olan ilk ölçek olması açısından ve Türk müziği alanına sağlayacağı katkı bakımından da önem arz etmektedir. Araştırmanın evrenini Türkiye'de lisans düzeyinde Türk müziği eğitimi veren devlet konservatuvarlarında, Türk sanat müziği çalgısı icrâ eden 3. ve 4. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. İlk olarak Türk müziği eğitimi veren devlet konservatuvarı 3. ve 4. sınıfta öğrenim gören toplamda 40 kişilik bir öğrenci grubuna "Taksim icrâ etmeye yönelik duygu, düşünce ve görüşleriniz nelerdir?" konulu bir kompozisyon yazdırılmıştır. Daha sonra oluşturulan madde havuzundan tutum cümlesi olabilecek maddeler ölçek için hazırlanmış ve uzman görüşlerine sunulmuştur. Bu doğrultuda, ölçeğin 59 maddelik deneme formu, random seçilen 15 üniversitede öğrenim gören toplamda 307 kişiye uygulanmış ve yapı geçerliğini belirlemek üzere yapılan açımlayıcı faktör analizi sonucunda 32 maddelik nihai form oluşturulmuştur. Elde edilen veriler ölçek geliştirme sürecinin adımlarına uygun olarak analiz edilmiştir. Ölçeğin bütününe ait Cronbach alfa iç tutarlılık güvenirlik katsayısı 0,919, test-tekrar-test güvenirlik katsayısı ise r=0,66, p<.05 olarak tespit edilmiştir. Yapılan analizler sonucunda lisans 3. ve 4. sınıf öğrencilerin taksim icrâsına yönelik tutumlarını ölçebilecek, "olumlu tutumlar" ve "olumsuz tutumlar" olmak üzere toplam 2 alt boyutlu ve 32 maddeden oluşan geçerliği ve güvenirliği kanıtlanmış bir ölçek geliştirilmiştir.
Devlet konservatuvarı öğrencilerinin bazı değişkenlere göre çoklu zekâ alanlarının karşılaştırılması
Güzel Sanatlar ya da Devlet Konservatuvarı alanlarında yeteneği olan öğrencilerin normal gelişim gösteren bireylere göre zekâ alanlarını daha yüksek düzeyde kullandıkları düşünülmektedir. Bu anlamda, gerek almış oldukları teorik eğitimle sözel zekâlarının gerekse yetenekli oldukları alana yönelik zekâ alanlarının ön planda olması beklenilmektedir. Dolayısıyla araştırmada, Devlet Konservatuvarı'nda okuyan öğrencilerin bazı değişkenlere göre çoklu zekâ alanlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, hem genel hem de ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırma grubunu, 2019-2020 akademik yılı Sakarya Üniversitesi, Afyon Kocatepe Üniversitesi ve Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi Devlet Konservatuvarı'nda öğrenim gören basit tesadüfi örnekleme yöntemiyle seçilen 113'ü kadın, 129'u erkek olmak üzere toplam 242 öğrenci oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak "Kişisel Bilgi Formu" ve "Çoklu Zekâ Alanları Envanteri" kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesi ve çözümlenmesinde ise SPSS 23 for Windows paket programından yararlanılmıştır. Veri analizi olarak, öğrencilerin demografik özelliklerine ilişkin bulgular için frekans ve yüzde; ilişkisiz ölçümlerde ortalama puanların karşılaştırılması için Varyans analizi (tek yönlü ANOVA, bağımsız örneklem t-testi), anlamlı farklılığın hangi gruplar arasında olduğunu belirlemek için "LSD Testi"ne başvurulmuştur. Ayrıca alt boyutlar arasındaki ilişkiyi incelemek için ise Pearson Kolerasyon Çarpımı analizinden faydalanılmıştır. Araştırmanın sonucunda; Devlet Konservatuvarı öğrencilerinin cinsiyet, sınıf, bölüm ve enstrüman türü değişkenleri ile çoklu zekâ alanları arasında anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Fakat yaş değişkenine göre farklılık tespit edilmemiştir. Ayrıca öğrencilerin en baskın zekâ alanı müziksel zekâ olarak kaydedilmiştir.
Müzik öğretmenliği lisans öğrencilerinin çalgı sınavındaki performans kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi
Müzik Öğretmenliği Lisans Programı'nda çalgı eğitimi almakta olan öğrencilerin sürekli-durumluk kaygı düzeylerinin cinsiyet, yaş, sınıf düzeyi, çalgı farklılığı, mezun olduğu lise ve okumuş oldukları üniversite değişkenlerine göre incelenmesi amacıyla nicel betimsel yöntem benimsenmiştir. Çalışma, 2019-2020 güz yarıyılında öğrenim görmekte olan Karadeniz Bölgesine ait Eğitim Fakültesi Güzel Sanatlar Eğitimi Bölümü Müzik Eğitimi Anabilim Dalı lisans öğrencileri (N= 341) ile yürütülmüştür. Araştırmanın verileri Spielberg vd. (1964) tarafından geliştirilmiş olan, Öner ve Le Compte (1983)' nin Türkçeye uyarladığı "Sürekli-Durumluk Kaygı Envanteri" kullanılmıştır. Sürekli kaygı envanteri, öğrencilerin sınav stresinden uzak bir zaman diliminde yapılmış olup durumluk kaygı envanteri ise final sınavından hemen önce yapılmıştır. Araştırmanın bulgularına göre, sürekli ve durumluk kaygı arasında anlamlı bir fark görülmüştür. Müzik öğretmenliği öğrencilerinin sürekli ve durumluk kaygıları cinsiyet, yaş ve sınıfa göre anlamlı bir farklılık göstermektedir. Çalgı farklılığı ise sürekli kaygı durumunda anlamlı çıkmıştır. Mezun olunan lise ve okumuş oldukları üniversite değişkenine göre ise anlamlı bir farklılık görülmemiştir.
Müzikli yaratıcı drama eğitiminin okul öncesi çocukların öz güven düzeylerine etkisi
Bu araştırmada müzikli yaratıcı drama eğitimi almanın okul öncesi çocuklarda özgüven üzerindeki etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma 2019-2020 öğretim yılında Çorum Güneş Kreş'te okul öncesi eğitimi alan dört ve beş yaşlardaki çocuklar ile gerçekleştirilmiştir. Dört yaşında 25 öğrenci, beş yaşında 25 öğrenci olmak üzere toplam 50 öğrenciyle çalışma yapılmıştır. Araştırmanın verileri, okul öncesi çocuklar için uygulanan Günalp özgüven gözlem testi ile toplanmıştır. 10 haftalık deney sürecinin sonunda yaratıcı drama eğitiminin okul öncesi çocuklarda özgüven üzerindeki etkisi test edilmiştir. Müzikli yaratıcı drama etkinliklerinin önceki ve sonraki özgüven durumlarının verileri analizinde SPSS 23 paket programından yararlanılmıştır. Araştırmanın sonucunda yaratıcı drama çalışmaları sonucunda özgüven gelişimlerinde anlamlı bir farklılık olduğu görülmüştür. Öğrencilerin özgüven gelişiminde cinsiyet, memleket, evde yaşayan birey sayısı, anne ve babanın durumu, kardeş sayısı, ailede kaçıncı çocuk olduğu, ailenin ekonomik durumu, okula başlama yaşı, okula başlamadan önce bakan kişi, anne ve babanın eğitim durumu ile meslek türleri arasında anlamlı fark yoktur. Okul öncesi öğrencilerin özgüven gelişiminin yaşlarıyla anlamlı fark olduğu görülmüştür. Müzikli yaratıcı dramanın okul öncesi öğrencilerin özgüvenlerine olumlu bir etki verdiği belirlenmiştir.
Güzel sanatlar liselerinin çalgı eğitimi branşlarından kaval dersi öğretim programının incelenmesi
Türk Millî Eğitimi'nin genel amaç ve hedeflerine ulaşmada önemli bir araç olan ders kitapları, öğretim programlarının uygulanmasında önemli bir yere sahiptir. Bu çalışmanın amacı; KDÖP'ye göre hazırlanan, 9, 10, 11, 12. Sınıf Kaval Ders Kitaplarındaki etkinliklerin, öğretim programındaki kazanımlara uygun olup olmadığının tespit edilmesidir. Araştırma, nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması ile gerçekleştirilmiş ve çalışma doküman incelemesi deseni ile yapılmıştır. Doküman incelemesi araştırılması hedeflenen olgu veya olgular hakkında bilgi içeren yazılı materyallerin analizini kapsamaktadır (Yıldırım ve Şimşek, 2011). Bu desen Bowen'in (2009: 27) ifadesiyle detaylı incelemelere imkân sağlamaktadır. Araştırmanın güvenirliğini arttırmak için Kaval Ders Kitaplarında yer alan etkinlikler ile öğretim programındaki kazanımların yer aldığı çizelgeler, alanlarında akademik kariyere sahip olan ve devlet kurumlarında kaval sanatçısı olarak görev yapan yedi kişiye sunulmuştur. Fakat üç kurumdan dönüt alınamadığından dolayı araştırmada dört kişinin görüşlerinden faydalanılmıştır. Güvenirlik = Görüş Birliği Sayısı /(Görüş Birliği Sayısı + Görüş Ayrılığı Sayısı ) x 100 formülü kullanılarak görüş birliği % 100 tespit edilmiştir. Araştırmada Kaval Ders Kitaplarında bulunan etkinlikler detaylı olarak incelenmiştir. İncelemede kitaplarda yer verilen etkinliklerin öğretim programında yer alan kazanımlara uygun olup olmadığı alınan görüşler doğrultusunda tespit edilmiştir. Kaval Ders Kitaplarında yer alan etkinliklerin birçoğunun, öğretim programındaki kazanımlara uygun olduğu tespit edilmiştir. Fakat bazı makam isimlerinin, öğrenilmesi istenilen makamın donanımına uygun olmadığı ve literatürde daha önce rastlanılmayan makam isimlerinin, öğretim programında ve ders kitaplarında yer aldığı, görüşlerine başvurulan kişiler tarafından saptanmıştır. Ayrıca bazı etütlerde sistematik ilerlemenin dışına çıkıldığı tespit edilmiştir.
Neşet ertaş ve abdallık geleneğinin durumu
Neşet Ertaş'ın vefatından sonra Kırşehir ve çevresinde sürdürülen Abdallık geleneğinde, Abdal aşireti mensubu müzisyenlerin kendilerine özgü sosyal, kültürel, dinsel, ekonomik yaşam tarzları ve temsil ettikleri müzik kültürünün icra biçimleri, repertuvarı ve kültürel aktarımı boyutlarında değişimlerin olduğu düşünülmektedir. Bu çalışmada; Orta Anadolu bölgesinin Kırşehir ilinde yaşayan Abdalların, Orta Anadolu müzik geleneğinin temsilcileri olarak Neşet Ertaş'ın vefatından sonra sosyal, kültürel, sanatsal ve ekonomik durumları ve değişimlerinin incelenerek mevcut durumun betimlenmesi amaç edinilmiştir. Araştırmada betimsel yöntem kullanılmıştır. Araştırma grubunu, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kırşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kadrosunda yer alan Ustalar Müzik ve Oyun Topluluğunda bulunan 13(on üç) Abdal sanatçı oluşturmuştur. Verilerin toplanması için kütüphane ve arşiv taramalarına dayalı kapsamlı bir literatür çalışması ile birlikte internet araştırmaları yapılmıştır. Araştırma sürecinde, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı Kırşehir İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kadrosunda yer alan Ustalar Müzik ve Oyun Topluluğunda bulunan 13 (on üç) Abdal sanatçı ile "Yapılandırılmış Görüşme" türünde görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen veriler düzenlenerek rapor haline getirilmiş, "Betimsel Analiz" yaklaşımıyla yorumlanmıştır. Araştırmada elde edilen veriler değerlendirildiğinde Abdallık geleneğini sürdüren müzisyenler tarafından Neşet Ertaş'ın hem ürettiği eserlerin icrası anlamında hem de sanatçı kişiliğiyle örnek alındığı, geçmişten günümüze zaman içerisinde geleneğin temsil ettiği müzik kültüründe ve yaşam tarzlarında bazı değişimlerin gerçekleştiği, belirli bir yaşın üstünde olan Abdal aşireti mensubu müzisyenlerin genç kuşak Abdallara göre yöresel müzik repertuvarlarına daha sadık kaldıkları, genç müzisyenlerin ise icra tekniklerinin ve repertuvarlarının çeşitlilik gösterdiği, zaman içerisinde müzisyenlik mesleğinin değer kaybettiği ve genç yetişen Abdalların bu mesleği bu nedenle tercih etmedikleri, inançlarında Alevi- Bektaşi ile ilgili ritüellerin genel anlamda yaşatılmadığı, Abdal müziğini dünyaya tanıtmaları, genç yetişen Abdal aşireti çocuklarının eğitime önem verdikleri ve farklı mesleklere yöneldikleri, kültür bakanlığı "Ustalar Müzik ve Oyun Topluluğu" isimlerinin "Neşet Ertaş Ustalar Müzik ve Oyun Topluluğu" olarak değiştirilmesi sonuçlarına ulaşılmıştır.
Türk müziğinde kontrbas icra tekniklerinin incelenmesi
Bu çalışma, Türk müziğinde batı kökenli bir çalgı olan kontrbasın kullanımına kolaylık sağlamak ve geliştirmek amacıyla yapılmıştır. Çalışmada, Renaud Garcia-Fons ve François Rabbath'ın kontrbas icrasında kullandığı teknik ve yöntemler Türk müziği icrası bakımından ele alınmış, sağ ve sol el teknikleri açıklanmıştır. Yapılan inceleme sonucunda sol el teknikleri, alt oktav teknikleri ve pus teknikleri olarak sınıflandırılmış ve örnekler üzerinden uygulanmıştır. Bu incelemede sol el teknikleri, alt oktav tekniklerinden doğal kavrama tekniği, ikili parmak gruplama tekniği, üçlü parmak gruplama tekniği ve non-press tekniği, pus tekniklerinden ise yengeç tekniği ve kırık parmak tekniği basit makamlarda kontrbas üzerinde uygulanmıştır. Pus pozisyonunda Türk müziği yapısal özellikleri ve tavrı göz önünde bulundurularak yeni teknikler ve icra biçimleri geliştirilmiştir. Sağ el teknikleri ise Alman arşe tekniği, Fransız arşe teknikleri ve pizzicato tekniği kullanımı bakımından sınıflandırılmış ve incelenmiştir. Bu inceleme sonucunda, Alman ve Fransız arşe tekniği tutuş biçimleri, Pizz. di Arco, Spiccato, Legato, ve Col Legno tekniklerinin açıklamaları yapılmış ve uygulanmıştır. Ayrıca, Türk müziğini diğer müzik türlerinden farklı kılan ve Türk müziği kontrbas icrasında başlıca sorun olarak değerlendirilebilecek Türk müziğinde transpoze uygulamaları (yerinden, bir ses, dört ses, ve beş ses icra) incelenmiş ve basit makamlar üzerinden açıklanmış ve uygulanmıştır.
Türk müziği'nde XVIII. ve XIX. yüzyıllar arası yaşamış Neyzen bestekarların Saz Semaileri'nin karşılaştırmalı analizi
Bu çalışmada; İki farklı yüzyılda yaşamış neyzen bestekarların aynı makamda besteledikleri saz semaisi formundaki eserlerinin; Makam, usul, biçim kullanımlarının ortaya konulması ve durum tespitinin yapılması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda araştırma; XVIII. ve XIX. yy. (yy.) arası yaşayan, 10 neyzen bestekarın dokuz farklı makamda besteledikleri 33 adet saz semaisi ile sınırlandırılmıştır. Kavramsal çerçevede saz semaisi formu XXI. yüzyıldaki özelliklerine göre ele alınmıştır. Nitel bir yaklaşımla yapılan çalışmada, literatür taraması sonucu veriler toplanmış, betimsel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılmıştır. Eserler içerik analizi yöntemiyle analiz edilmiştir. Bu analizin içinde makam ve biçim öğelerine yer verilmiştir. Makam analizinde; Arel Nazariyatı model alınarak, saz semailerinin her bir hanesindeki seyir özelliğine bakılmıştır. Seyir özelliği içerisinde; Ezgi'nin başladığı perde, kullanılan dörtlü, beşli, çeşni sıralaması ve ezginin sonlandığı perde dikkate alınmıştır. Makamı oluşturan dizi içerisinde herhangi bir perdede; Dörtlü ve beşli tam olarak kullanılmamışsa ya da iki veya üç perde kullanılarak ezgisel bir motif veya bir kalış gerçekleştirildiyse, çeşni kavramı kullanılmıştır. Makam analizi yapılan eserlerin; Makam dizisi içerisindeki perdelerde kalış sayıları, donanımı, dizisi, seyri, genişlemesi, kararı ve yedeni belirlenmiştir. Eserlerin biçim analizinde; Onur Akdoğu'nun Türler ve Biçimler Kitabı'nda aktardığı analiz yöntemi kullanılmıştır. Eserlerin biçim kurgusu belirlenmiştir. Usul bakımından herhangi bir analiz gerçekleştirilmemiş, eserlerin hanelerinde kullanılan usuller aktarılmıştır. Elde edilen bulgular ile birlikte analizi yapılan her saz semaisi, hem bestelendikleri yüzyıla göre kendi içerisinde, hem de yy. arası makam, usul ve biçim öğelerine göre karşılaştırılmıştır. Bu bağlamda XVIII. ve XIX. yy. arasında yaşayan neyzen bestekarların Saz Semaileri'nde, makam, usul ve biçim kullanımlarının sonuçları ortaya konulmuştur.
Beste formundaki eserlerin biçim, ezgi ve usûl açılarından incelenmesi
Türk Müziği eserlerinin gelecek nesillere aktarılması uzun dönemler boyunca meşk yoluyla gerçekleşmiştir. Bunun doğal bir sonucu, sonraki zamanlarda kişilerin kendi nüans ve yorum farklılıkları sonucunda eserlerin değişime uğramasıdır. Türk Müziği tarihinde eserlerin notaya alınmasında kapsamlı bir girişim olarak nitelendirilebilecek olan Dârü'l-Elhân tarafından yürütülen transkripsiyon çalışmalarına dair incelemeler, güftelerde yazım yanlışlarının muhtemel olduğuna, vezin hatalarının ve güftenin anlamını bozan kelimelerin varlığına dair bulgular ortaya koymaktadır. Bu kapsamda çalışmanın amacı Dârü'l-Elhân Külliyâtı'nda notaya alınmış Beste formu örnekleri üzerinden eserlerin özgünlüğünü usûl-vezin, biçim/form ve ezgi ilişkisi bağlamında inceleyerek transkripsiyonlarını nota üzerinde simetrik yerleşimini sağlayıp bu bağlamda tashihini gerçekleştirmektir. Çalışmanın izleyeceği yöntem Türk Müziği sözlü eserlerinin önemli bir ögesinin güfte olduğu, güfte ve ezginin birbirini desteklediği ve usûl-vezin ilişkisinde bozulmaların muhtemelen daha sonraki dönemlerde ortaya çıkmış olabileceği ve bu bozulmaların giderilmesi ile eserin özgün haline daha yakın bir transkripsiyonun elde edilebileceği kabulüne dayanmaktadır. Bu doğrultuda; Prof. Dr. Serda Türkel Oter tarafından geliştirilen güfte ve ezgi odaklı yeni bir form analizi yöntemiyle, güfte unsurunun ezgi ve usûl kullanımlarıyla birlikte beste formundaki yapısal değişikliklere olan etkisi incelenmiştir. Bunlara ilaveten mevcut nüshalardaki bestelerin biçimlerinin XV. yy'dan XIX. yy'a kadar hangi şekillerde kullanıldığı tespit edilmiştir. Çalışma; Dârü'l-Elhân Külliyâtı'nda bulunun beste formundaki eserlerde 30 farklı biçimin var olduğunu ortaya koymuştur. Anahtar Kelimeler : Türk Müziği, Beste, Beste Formu, Form Analizi, Usûl-Vezin İlişkisi
Rakım Elkutlu'nun sanatçı kişiliği ve TRT repertuvarında yer alan eserlerine yönelik tespitler
Klasik Türk müziğinin oluşum döneminden bu yana her çağın farklı tarihi anlayışlarını, bakış açılarını ve geleneğini ifade ettiği, yüzyıllar içerisinde de zenginliğine zenginlik katarak gerek makam, gerek usûl ve gerek form çeşitliliği açılarından her daim gelişim gösterdiği ve günümüze ulaştığı bilinmektedir. Şüphesiz ki en önemli kültürel miraslarımızdan biri olan klasik Türk müziğinin bu gelişim ve ilerleyişinin kendi başına olmadığı bu sürece katkı sunan önemli isimler sayesinde mevcut konumuna ulaştığı dile getirilebilir. Günümüze ulaşan farklı form çeşidindeki eserleri ve müziğimize olan katkılarıyla klasik Türk müziğinin önemli temsilcilerinden birinin de Hoca Mehmet Râkım Elkutlu olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada İmamlık görevinin yanı sıra naathan, kudümzenbaşı, sazende, hanende ve bestekar olan Rakım Elkutlu'nun sanatçı kişiliği ve TRT repertuvarında yer alan eserlerine yönelik tespitler ele alınmıştır. Araştırmada durum tespitine yönelik betimsel bir yöntem tercih edilmiş olup, Rakım Elkutlu'nun TRT repertuvarında yer alan eserleri tespit edilip farklı açılardan analiz edilmiş, tablolar aracılığıyla daha anlaşılabilir bir hale getirilip ve çeşitli yorumlar yapılarak birtakım çıkarımlarda bulunulmaya çalışılmıştır. Hoca Mehmet Rakım Elkutlu'nun TRT TSM repertuvarına olan katkıları, sosyal ve çalışma hayatı ile örnek bir kişilik olduğu, yedi farklı form çeşidinde eserler ortaya koyduğu, eserlerinde şarkı formunun en büyük yeri teşkil ettiği, kullanmayı tercih ettiği makamların başında uşşak, usûllerin başında ise aksak geldiği, sözlü eserlerinde Nahit Hilmi Özeren güftelerini yoğun olarak kullanmayı yeğlediği araştırmada tespit edilen bilgiler arasındadır. Form çeşitlerini tanımak, farklı usûllerin aynı eserde kullanımı, bestelerdeki makam kullanımlarının nasıl olması gerektiği gibi konularda, Rakım Elkutlu eserlerinin bilgi sahibi olmak isteyenlere ışık tutacağı düşünülmektedir.
Sinan Çelik'in hayatı ve dilsiz kaval çalgısına katkıları
Kültürel dokunun en önemli yapı taşlarından biri olan geleneksel müzikler, aynı zamanda toplumsal yaşantımızın da bir yansıması olarak kabul edilebilir. Her ne kadar insan sesi bu manada vazgeçilmez bir unsur olsa da halk çalgılarımızın da geleneksel müziklerimizin oluşumu ve gelişiminde oldukça önemli bir yeri vardır. Dilsiz kaval çalgısı, birçok özelliği ile halk müziğimizin en nadide ve önemli çalgılarının başında gelmektedir. Dilsiz kaval çalgısının organolojik, icrasal ve tanıtımı noktasında çok kıymetli katkıları olan Sinan Çelik'in yaşamı ve halk müziğimize katkılarının da bu anlamda incelenmesi oldukça elzem bir durum haline gelmiştir. Sinan Çelik, adeta ilkel denilebilecek bir konumda bulunan dilsiz kaval çalgısına hayat verecek dokunuşlar yaparak, çalgının günümüz popüler çalgı topluluklarının vazgeçilmez bir çalgısı haline gelmesine önemli katkılar sağlamıştır. Araştırma betimsel bir nitelikte olup, durum tespiti yapmaya yöneliktir. Araştırma Sinan Çelik'in yaşamı ve dilsiz kaval çalgısına katkılarının tespiti ile sınırlı tutulmuştur. Araştırma sürecinde konuya yönelik literatür taraması yapılmış, konu alanındaki uzmanlar ile kişisel görüşmeler gerçekleştirilmiş ve elde edilen bulgular ışığında çeşitli yorumlar yapılarak sonuçlara ulaşılmaya çalışılmıştır. Daha sonra ise, bu sonuçlardan yola çıkarak çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur. Araştırma sonuçlarından bazıları sıralanacak olursa, Sinan Çelik'in dilsiz kaval çalgısının organolojik gelişimine önemli katkılar sağladığı, dilsiz kaval çalgısının yurt içi ve yurt dışında tanıtımına öncülük ettiği, çalgının icra tekniklerine ve pedagojik yönüne önemli eklemeler ve katkılar yaptığı, çalgının imalatında önemli bir ustalık seviyesine ulaştığı, aynı zamanda çok kıymetli bir virtüöz olarak bu çalgıyı icra ettiği ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Sinan Çelik, Dilsiz Kaval, Halk Çalgıları.
İstanbul Konservatuvarı Derleme Defterlerinde bulunan Çankırı yöresine ait türkülerin TRT THM repertuvarındaki mevcut notasyonlarının karşılaştırmalı analizi
Türkiye'de Cumhuriyet dönemiyle başlayan kurumsal THM derlemelerinde çok sayıda Çankırı türküsü derlenmiş ve kayıt altına alınmıştır. Günümüzde TRT THM repertuvarında kayıtlı olan Çankırı türkülerinin yanı sıra İstanbul Konservatuvarı (Dârü'l-Elhân) derleme defterlerinde de çok sayıda Çankırı türküsü bulunmaktadır. Bu türkülerin bir kısmı TRT THM repertuvarında kayıtlı olmasına karşın, bir kısmı ise kayıtlı değildir. Bu yüzden yaygınlık kazanmamış ve zamanla unutulmuştur. Bu bakımdan yapılan bu çalışmayla İstanbul Konservatuvarı derleme defterlerindeki Çankırı türkülerinin incelenmesi önemli görülmüştür. Yapılan bu çalışmayla, İKDD'de bulunan Çankırı türkülerinin TRT THM repertuvarına kayıtlı Çankırı Türküleri ile karşılaştırılarak incelenmesi; unutulan Çankırı türkülerini gün yüzüne çıkarılması, yöre aidiyetini tespit edilmesi, yaygınlaştırılması, günümüz halk müziği nazariyatına göre yeniden ele alınması, zaman içerisindeki değişim/dönüşümlerinin tespit edilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması bakımından önemli görülmektedir.Bu araştırmada, nitel ve nicel araştırma yöntem ve tekniklerinin birlikte kullanıldığı karma bir model kullanılmıştır. Araştırma kapsamında verilerin toplanması için tarama modeli kullanılmıştır. Bu sayede İstanbul Konservatuvarı Derleme Defterleri ve TRT THM Repertuvarı taranarak bulgular ve yorum bölümünde yer alan Çankırı yöresine ait türkülere ulaşılmıştır. Bu yörelere ait türküler müziksel analiz yöntemi kullanılarak karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Türkülerin analizlerinde betimsel analiz yöntemi tercih edilmiş ve durum tespiti yapılmıştır. Araştırmanın verimliliğini artırmak için tarihsel yöntem (doküman analizi) tekniği de kullanılmıştır. Elde edilen veriler kolay anlaşılması bakımından tablolara dönüştürülerek yorumlanmıştır. Bu araştırmada elde edilen veriler ışığında; İKDD Defter 8 – 14 arasında toplam 390 türkünün, %11.03 oranıyla 44 türkünün Çankırı yöresine ait olduğu, bu türkülerden bazılarının TRT THM repertuvarına kayıtlı olmasına karşın bir kısmının kayıtlı olmadığı, İKDD'de bulunan Çankırı türkülerinin yöresel ağız özelliklerini taşıdığı ve yöre kültürünü yansıttığı, İKDD yer alan eserlerin çoğunluğunda 4/4'lük, 9/8'lik ve 2/4'lük usûl kalıbında olduğu, İKDD ve TRT THM Repertuvarında yer alan türkülerin büyük oranda LA karar sesli olduğu ve genellikle sekiz ses aralığında olduğu ulaşılan sonuçlardan bazılarıdır. Anahtar Sözcükler: Müzik, Türk Halk Müziği, Derleme,
Elazığ-Harput müziğine katkıları ile Nihat Kazazoğlu
Harput; Elazığ tarihinin başladığı, Anadolu'nun birçok medeniyete ev sahipliği yapmış en kadim yerleşim merkezlerinde biridir. Her medeniyetin kültürüyle ayrı ayrı yoğrulan Harput; kültürel yapısı, zengin musikisi, geniş folklor alanı ile geçmişten günümüze kadar birçok kesimin ilgisini çekmiş ve beğenisini kazanmıştır. Harput Müziği; kendine özgü makam yapısı, çalgıları, icra düzeni ile Türk Müziği'ne farklı bir zenginlik kazandırmıştır. Bu kültür mirasının; korunması, tanıtılması, gelecek nesillere aktarılmasında önemli musikişinasların etkisi olmuştur. Çalışmamıza konu olan Nihat Kazazoğlu'da; Harput musikişinasları içerisinde, yöre kültürüne hizmetleri, yaşamı, yaptığı çalışmaları ile çok önemli bir yere sahiptir. Harput Müziği'nin, otantikliğinin bozulmadan günümüze kadar gelmesine vesile olmuş, yaşayan en önemli kaynakların başında gelmektedir. Bu araştırma, durum tespiti yapmaya yönelik betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın evrenini Nihat Kazazoğlu'nun sanatçı kişiliği, yaşamı ve Elazığ Harput müzik kültürüne katkıları, örneklemini ise konuya yönelik elde edilen ve ulaşılabilen veriler oluşturmaktadır. Araştırma, Nihat Kazazoğlu'nun ulaşılabilen çalışmaları ile sınırlı tutulmuştur. Araştırma sürecinde elde edilen verilerin bir bölümü kolay ifade edilmesini sağlamak amacıyla çeşitli görsel öğelere dönüştürülmüştür. Araştırma sonuçlarından bazılarına değinilecek olursa, Nihat Kazazoğlu'nun muhterem kişiliği ile örnek bir musikişinas olduğu, Elazığ Harput müzik kültüründe icracı, kaynak kişi ve derlemeci özellikleri ile büyük katkılar sağladığı, yörenin müziksel gelişiminde önemli rol oynadığı düşünülen müzik kurum ve kuruluşlarının gelişmesinde çeşitli görevler aldığı ve yöredeki müzisyenlerin yetişmesinde büyük çabalar sarf ederek öncü rol oynadığı ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Müziği, Elazığ-Harput Müzik Kültürü, Nihat Kazazoğlu, Musikişinas.
İstanbul Konservatuvarı Derleme Defterlerinde bulunan Kastamonu türkülerinin TRT THM repertuvarındaki mevcut notasyonlarının karşılaştırmalı analizi
Türküler birer kültürel bellek mekânı olarak, yaratıldıkları coğrafyanın dili, gelenek göreneği, inançları, acıları ve dünya görüşleri gibi pek çok kültürel bileşeni yansıtırlar. Kastamonu türküleri de bu kapsamda Kastamonu yöresine ait kültürel kodları gerek melodik/ritmik yönden gerekse sözleri bağlamında yansıtmaktadır. Günümüz TRT THM repertuvarında, tespit edilen 79 Kastamonu türküsü bulunmakla beraber repertuvarda bulunmayan fakat İstanbul Konservatuvarı Derleme Defterlerinde (İKDD) bulunan çok sayıda Kastamonu türküsü bulunmaktadır. Bu kapsamda 1920'li yıllarda derlenen ve İKKD'de bulunan Kastamonu türkülerinin ortaya çıkarılması, incelenmesi ve araştırmacıların ilgisine/bilgisine sunulması önem arz etmektedir. Ayrıca unutulmaya yüz tutmuş olan Kastamonu türkülerini yeniden gündeme getirilmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması da önemli bir kültür hizmeti olarak görülmektedir. Bu araştırmada, nicel ve nitel araştırma yöntemleri birlikte kullanılmıştır. Araştırmada tarama modeli kullanılarak, İstanbul Konservatuvarı Derleme Defterleri ve TRT THM Repertuvarında bulunan Kastamonu yöresine ait türküler tespit edilmiştir. Tespit edilen türküler müziksel analiz yöntemi kullanılarak karşılaştırmalı olarak analiz edilmiş ve durum tespiti yapılmıştır. Araştırma bu açıdan betimsel bir çalışma özelliği göstermektedir. Bu araştırmada elde edilen veriler ışığında; İKDD Defter 8 – 14 arasında toplam 390 türkünün, %8.72 oranıyla 34 türkünün Kastamonu yöresine ait olduğu, İKDD'de bulunan Kastamonu türkülerinin yöresel ağız özelliklerini taşıdığı ve yöre kültürünü yansıttığı, bu türkülerden bazılarının TRT THM repertuvarına kayıtlı olmasına karşın bir kısmının kayıtlı olmadığı, İKDD ve TRT THM Repertuvarında yer alan türkülerin büyük oranda LA karar sesli olduğu ve genellikle beş ses aralığında olduğu, İKDD yer alan eserlerin çoğunluğunda 3/4'lük, 4/4'lük, 9/8'lik ve 2/4'lük usûl kalıbında olduğu, ulaşılan sonuçlardan bazılarıdır. Anahtar Kelimeler: Derleme, Kastamonu, Türkü, Geleneksel Türk Halk Müziği
Şanlıurfa müziğinde okunan hoyratlar üzerine bir inceleme
Kelime anlamı sertçe ve kaba manasına gelmektedir. Hoyrat okumak, feryat etmek haykırmak olarak da adlandırılmaktadır. Hoyrat oktav seslerden okunduğu için tüm nefesi ile haykırarak okunmaktadır. Şanlıurfa müziğinde önemli bir yeri olan hoyratın genellikle ülkenin doğu bölgesinde Urfa, Diyarbakır, Kerkük ve Elazığ'da yaygın olarak okunduğu gözlemlenmektedir. Halk edebiyatının ürünü olan maninin cinaslı olarak uzun hava formatında (irticalen) söylenen ezgiler hoyrat olarak adlandırılmaktadır. Hoyratı maniden farklı kılan en belirgin özelliklerinden biri de her zaman cinaslı olmasıdır. Cinasın kelime manası başta söylenen söz ile sonda söylenen sözün edebi olarak uyması şeklidir. Cinaslı manilerin uzun hava formatında okunması hoyratın maniden farkını ayırt ettiğini göstermektedir. Şanlıurfa müziğinde icra edilen hoyratın genellikle tiz sesli perdelerden başlayıp pes seslerde bitirildiği görülmüştür. Dolayısıyla ses aralığı geniş olduğu için icrasını da epey zor hale getirmektedir. Kaynaklarımızda çeşitli makamlarda hoyratın olduğu bilinse de günümüzde genelde "Hicaz", "Uşşak" "Hüseyni" ve "Segâh" makamı dizisinde daha çok hoyratın olduğu görülmektedir. Hoyratlara sıklıkla sıra gecelerinde, düğünlerde, dağ yatılarında, asbap gecelerinde ve ağıtlarda rastlanmaktadır. Gurbet, sıla, aşk, sevgi, hüzün, hasretlik, ölüm gibi konuları olan hoyratın, Şanlıurfa'da daha çok erkek ağzından okunduğu ve sesi güçlü olan kişiler tarafından okunması, icrasının zor olduğunu göstermektedir. Günümüzde Şanlıurfa müziğinde uzun hava türü olan hoyrata sıklıkla rastlanmaktadır. Sıra gecelerinde branş olarak "Hoyratçılar" bulunmaktadır. Ritimli ezgiler söylenen hoyrat müziğe farklı bir ahenk katarak dinleyicileri heyecan içinde coşturmaktadır. Anahtar kelimeler: Hoyrat, Şanlıurfa Müziği, Hoyrat türleri, Şanlıurfa.
Lisan düzeyi eğitim veren devlet konservatuvarlarında bireysel bağlama çalgısı tercih sebebini etkileyen faktörler
Bağlama, kökleri Orta Asya'ya kadar uzanan, içinde yaşadığımız toplumun en önemli kültürel simgelerinden bir tanesidir. Bu kadim saz, yüzyıllar içinde hem yapısal form hem de çalış stili olarak birçok değişime uğrayarak gelişme göstermiştir. Yaşadığımız topraklar, bu sazı icra ederek coğrafyamızın kültürünü temsil eden alaylı ya da okullu sayısız sanatkâr, halk sanatçısı ve ozan yetiştirmiştir. Bu anlamda kültürümüzün gelecek nesillere aktarılmasında çalgı eğitimi önemli bir rol oynamaktadır. Günümüzde ileri düzey icra için eğitim veren kurumlar içerisinde en önemli kurumlardan biri de lisans düzeyi eğitim veren Devlet Konservatuvarlarıdır. Araştırmamızda; konservatuvarlarda öğrenci olarak eğitim alan bireylerin bağlama çalgısına yönelik çeşitli tercih sebepleri olumlu ve olumsuz yönleri ile incelenmek istenmiştir. Araştırma, durum tespiti yapmaya yönelik bir amaca hizmet etmekte ve betimsel bir yapı sergilemektedir. Araştırma sürecinde dijital ve yazılı kaynaklar taranarak konuya yönelik bilgiler elde edilmeye çalışılmış daha sonra bağlama çalgısını seçmiş olan devlet konservatuvarı öğrencilerine kişisel görüşme ve anket teknikleri uygulanarak konuya yönelik nicel ve nitel bulgular elde edilip, değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarının bazıları sıralanacak olursa; çalgıyı lisans eğitimi öncesinde tanıma durumunun bireysel meslek çalgısı seçiminde oldukça etkili olduğu, dinlenilen müzik türü ve enstrüman seçiminin paralellik gösterdiği, bağlama çalgısının kullanım sahası ve iş olanaklarının geniş olduğu, bağlama çalgısının genel olarak ülkemizdeki müzik türlerinin birçoğuna eşlik edebileceği, mevcut devlet konservatuvarlarında bağlama çalgısının eğitmen sayısı bakımından yeterli olduğu, bağlama çalgısının Türkiye şartlarında temin edilmesi zor olmayan bir enstrüman olduğu ilk akla gelen sonuçlardan bazılarıdır. Anahtar Kelime: Türk Halk Müziği, Müzik Eğitimi, Bağlama, Bağlama Eğitimi, Konservatuvar.
Şanlıurfa'daki ney yapım, bakım ve onarım atölyelerinin dünü, bugünü, yarını
Ney, Türk müziği çalgıları içerisinde üflemeli bir çalgı olarak karşımıza çıkmaktadır. Neyin tarihsel süreç içerisinde köklerinin oldukça eskiye dayandığı bilinmektedir. Günümüzde ney, Türk tasavvuf müziğinde kullanılan en önemli çalgılardan biridir. Günden güne hızla etkileşimin arttığı çağımızda insanların bir nesneyi görme, o nesneden etkilenme ve o nesneye ulaşma hızı da oldukça artmıştır. Bu doğrultuda ney çalgısında da aynı süreçlerin yaşandığını söylemek mümkündür. Çeşitli etkileşimlerle ney çalgısına olan talebin artması, ney üretiminin de doğru orantılı bir şekilde artmasına yol açmıştır. Dolayısıyla artan ney çalgısı talebinin karşılanabilmesi gayretiyle nitelikli ney yapım ustalarının yetiştiği gözlemlenmiştir. Bu ustaların daha seri bir üretim gerçekleştirebilmesi için ney yapımına yönelik atölyelere ihtiyaç duyduğu ve ihtiyaçları doğrultusunda kendi atölyelerini açıp işlettiği bilinmektedir. Bir ney atölyesinin bulunduğu bölgeye birçok açıdan katkı sağladığını söylemek mümkündür. Şanlıurfa da bu açıdan bakıldığında ney atölyelerine sahip bir şehir olması bakımından ney çalgısına daha kolay ulaşıldığı bir şehrimizdir. Dolayısıyla Şanlıurfa'da ney yapım, bakım ve onarım atölyeleri bölgedeki ney çalgısıyla ilişkili olan kimseler için birçok fayda sağlamaktadır. Yapılan bu araştırmada Şanlıurfa'da ney yapım, bakım ve onarım atölyelerinin öncesinde ve sonrasında gelişen süreçleri ele alınarak olumlu ve olumsuz yönleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma durum tespiti yapmaya yönelik olup betimsel bir yapıya sahiptir. Araştırma sürecinde dijital ve yazılı kaynaklar taranarak konuya yönelik bilgiler elde edilmeye çalışılmış daha sonra Şanlıurfa'daki ney yapım, bakım ve onarım atölyelerinin geçmişteki ve gelecekteki durumuna yönelik bölgedeki ney yapım ustalarına ve ney icracılarına kişisel görüşme ve anket teknikleri uygulanarak konuya yönelik nicel ve nitel bulgular elde edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarının bazıları sıralanacak olursa, Şanlıurfa'da ney yapım, bakım ve onarım atölyelerinin bulunmadığı süreçte; bölgede ney çalgısına ulaşılabilirliğin daha zor olduğu ve fiyatların uygun olmamasıyla birlikte dışarıdan alınan neylerin sonrasında gelişen bakım ve onarım ihtiyaçlarında bir takım güçlüklerin ortaya çıktığı, yine bu süreçte ney çalgısının bölgede daha az yaygınlaştığı, ney yapım, bakım ve onarım atölyelerinin açılmasıyla birlilkte ise; bölgede ney çalgısına ulaşılabilirliğin daha kolay olduğu ve fiyatların uygun olmasıyla birlikte alınan neylerin sonrasında gelişen bakım ve onarım ihtiyaçlarının daha hızlı karşılandığı, yine bu süreçte ney çalgısının bölgede yaygınlaşma sürecini hızlandırdığı ilk akla gelen sonuçlarımızdan bazılarıdır. Anahtar Kelime: Ney, Ney Yapım Atölyeleri, Türk Tasavvuf Müziği, Türk Müziği Çalgıları.
Aydın yöresi halk müziği kültürü ve TRT-THM repertuvarında kayıt altına alınmış Aydın yöresine ait sözsüz eserlerin müzikal özellikleri
Bu araştırma; Aydın yöresi halk müziği kültürüne aynı zamanda TRT-THM repertuvarında bulunan Aydın yöresine ait sözsüz eserlerin müzikal özelliklerine odaklanmaktadır. Araştırmada; Aydın yöresi halk müziği kültürüne ait ulaşılabilen kaynaklar ve TRT-THM repertuvarında kayıt altına alınmış yöreye ait sözsüz eserler örneklem olarak ele alınmış ve yöredeki sözsüz eserlerin müzikal özelliklerinin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma doğrultusunda başlıca; Aydın yöresinin kendine has önemli geleneklerinin olduğu ve bu geleneklerin günümüzde halen daha yaşatıldığı, yöreye ait olan ve kayıt altına alınmış 21 sözsüz eserin var olduğu, yöreye ait olan ve araştırma kapsamında incelenen 21 adet sözsüz eserde 9 zamanlı usûllerin yaygın olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Aydın, Müzik, Kültür, Müzikal Analiz.
Teknolojik gelişmelerin Türk Halk Müziği çalgıları üzerindeki etkileri
Türk halk müziği çalgılarımız geçmişten günümüze halkımızın duygu ve düşüncelerinin aktarımında önemli bir araç olmuştur. Küreselleşme, çoğu alanda olduğu gibi geleneksel çalgılarımızın yapım ve icra özellikleri ürerinde de çeşitli etkiler meydana getirmiştir. Araştırmada küreselleşme ve teknolojik ilerlemenin Türk müziği çalgıları üzerinde ne yönde etkiler meydana getirdiği ve buna bağlı olarak ne gibi değişim ve gelişmelerin yaşandığına odaklanmaktadır. Araştırma betimsel bir özellik taşımakta olup mevcut durumu tespit etmeye yöneliktir. Araştırma sürecinde konuya yönelik literatür taranmış ve birçok hususta alan uzmanlarının görüşlerine başvurulmuştur. Bu noktadan yola çıkılarak çeşitli bulgular ve bulgulardan yola çıkılarak bazı sonuçlar elde edilmeye çalışılmıştır. Araştırma geleneksel Türk halk müziği çalgılarıyla sınırlı tutulmuştur. Araştırmada elde edilen sonuçlarından bazıları sıralanacak olursa Türk halk müziği çalgılarının Türk müzik tarihinde önemli bir yere sahip olduğu, bu çalgıların teknolojik gelişmelere bağlı olarak bundan az ya da çok etkilenmiş olduğu ve bu etkilerin bir bölümünün çalgıların volümüne, ses yapısına etki ettiği gibi bir bölümünün de çalgının organolojik yapısında çeşitli değişiklikler meydana getirdiği görülmüştür. Çalgıların üretim sürecindeki birtakım yeniliklerin gelmesi ile birlikte seri üretime geçiş aşamalarındaki uygulamalara değinilmiş, çalgı yapımcılarının işlerini kolaylaştıran torna tezgahlarındaki yapı malzemelerinin gelişim süreçleri ele alınmış, icra boyutunda düşünüldüğünde hem olumlu hem de olumsuz etkilerinin olduğu ve bu etkilerin topluma yansımalarının neler olduğu aktarılmaya çalışılmış ve ne gibi çalışmaların yapılması gerekliliği konusu aklımıza ilk gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Halk Müziği, Halk Çalgısı, Teknoloji, Küreselleşme.
Cami müziğinin cemaat üzerindeki etkileri
Cami müziği İslamiyet'in doğuşundan günümüze kadar çeşitli kültürlerin etkisinde gelişimini sürdürmüştür. Cami müziği, Türk müzik kültüründe ise dini Türk müziği başlığı altında değerlendirilen ibadetin öncesinde, sonrasında ve ibadet sırasında enstrümansız bir şekilde insan sesiyle icra edilen bir türdür. Günümüzde cami müziği bünyesinde birçok form bulunmamaktadır. Bu formlar yapılan ibadetlerin durumuna göre çeşitlilik göstermektedir. Ezan salâ, kamet, kıraat, tesbihat, münâcat, temcit, tekbir, mevlit, miraciye, tevşih, ilahi formları başta olmak üzere İslam dininin kabulünden günümüze yeni formların da eklenmesiyle zenginleşerek varlığını sürdürmüştür. Cami müziği icralarında ibadetlerin estetik anlayışla sunulması amaçlanmış ve bu amaç doğrultusunda bu formları icra edecek kişilerin seçiminde seslerinin güzel olması, müzikal beceri gibi hususlar dikkate alınmıştır. Müzik bilgisine sahip, bu alanda kendini yetiştirmiş cami görevlilerinin icra ettiği cami müziği formlarının cemaat tarafından ilgiyle dinlendiği, aksi durumlarda tersi bir tutumla karşılaşıldığı gözlemlenmiştir. İslam camiasında müziğe yönelik "helal", "haram" konularının tartışılıyor olması, imam ve müezzinlerin cami müziğini kullanma biçimlerinin yanı sıra cami cemaatlerini de etkilemektedir. Araştırmamızla bu noktadan hareketle cami müziğinin cemaat üzerinde bıraktığı etkileri incelenmek istemiştir. Araştırma durum tespiti yapmaya yönelik olup betimsel bir yapıya sahiptir. Araştırma sürecinde dijital ve yazılı kaynaklar taranarak konuya yönelik bilgiler elde edilmeye çalışılmış daha sonra cami müziğine yönelik cami cemaatlerine kişisel görüşme ve anket teknikleri uygulanarak konuya yönelik nicel ve nitel bulgular elde edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarının bazıları sıralanacak olursa, cami cemaatlerinin müziğin helal ya da haram olduğu konusunda kafa karışıklığı yaşadığı, cami ile müzik arasında bir ilişki kuramadığı, camilerde müziğin kullanılmadığını düşündükleri ve kullanımına gerek duymadıkları, ezan, Kur'an-ı Kerim, tesbihat gibi formların icraları ile müzik arasında bir bağ kuramadıkları, imam ve müezzinlerin ses güzelliği ve seslerinin etkili bir şekilde kullanma durumlarının önemli olduğu ve cemaati olumlu yönde etkilediği, vii ve bu durumun cemaatin ibadet edeceği cami tercihinde de büyük rol oynadığı ilk akla gelen sonuçlarımızdan bazılarıdır. Anahtar Kelime: Müzik, Türk Din Müziği, Cami Müziği
Türk müziği devlet konservatuvarlarında ney sazının meslek çalgısı olarak tercih durumuna yönelik tespitler
Türk müziği sazlarından biri olan ney sazı geçmişten bugüne kadar çeşitli aşamalardan geçerek günümüze kadar varlığını sürdürmüştür. Çok çeşitli sosyo-kültürel süreçlerin birikimini bünyesinde barındıran ney sazı, Türk müziği sazları arasında ayrı bir öneme sahiptir. Özellikle Mevlâna Konya'ya geldikten sonra ney sazına verilen değer artmış, ney sazının tasavvufi yanı sazendelerle birlikte daha fazla güçlendirilmiştir. Ney sazının gelişim sürecinde Mevlâna okulunun yadsınamaz bir katkısı olmuştur. Araştırmada, Türk müziği eğitimi veren konservatuvarlarda ney sazının öğrenciler tarafından bireysel meslek çalgısı olarak seçilmesi hangi faktörlerin etkili olduğu incelenmektedir. Araştırma durum tespiti yapmaya yönelik olup betimsel bir özellik sergilemektedir. Bu sebeple öncelikle konuya yönelik literatür taraması yapılmış daha sonra ise örneklemlere anket tekniği uygulanmıştır. Ayrıca gerekli görülen durumlarda konuya yönelik uzman görüşlerine de yer verilmiştir. Elde edilen veriler kolay anlaşılabilmesi bakımından tablolara dönüştürülerek yorumlanmıştır. Araştırma sonuçlarından bazıları sıralanacak olursa, ney sazının bireysel meslek çalgısı olarak tercih edilmesinde; öğrencilerin ney sazını daha önce tanıma durumlarının etkili olduğu, ney eğitimi veren eğitmenlerin sayısının ve kalitesinin meslek çalgısı seçiminde oldukça etkili olduğu, enstrümanın kolay temin edilmesi ve öğrencinin vücut yapısına uygunluğunun da oldukça önemli görüldüğü ilk aklımıza gelen sonuçlardan bazılarıdır. Anahtar Kelime: Türk Müziği, Müzik Eğitimi, Ney Sazı, Ney Sazı Eğitimi, Konservatuvar.
Türk müziğinin topluma ulaşmasında yerel yönetimlerin rolü "Malatya ili örneği"
Müzik sanatı, toplumsal yaşamı her yönüyle yansıtan sanat dallarının başında gelmektedir. Müzik ürünleri aynı zamanda bir toplumsal ihtiyaç olarak da görülmektedir. Bu manada müzik sanatının halka ulaşmasında çeşitli kurumların desteğine ihtiyaç duyulmaktadır. Bunlar bazen özel işletmeler olurken, bazen de çeşitli kamu kurum ve kuruluşları olabilmektedir. Yerel yönetimlerin bu konuda sağlayabileceği destek bu manada oldukça önemli görülmektedir. Bu araştırmanın odak noktası, Malatya İli örnekleminde yerel yönetimlerin Türk müziğinin topluma ulaşmasındaki rolü ve önemi nedir şeklinde belirlenmiştir. Araştırma durum tespiti yapmaya yönelik betimsel bir nitelik taşımaktadır. Araştırma sürecinde konuya yönelik mevcut literatür yazılı ve dijital kaynaklardan taranmıştır. Daha sonra ise, alan uzmanı kişiler ve örneklemler ile kişisel görüşmeler yapılarak konuya yönelik çeşitli tespitlerde bulunulmaya çalışılmıştır. Araştırmanın evreni ülkemizdeki yerel yönetimler, örneklemini ise Malatya ilinin yerel yönetimleri oluşturmaktadır. Araştırma sonuçlarının önemli görülen bir bölümünden bahsedecek olursak, Türk müziğinin kültürel değerlerimizin korunması ve aktarımında oldukça önemli bir araç olduğu, yerel yönetimlerin fiziki, ekonomik vb. desteklerle halkın Türk müziği ihtiyacının karşılanmasında önemli katkılar sağlayabileceği ve bu katkıların, ücretsiz halk konserleri, müzik eğitimi amacıyla düzenlenen müzik kursları, eğitim verilen derslik ve atölyeler ile yetişmiş müzik eğitimcilerine istihdam desteği şeklinde meydana geldiği ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Müzik, Müzikal Kültür, Türk Müziği, Yerel Yönetimler.
Ağın yöresi müzik kültürü ve geleneksel törenlerdeki müzik uygulamalarına yönelik tespitler
Toplumları oluşturan ve bir arada tutan en önemli ögelerden biri kültür, kültürü oluşturan en önemli ögelerden birisi ise müziktir. Bununla birlikte müzik kültürü içerisinde yer alan geleneksel törenler de kültürün önemli belirleyicisi durumundadır. Buradan hareketle gerek birikimlerin gelecek nesillere aktarımı gerekse pratiği açısından müzik ve geleneksel törenler kültürün en önemli uygulayıcıları arasında yer almaktadır denilebilir. Bu araştırmada kültürel dokusu, müzik pratikleri, sosyokültürel özellikleri ve coğrafi yapısından hareketle geleneksel törenleri ile zengin bir yapıya sahip olan Ağın yöresi derinlemesine incelenmeye çalışılmıştır. Araştırma betimsel bir özellik sergilemekte olup yöredeki geleneksel törenlerden hareketle yöredeki müzik uygulamaları (pratikleri) hususunda mevcut olan durumu tespit etmeye odaklıdır. Araştırmanın ağırlıklı olarak nitel bir desen ile yürütüldüğü söylenebilir. Mevcut durumun tespit edilmesinde gerekli görülen nicel veri kaynaklarından da istifade edilmiştir. Araştırmanın evrenini müzik kültürümüz ve geleneksel törenlerdeki müzik uygulamaları, örneklemini ise Ağın yöresi müzik kültürü ve geleneksel törenlerindeki müzik uygulamaları oluşturmaktadır. Araştırma sonucunda elde edilen sonuçlardan bazıları sıralanacak olursa; Ağın yöresi müziğinin kendine has bir karakter yapısına sahip olduğu, yörede kullanılan çalgıların klarnet keman gibi klasik yapıda olduğu, kullanılan ezgilerin özellikle hüseyni, uşşak, segâh gibi makam dizileri ve makamsal nitelikler taşıdığı, usullerin çevre yörelerden farklı olarak 9/8, 12/8, 6/8, 4/4, 2/4 gibi çeşitli yapıda olduğu ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Ağın, Müzik Kültürü, Yöre, Geleneksel Törenler, Müzik Pratikleri
Popüler ezgilerin özengen bağlama öğretiminde kullanımına yönelik tespitler
Bu araştırma, popüler ezgilerin özengen bağlama öğretiminde kullanımına yönelik tespitler konusunda öğrenci yaklaşımlarının olumlu ya da olumsuz yönleriyle değerlendirilmesini amaçlamaktadır. Bu araştırma tarama (survey) modelinde tasarlanmıştır. Araştırma süresince yazılı ve dijital kaynakların taranması ile konuyla ilgili geçmişte ulaşılan bilgiler elde edilmeye çalışılmış daha sonra da anket tekniği kullanılarak konuyla ilgili yeni bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmada karma bir desen kullanılarak nitel ve nicel veriler beraber değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonucunda, özengen bağlama öğretiminde popüler ezgilerin kullanılmasının bireylerin bağlama dersini daha kolay anlamasına, derslerin daha eğlenceli geçmesine, öğrencinin çalışma isteğini artırmasına, öğrencinin bağlamayı daha çok sevmesine katkı sağladığı görülmüştür. Bununla birlikte bağlama öğretiminde popüler ezgilerin kullanımının bağlama derslerine ilgiyi artırdığı, ders sırasında öğrencilerin daha aktif olduğu ve derse katılımın arttığı ulaşılan sonuçlar arasındadır. Anahtar kelimeler: Bağlama, Bağlama Eğitimi, Müzik, Müzik Eğitimi, Popüler Ezgi
Kabak kemane müfredat programlarının, metot kitaplarının karşılaştırmalı analizi
Bu araştırmada müzik eğitimi açısından kabak kemane metotlarının ve mevcut öğretim programlarının karşılaştırmalı analizinin yapılması ve her seviyeye uygun standart bir müfredat ve metot sentezi ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Araştırmanın evrenini, Güzel sanatlar lisesi kabak kemane kitapları, Halk eğitim kabak kemane kursu müfredat kazanım kitabı, Müzik öğretmenliği kabak kemane müfredat kazanım kitabı, Özgür Çelik kabak kemane metodu-1 ve kabak kemane metodu 2, Zeki Halhallı ve Cafer Nazlıbaş kabak kemane metodu-1, Salih Urhan kabak kemane metodu-1 ve Mehmet Akif Teke kabak kemane metodu-1 kitapları oluşturmaktadır. Bütün çalgı metotları ve müfredat kazanımları detaylı bir şekilde incelenmiştir. Yapılan incelemeler doğrultusunda ana problem ve alt problemlerle ilgili bulgular üzerinde durulmuştur. Çalışmada nitel araştırma yöntemi durum deseni kullanılmıştır. Elde edilen bulgular üzerinden sonuçlara ulaşılmış ve yeni bir sentez ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu çalışmada öncelik olarak diğer çalgı eğitimleri gibi standart bir süreç ortaya çıkarmak ve aynı zamanda çalgının metodoloji üzerinde gelişimini sağlamak farklı kazanımlar dışında aynı kazanımlar üzerinden ilerlenmesi amaçlanmıştır. Eğitim ve öğretim sürecinde standartlık sağlanması araştırmamızın önceliği olmuştur. Araştırmamız; analizden çok, kabak kemanenin eğitim ve öğretim sürecine yeni bir bakış açısı kazandırıp, ülke genelinde ki kabak kemane eğitimine katkı sağlayıp süreci, farklı kazanımlara dayanan karmaşık yapıdan çıkarıp daha standart bir eğitim süreci oluşturmaktır. Elde edilen bulgular yorumlandığında ortaya, bu çalgının eğitim ve öğretim sürecinde tutarsızlıklar olduğu ve bu karmaşık yapının; kademelere, programlara uygun şekilde çıkarılması araştırmamızın en öncelikli amacı olmuştur. Anahtar Sözcükler: Kabak kemane, eğitim, öğretim, standartlık.
Lisans düzeyi eğitim veren Türk müziği devlet konservatuvarlarında meslek çalgısı tercih sebebini etkileyen faktörler
Dünya kültür tarihinin en önemli duraklarından birisi hiç şüphesiz yaşadığımız topraklar olan Anadolu'dur. Bu coğrafyanın temsilcileri olarak sayısız sanatkar, halk sanatçısı, ozanlar ve daha nicelerini içinden yetiştirmiş bir toplum olarak sahip olduğumuz sanat kurumlarının daha nitelikli ve işler halde olmasını sağlayacak tedbirleri almalı ve bu konuda yapılacak çalışmalara yol açacak politikalar geliştirmeliyiz. Sanat eğitimin en önemli ayaklarından birisi olan devlet konservatuvarlarından yetişen öğrencilerin sanat çalışma sahasına çıktıkları andan itibaren karşılaşacakları zorluklarla mücadele etme, sorunları çözebilme ve çalışma sahaları hakkında yeterli donanıma sahip olma durumlarını etkileyen birçok parametreden bahsedilebilir. Birçok parametre arasında belki de en önemlisi konservatuvar öğrencilerinin eğitimlerini aldıkları ve konservatif eğitim içinde meslek çalgısı olarak ifade edilen husustur. Bir konservatuvar öğrencisi eğitim hayatı süresince seçmiş olduğu meslek çalgısı alanında gerek teori gerekse uygulama alanında uzmanlaşmak için gereken mesaiyi harcamakla yükümlüdür. Bu bağlamda eğitmenleri tarafından yapılan yönlendirmeler ve mevcut müfredatın işlerliği de büyük önem taşımaktadır. Sahada yapılan araştırmalar göstertmektedir ki konservatuvar okuyan öğrencilerin meslek çalgısı seçimleri bilinçli bir sanat birikiminden ziyade beğeni veya kulaktan dolma bilgilerle şekillenmekte ya da yanlış tercihlerle baş başa kalınarak meslek yaşamı süresince sıkıntılı bir durum olarak şekil bulmaktadır. Öğrencilerin konservatuvar eğitimi öncesi ve konservatuvar eğitimi süresince meslek çalgısı seçimini etkileyen faktörlerin değerlendirildiği çalışmamızda, öğrencilerle birebir görüşme yoluyla anketler yapılmıştır. Elde edilen sonuçlar yazılı ve istatistik değerlendirme programları da kullanılarak tablolar haline dönüştürülmüştür.
Diyarbakır müzik kültürü ve Celal Güzelses'in T.R.T. repertuvarındaki eserlerine yönelik tespitler"
Tarihi geçmişi, kültürel zenginliği ve coğrafik konumu ile yurdumuzda önemli bir yere sahip olan Diyarbakır ili, özellikle türkülerinde kendine has özellikler (tavır, şive, hançere vb.) geliştirmiş olması bakımından Geleneksel Türk Halk Müziği repertuvarı/nazariyatı için ayrı bir önem taşımaktadır. Araştırma; Celal Güzelses' in yaşamı ve kendisine ait olup TRT tarafından kayıt altına alınmış Diyarbakır türkülerinin, makam dizisi ve usul açısından incelenmesine odaklanmaktadır. Araştırmanın ilk aşamasında; Diyarbakır müzik kültürü ve Celal Güzelses hakkında kaynak taraması ve alan araştırması yapılmış, ulaşılabilen bilgiler/bulgular yorumlanarak sunulmuştur. Araştırmanın ikinci aşamasında ise; TRT Türk Halk Müziği repertuvarında yer alan ve Celal Güzelses' e ait olan Diyarbakır türküleri tespit edilerek makam dizileri ve usul yapıları açısından incelenmiştir. Araştırma sonucunda, Celal Güzelses' in yaşamı ve sanatçı kişiliği ile örnek bir musikişinas olduğu, "Eyvan (Velime)" kültürünün bölgenin müzik kültüründe önemli bir yere sahip olduğu, sanatçının eserlerinde daha çok uşşak makam dizisine yönelik bir yoğunluğun bulunmasına rağmen birçok ses dizisinde eserler verdiği, usul bakımından ise daha çok 10/8 ve 4/4 usul kalıplarına öncelik verdiği elde edilen bulgulardan ilk aklımıza gelenler olacaktır. Anahtar Kelimeler: Diyarbakır, Celal Güzelses, Eyvan (Velime), Makam, Usul
Geleneksel Türk müziğinde tanbur ve öğretimine yönelik yaklaşımlar
Geleneksel Türk müziğinin en önemli sazlarından biri olan tanbur, genel özelliği itibarı ile telli, mızrapla çalınan ve perdeli bir sazdır. Orta Asya kökenli olduğu bilinen tanbur çalgısı Osmanlı coğrafyasında çok yaygın bir şekilde kullanılmıştır. Zamanımızda kullanılan şekliyle tanbura ilk kez Kantemiroğlu ile (Dimitrie Cantemir 1673–1723) rastlanıldığı ve Türk müziği ses sistemini ifade maksadıyla kullanıldığı görülmektedir. Bugün, Geleneksel Türk Çalgı Müziği hızla gelişmeye başlamış olmakla birlikte, tanbur öğretiminde sistematik yaklaşım konusunda yeterli metot ve çalışmaların oldukça yetersiz olması dikkat çekmektedir. Bu araştırmanın, tanbur sazıyla ilgili bundan sonraki çalışmalara ve tanbur eğitiminin daha etkin bir işlerliğe kavuşturulmasına katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Tanburun tarihi, terminolojik kökeni, organolojik özellikleri, genel icra özellikleri ve öğretimine-öğrenimine yönelik yaklaşımlar, araştırmanın konularını belirlemektedir. Araştırma, nitel araştırma tekniklerinden görüşme tekniği ile yürütülmüştür. Araştırma sürecinde T.C Kültür ve Turizm Bakanlığı tanbur sanatçılarıyla ve tanburi akademisyenlerle görüşülmüştür. Sanatçı ve akademisyenlerin konuya göre görüşleri on yedi sorudan oluşan yarı yapılandırılmış değerlendirme ölçeğiyle tespit edilmeye çalışılmış ve görüşmelerden elde edilen veriler içerik çözümlemesi yöntemiyle çözümlenmiştir. Araştırma için görüşme tekniği ile toplanmış olan veriler literatür taraması ile desteklenmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen verilere göre; icracıların metot kullanımını yardımcı ve faydalı bir kılavuz olarak gördükleri, ağırlıklı olarak meşk yöntemini kullandıkları, meşk geleneğine ait bütün unsurları benimseyerek ve onlardan yararlanarak bu seviyeye geldikleri elde edilen sonuçlardan bazılarıdır. Anahtar Kelimeler: Tanbur, Meşk, Metot, İcra, Öğretim, Öğrenim, Yaklaşım
Salih Urhan'ın hayatı ve TRT'ye kazandırdığı eserlerin makamsal analizi
Bu çalışmada Salih Urhan'ın yaşamı, sanatı, kişiliği ve Türk Halk Müziği'ne katkıları incelenmiştir. Sanatçı yıllarca TRT kurumunda görev yapmış ve özellikle Teke yöresine ait türkü, uzun hava ve oyun havalarının tanınıp sevilmesine katkı sağlamıştır. Ayrıca TRT radyolarında Kabak Kemane sazının yer bulmasını sağlamıştır. TRT'ye Kabak Kemane sanatçısı olarak alınan ilk kişidir. TRT'deki görevinden ayrıldıktan sonra Ege Üniversitesi Devlet Türk Müziği Konservatuarında hocalık yapmış ve ilk Kabak Kemane metodunu yazmıştır. Yapılan incelemeler neticesinde Salih Urhan'ın TRT Türk Halk Müziği repertuarına kazandırdığı 55 adet eser tespit edilmiştir. Bu eserler 6 adet kaynak kişilik yaptığı ve 17 adet derlediği kırık hava, 2 adet kaynak kişilik yaptığı ve 8 adet derlediği oyun havası, 1 adet kaynak kişilik yaptığı ve 6 adet derlediği uzun hava, 10 adet notaya aldığı kırık hava ve 5 adet notaya aldığı oyun havalarından oluşmaktadır. Bu eserlerin makamsal analizleri yapılarak, makam, ayak, usul, seyir, dizi ve ses aralığı özellikleri incelenerek elde edilen bilgilere araştırmanın sonuç bölümünde yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Salih Urhan, Türk Halk Müziği, Teke Yöresi, Kabak Kemane
TRT repertuvarında bulunan Malatya türkülerinin makam dizisi, usul ve ses genişliği yönünden analizine yönelik incelenmesi
Bu araştırma İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Türk Müziği Anabilimdalı "TRT Repertuvarında Bulunan Malatya Türkülerinin Makam Dizisi, Usul, ve Ses Genişliği Yönünden Analizine Yönelik İncelenmesi" isimli yüksek lisans bitirme tezi olarak hazırlanmıştır. Bu çalışmada kavramsal çerçeve oluşturulurken kaynak tarama yöntemi ile Türk Halk Müziğinin tanımı, Türk Halk Müziğinde kullanılan türler ve ezgisel yapı ve Türk Halk Müziğinde Usul ve Ölçü kavramları gibi başlıklar açıklanmaya çalışılıp, Malatya yöresi halk ezgilerinin müzikal analizlerine ve kültürel yapısına küçük de olsa bir ışık tutması umularak Malatya'nın tarihi, coğrafi yapısı ve folkloruna kısaca değinilmiştir. Bu çalışmada; kaynak tarama yöntemiyle, Malatya yöresine ait TRT Repertuarında bulunan 75 adet Türkü'ye ulaşılmıştır. Ulaşılabilen 75 adet Malatya Türküsü müzikal açıdan analiz edilmeye çalışılmıştır. Müzikal analiz yapılırken Türkü'nün karar sesi, dizisi, güçlüsü, donanımı, genişlemesi, seyri ve ölçüsü gibi başlıklar ele alınmıştır. Bu araştırma Malatya yöresi halk ezgilerini müzikal açıdan incelemeyi amaçlamıştır. Bu çalışmada türkülerin makam ve usul bakımından analizi yapılmıştır. Bu bağlamda incelenen türküler bu konular kapsamında sınırlandırılmıştır. Betimsel bir nitelikte olan bu incelemede tarama modeli kullanılıp türküler yukarıda bahsedilen konular kapsamında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda ise araştırma kapsamına giren konular dahilinde mevcut durum ortaya konmuştur. Anahtar Kelimeler: Malatya, Türkü, Makam, Türk Halk Müziği, Kültür.
Mesleki ses yorumculuğunda sahne performansını etkileyen faktörler
İnsanoğlu yerleşik hayata geçiş süreci sonunda birçok alanda olduğu gibi müzik alanında da mesleki bir yapılanmaya ve çeşitliliğe gitmiştir. Mesleki ses yorumculuğu da müzik sanatının gelişim sürecinde meydana gelen yapılanmalardan biridir. Her meslek grubunda olduğu gibi müzisyenlik mesleğinde de çalışma şartlarını etkileyen birçok faktör var olabilmekte ve profesyonel olarak bu mesleği icra eden bireylerin mesleki yaşantılarına çeşitli şekillerde etki edebilmektedir. Araştırmada mesleki ses yorumculuğuna etki eden faktörler tespit edilmeye ve çok çeşitli yönleriyle ele alınmaya çalışılmıştır. Araştırmanın durum tespiti yapmaya yönelik olduğu ve mevcut durumu çeşitli yönleriyle tanımayı hedeflemesi bakımından betimsel bir nitelik taşıdığı söylenebilir. Araştırma sürecinde TRT, Kültür Bakanlığı, özel eğlence sektörü ve akademik alanda mesleki ses yorumculuğu yapan bireylerle kişisel görüşmeler gerçekleştirilmiş, yarı yapılandırılmış bir görüşme tekniğiyle veriler elde edilmeye çalışılmış ve daha sonra bu veriler çeşitli tablolara dönüştürülerek kolay anlaşılır bir hale getirilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda mesleki ses yorumculuğunda sahne performansını etkileyen birçok faktörün mevcut olduğu, bunlardan en önemlilerinin sırasıyla ekonomik, sosyo-kültürel ve psikolojik nedenlerden kaynaklandığı, özellikle kişinin elde ettiği kazanç miktarının, akademik müzik eğitimi seviyesinin, yorumcuya eşlik edecek sazendelerin düzey ve tecrübesinin, dinleyici kitlesinin sosyo-ekonomik ve kültürel durumunun, moral düzeyinin, performansın gerçekleştiği mekândaki ses, ışık ve hava kalitesinin ve teknik teçhizatın oldukça önemli olduğu elde edilen sonuçlardan bazılarıdır. Anahtar Kelimeler: Mesleki Ses Yorumculuğu, Müzisyen, Müzik, Şarkıcı, Solist, Assolist
19. yy. neyzen bestekarların saz eserlerinin makamsal analizleri üzerine bir inceleme ve değerlendirme
Bu çalışmada, 19. yy. neyzen bestekarlarına ait farklı makamlarda bestelenmiş 12 saz eserinin makamsal analizleri yapılmıştır. Bu bağlamda Türk musikisinin genel özellikleri dikkate alınarak eserlerin makamsal özellikleri, geçkileri ve çeşnileri tespit edilmiş, porte ve ölçü bazında belirtilmiştir. Böylece analizi edilen eserlerin, makamsal ve biçimsel özellikleri, bestekarların bestecilik yönleri ve içinde bulundukları yüzyılda yaşanan gelişmelerin eserlere olan etkileri tespit edilerek sonuca bağlanmıştır. Bunun yanı sıra 19. yy.da Türk müziğinin genel özellikleri, padişahların Türk müziğine olan etkileri, müzik eğitim kurumları ve Batı müziği ile Türk müziği etkileşimleri hakkında bilgi verilmiştir. Devamında ise 19. yy. neyzen bestekarların biyografileri hakkında bilgi verilmiştir.
Tanburi Cemil Bey'in TRT repertuvarındaki saz eserlerinin makamsal açıdan analizi
Bu çalışmada Tanbur virtüözü olan Tanburi Cemil Bey'in 21 adet saz eseri ele alınmış, bu eserlerde makamları nasıl kullandığı, eserlerin hangi kısımlarında hangi geçkilerin, çeşnilerin kullanıldığı tek tek açıklanmıştır. Tanburi Cemil Bey, Türk Müziğine kazandırdığı tanbur çalım tekniği ve bestelediği eserler açısından çok önemli bir sazende ve bestekardır. Bu çalışmanın amacı da böylesine büyük bir virtüözün saz eserlerini makamsal açıdan inceleyip makamları eserlerinde nasıl işlediğini ortaya çıkararak Türk Müziğine katkıda bulunmaktır. Anahtar Sözcükler: Tanburi Cemil Bey, Makamsal Analiz, Saz Eserleri.
Geleneksel Ermeni müziğinde kanun kullanımı ve Türkiye'deki kanun kullanımıyla karşılaştırılması
Kanun, Orta Doğu coğrafyasında yaşayan bir çok halk tarafından icra edilen bir enstrümandır. Her halkın kendine ait gelenek, göreneklerinin olması ve yaşayış biçimlerinin farklı olması sebebiyle, halktan halka, coğrafyadan coğrafyaya, dönemden döneme ve hatta devletlerin kendi içerisinde değişen kültür politikaları sebebiyle, farklı karakteristik özellikteki müzik türleri ortaya çıkmıştır. Bu özelde kanun çalgısına baktığımızda, kim tarafından icat edildiği noktasında çeşitli rivayetlerin olmasına karşın, göz ardı edilemez bir gerçek vardır ki o da zaman içerisinde halklar tarafından, yapısal ve icrasal yönden bir çok değişikliğe uğratılmış ve benimsenmiş olmasıdır. Bugünkü geldiğimiz noktada önemli olan, tavır ve üslub yönünden meydana gelen bu farklılıkları ortaya çıkarabilmektir. Müziğin farklı renkleriyle anlam kazandığı ve bu bağlamda adeta bir renk cümbüşü olarak nitelendirebileceğimiz Orta Doğu coğrafyasında, Türkiye ve Ermenistan özelinde kanun enstrümanının yapısal ve icrasal yönden farklılıkları ele alınmıştır. Bu tezde, Çarlık Rusya dönemi ve Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği döneminde Ermeni Müziği'nin değişimi ve dönüşümüne yer verilmiştir. Bu evrilim sonucunda günümüz bağımsız Ermenistan'ında gelişen kanun üslubu ve bu üslubun Türkiye'deki kanun üslubuyla farkları incelenmiş ve ortaya konmuştur. Saşa Oganezaşvili'nin üç telli kemençeye dördüncü teli takması ve Ermeni Halk Müziğini tampere sisteme uyarlama çalışmaları ile başlayan süreç daha sonra Vartan Bun'un 3-5 kişiden oluşan halk müziği topluluklarını, 20-30 kişiden oluşan Batı Müziği senfoni orkestraları tarzına dönüştürmesi ve Arşavir Ferculyan'ın kanunu tampere sisteme uyarlama çalışmalarıyla devam eden, son olarak da Haçatur Avetisyan'ın Ermeni Müziğinde kanun eğitimini kurumsallaştırması çabaları ve kanun çalgısında koma sesleri vermeye yarayan mandalların sökülmesiyle süre gelen bir süreç neticesinde, Ermenistan'da bugünkü kanun üslubunun temelleri atılmıştır. Günümüz Ermenistan'ındaki kanun çalma geleneğinde tek ekol Haçatur Avetisyan'dır. Anahtar Kelimeler: Kanun, Ermeni Halk Müziği, Kanun Eğitimi, Klasik Osmanlı Müziği, Türk Kanun Çalgısı, Ermeni Kanun Çalgısı
Ahmet Yamacının sanatçı kişiliği ve TRT repertuvarında derlemiş olduğu türkülere yönelik tespitler
Geleneksel Türk halk müziği uzun süreli bir gelişim süreci ile geçmişten gelecek kuşaklara kültürel bir miras olmuş ve olmaya da devam etmektedir. Fakat bu mirasın kalıcı olması, geçmişten gelecek kuşaklara aktarılabilmesi manasında yapılan çalışmalar oldukça önem taşımaktadır. Bu kültürel mirasa katkı sağlayan belki de sınırlı sayıda insan olduğu düşünülmektedir. Her ne kadar katkı sağlayan birçok insan olsa da yapılan çalışmaların birçoğu kayıt altına alınamadığı için unutulduğu ve bilinemediği düşünülmektedir. Bu durumun yanında derleme ve kayıt altına alma çalışmaları ile birlikte günümüze kadar ulaşan bir Türk halk müziği repertuvarı meydana gelmiştir. Bu repertuvarın oluşum aşamasında Türk halk müziğine gönül vermiş birçok isim bulunmaktadır. Tez çalışmamızda Türk halk müziği repertuvarına yaptığı katkıları incelediğimiz Ahmet Yamacı'nın da, bu isimlerden biri olduğu düşünülmektedir. Bu araştırmada Ahmet Yamacının sanatçı kişiliği ve TRT THM repertuvarına kazandırdığı eserler üzerine yapılan analiz ve tespitlere odaklanılmıştır. Araştırma betimsel bir nitelik taşımaktadır ve durum tespiti yapmaya yöneliktir. Araştırma sürecinde Ahmet Yamacı'ya ait derlemeler çeşitli yönleri ile analiz edilmiş ve bu alandaki sayısal veriler grafik ve tablolaştırılma yöntemleri ile daha kolay ifade edilir hale getirilmiştir. Oluşan tablolar sonucunda çeşitli yorumlar yapılmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda Ahmet yamacının hayatı, sanatçı ve derlemeci kişiliği ile önemli bir örnek olduğu, TRT kurumunda önemli görev ve sorumluluklar üstlendiği, Repertuvarda derlemiş olduğu eserlerin karar seslerinin ağırlıklı olarak LA karar perdesi kullanılırken Sİ ve DO gibi karar seslerinin de kullanıldığı, Anadolu coğrafyasında birçok il ve bölgede derleme yaptığı, yapılan derlemelerde kullanılan makam dizilerinin Türk halk müziğinde yaygın kullanılan makam dizileri olduğu araştırmalar sonucunda elde edilen bilgilerin bazılarıdır. Anahtar kelimeler: Ahmet Yamacı, Derleme, TRT THM repertuvarı, Analiz ve tespitler
Yaşamı ve sanatçı kişiliği ile Nihat Kaya
Geleneksel Türk Halk Müziği "GTHM" nin Türk halkının çeşitli duygularını (aşk, sevda, gurbet, kahramanlık vb.) anlatan, geçmişten günümüze kadar uzanan bir kültür öğesi olduğu ve bu anlamda büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu değerli kültürel mirasın tanıtılması, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasına yönelik çeşitli çalışmaların yapıldığı bilinmektedir. Nihat Kaya'nın da bu alanda ki çalışmaları ile halk müziğine ışık tutan şahsiyetlerden biri olduğu, yaşamı, sanatçı kişiliği ve eserlerinin incelenmesinin büyük önem taşıdığı düşünülmektedir. Bu araştırma, betimsel bir nitelikte olup durum tespiti yapmaya yöneliktir. Araştırma sürecinde Kaya'nın derlediği ve TRT Türk Halk Müziği repertuvarında kayıt altına alınmış eserlerin belirlenmesi amacıyla dijital ve yazılı kaynak taraması yapılmıştır. Bunun yanı sıra, Kaya'nın kendisi ve kendisini tanıyan yakın çevresi ile kişisel görüşmeler gerçekleştirilerek araştırmanın daha net bir şekilde ifade edilmesine hassasiyet gösterilmiştir. Bu süreç içerisinde yine sanatçıya ait olduğu tespit edilen ve TRT repertuvarında kayıtlı bulunan derlemeleri içerik analizi yoluyla detaylı bir incelenmeye tabi tutulmuştur. Yapılan incelemeler sonucunda, elde edilen verilerin daha kolay anlaşılabilmesi amacıyla çeşitli tablolar oluşturulmuş ve yorumlanmaya çalışılmıştır. Araştırma doğrultusunda başlıca: Nihat Kaya'nın yaşamı, sanatçı kişiliği, derlemeci özellikleri ile topluma iyi bir örnek teşkil ettiği, GTHM'nin tanıtımına ve gelecek kuşaklara aktarılmasında çok önemli katkılar sağladığı, TRT Türk Halk Müziği repertuvarında kayıtlı eserlerinde Hüseyni makam dizisinin ağırlıkta olmasına rağmen bir çok makam dizisine sahip eserlere de yer verildiği, dokuz zamanlı usullerin çoğunlukta olduğu, derlemelerin genellikle Manisa iline bağlı Soma kazasından olduğu, eserlerin içerisinde çok çeşitli türlerin bulunduğu ve çoğunluğunla "La" karalı eserlere yer verildiği sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Nihat Kaya, Geleneksel Türk Halk Müziği, Derleme, TRT
Türk müziği eğitimi veren konservatuvarlada dilsiz kaval sazının meslek çalgısı olarak tercih durumuna yönelik tespitler
Halk çalgılarımız kültürel değerlerimizin en önemli parçalarından birini teşkil etmektedir. Zira halk ezgileri halkın duygu ve düşüncelerinin bir manada söz ve müzik haline gelmiş bir yansımasıdır. Kaval çalgısı ise halk çalgılarımızın en önemli ve kadim temsilcilerinin başında gelmektedir. Özellikle farklı materyaller ile üretilmiş olsa da özünde kaval çalgısı bir çok medeniyetin ortak özelliklerini de yansıtmaktadır. Bu nedenle kaval çalgısı gelişim süreci, icra özellikleri ve çeşitli eğitim kurumlarında ki bireysel çalgı olarak tercih sebepleri yönü ile incelenmek istenmiştir. Araştırma durum tespiti yapmaya yönelik bir amaca hizmet etmekte ve betimsel bir yapı sergilemektedir. Araştırma sürecinde yazılı ve dijital kaynaklar taranması ile konuya yönelik geçmiş bilgiler elde edilmeye çalışılmış daha sonra ise kişisel görüşme ve anket teknikleri kullanarak konuya yönelik bulgular elde edilmeye çalışılmıştır. Araştırmada karma bir desen kullanılarak nitel ve nicel veriler birlikte değerlendirilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarında bazıları sıralanacak olursa kaval çalgısının en önemli halk çalgılarımızın başında geldiği, halkımızın kültürel değerlerinin bir sembolü olduğu, bireysel meslek çalgısı olarak tercih edilmesinde çalgının kolay temin edilmesinin, yaygın olarak tanınıp bilinmesinin, bir çok makamsal icra özelliklerini destekleyebilmesinin ve konuya yönelik yeterli sayıda eğitim imkanın var olmasının oldukça etkili olduğu ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelime: Kaval, Türk Halk Müziği, Türkü
Haydar Telhüner'in sanatçı kişiliği ve eserleri
Geçmiş dönemlerde yaşamış ve Türk müziğine hizmet etmiş usta icracıların/bestekârların hayatları ayrıca geride bıraktıkları sanat ürünlerinin araştırılarak literatüre kazandırılması hem müzik bilimi hem de gelecek kuşakların faydalanabilecekleri materyallerin oluşturulabilmesi açısından büyük önem arz etmektedir. Bu düşünceden hareketle yola çıkılan araştırmada; Türk müziğinde önemli izler bırakan icracı/besteci Haydar TELHÜNER'in hayatı, sanatçı kişiliği, notaya alınmış ya da alınmamış bestelerinin tespit edilmesi ayrıca bu eserlerin çeşitli yönlerden analiz/tasnif edilmesi amaçlanmıştır. Araştırma mevcut durumun belirlenmesine yönelik betimsel bir araştırma olmakla birlikte, kaynak taraması ve doküman incelemesinin de kullanıldığı nitel bir model içermektedir. Ayrıca tespit edilen eserlerin analiz/tasnif/yorumlama bölümlerinde nicel verilerden de faydalanılmıştır. Araştırma doğrultusunda başlıca; Haydar TELHÜNER'e ait olan birçok eserin repertuvarda kayıt altına alınmadığı, bazı kaynaklarda birçok esere kaynak kişi olarak gösterilmesine rağmen mevcut nota arşivlerinde bu notalarda isminin yer almadığı, kendisine ait olan ve arşivlerde yer alan -ulaşılabilen- yirmi iki adet eserin varlığı, bu eserlerin on sekiz tanesinin şarkı formunda dört tanesinin ise türkü formunda olduğu, bestelerinde on iki farklı makamı ustaca kullandığı, eserleri üzerinde yapılan analizlerde ise hicaz makamı ve düyek usulünü daha çok kullandığı sonuçlarına ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Haydar TELHÜNER, Türk Sanat Müziği, Türk Halk Müziği, Bestekâr, Kemâni
Türk halk müziğinde dem sesi ve halk çalgılarında kullanımına yönelik görüşler
Geçmişten günümüze bir miras olarak edindiğimiz Türk Müziği gerek enstrümantal gerekse sözlü öğeleriyle kültürel var oluşumuzda oldukça hususi bir öneme sahiptir. İçerisinde birçok kültürü barındıran ve yaşatan kendine özgü bir yapısı vardır. Bu önemli yapıya yönelik birçok literatür çalışması olması karşın, sadece dilden dile, kulaktan kulağa ve geçmişten günümüze süregelen çeşitli kavramlar da bulunmaktadır. Birçok enstrümanda farklı teknikler kullanılarak yapılan, uygulamada bilinen fakat literatürde pek değinilmeyen bu kavramlardan biri de "Dem Sesi" kavramıdır. Bu araştırma, "Dem Sesi" kavramına yönelik çeşitli tespitler yapmayı amaçlamaktadır. Türk Halk Müziğindeki "Dem Sesi" ve halk çalgılarında bu sesin kullanımı üzerine yapılan bu çalışmada ilk olarak literatür taraması yapılmış olup bu alandaki mevcut kaynaklar incelenmiştir. Araştırma sürecinde dem sesinin yaygın bir biçimde kullanıldığı "9 adet" farklı özellikte çalgı belirlenmiş ve araştırma bu çalgılarla sınırlandırılmıştır. Sonraki aşamada ise araştırmada görüş alınacak örneklemler, "icracı" ve "alan uzmanı" olmak üzere 2 ayrı gruba ayrılmıştır. Araştırmada veriler, kaynak taraması ve örneklem grubuyla yarı yapılandırılmış kişisel görüşmelerle elde edilmiştir. Bu aşamada ayrıca icracılardan elde edilen bilgi ve görüşler doğrultusunda "dem sesi" olarak nitelendirdiğimiz sesler dizek üzerinde gösterilmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarından bazıları sıralanacak olursa, dem sesinin müzikal zenginlik bakımından eserlere önemli bir ifade gücü sağladığı, aynı zamanda önemli bir süsleme tekniği vazifesi gördüğü, uygulandığı THM çalgılarında farklı teknik ve yöntemler izlenerek icra edildiği ve notaya yansıyan pek fazla örneğinin olmadığı ilk aklımıza gelenlerden bazıları olacaktır. Anahtar Kelimeler: Türk Halk Müziği, Dem Sesi Kavramı, Geleneksel Çalgılar