Türk ve Irak hukukunda sözleşmenin kurulması

Borç kaynakları arasında yer alan sözleşme, genel hatlarıyla taraflar arası sözleşmesel ilişkinin kurulmasını sağlayan hukuki bir işlemdir. Bu çalışmada Türk Hukuku ve Irak Hukuku'nda sözleşmenin kurulması meselesi ele alınmıştır. Temel kaynağını İsviçre hukukundan alan Türk Medeni Kanunu ve Türk Borçlar Kanunu'nda sözleşmenin kurulmasına ilişkin hükümler bulunmaktadır. Türk Borçlar Kanunu'nun m. 1-11 hükümleri arasında sözleşmenin kurulması düzenlenmektedir. Irak Medeni Kanunu'nda ise 73.ve 185. maddeleri arasında sözleşmelere ilişkin hükümler düzenlenmiştir. Kaynağını Mısır ve Fransız hukuk sistemleri ile İslam Hukuku'nun genel kurallarından alan Irak Hukuku'nda ise, bağımsız Borçlar Kanunu olmasa da Irak Medeni Kanun'unun öngördüğü sınırlar çerçevesinde sözleşmenin kurulması mümkün olabilmektedir. Türk Borçlar Kanun'u ve Irak Medeni Kanun'u hükümlerine göre sözleşmenin kurulması irade beyanı ile gerçekleşmektedir. Sözleşme esas olarak tarafların karşılıklı birbirine uygun öneri ve kabul olarak nitelendirilen irade beyanları ile kurulmaktadır. Genel hükümler bakımından öneri konusunda Türk hukukunda Irak hukukundan ayrı olarak bazı özel hükümlere yer verilmiştir. Irak hukukunda sözleşme ehliyeti bakımından tarafların reşit olması, ayırt etme gücüne olması ve hacir altına alınmamış olması gerekmektedir. Tarafların birisi veya ikisi sözleşme ehliyetine sahip olmadığında ise sözleşme batıl yani geçersiz olmaktadır. Türk hukukunda ise genel hükümlerde tarafların ehliyetine dair özel bir hüküm bulunmamaktadır. Bununla birlikte öğretide borcu yüklenenin fiili ehliyete sahip olması gerektiği, alacaklının ise fiili ehliyeti yanında alacak üzerinde tasarruf yetkisinin bulunması gerektiği belirtilmektedir. Sonuç olarak Türk ve Irak hukukunda sözleşmenin kurulması bakımından genel hükümlerde önemli benzerlikler olduğu, bununla birlikte bazı hususlarda farklılıklar olduğu belirlenmiştir.