Türk İş Hukuku'nda iş sözleşmesinin sendikal nedenlerle feshi ve sonuçları

4857 sayılı İş Kanunu ile belirsiz süreli iş sözleşmesinin feshinde işverenin geçerli bir sebebe dayanması zorunluluğu getirilerek, işçiye bir ölçüde iş güvencesi sağlanmıştır. ?Geçerli sebep?; iş sözleşmesine hemen son vermeyi gerektirecek ağırlıkta olmamakla birlikte, işçinin iş görme borcu üzerinde ciddi bir olumsuz etki doğurarak işin gerektiği şekilde ifasına olanak vermeyen sebep şeklinde tanımlanmaktadır. Geçerli sebep; işçinin yeterliliğinden veya davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin gereklerinden kaynaklanabilir. İş Kanunu sendikal nedenleri iş sözleşmesinin feshi bakımından geçerli nedenler olarak kabul etmemiştir. Sendikal nedenlerle yapılan fesih geçersiz bir fesih olarak kabul edilmektedir. Ancak feshin geçersizliğine mahkeme veya özel hakem karar verinceye kadar bu fesih geçerli bir fesih gibi hüküm ve sonuçlarını doğurur. Sendikal nedenler, sendikaya üye olup olmama, sendikal faaliyetlere katılma veya sendikal faaliyetlerde bulunmayı kapsamaktadır. Bu sebeplere dayalı olarak yapılan feshin doğuracağı sonuçlar işçinin iş güvencesi kapsamında olup olmamasına göre farklılık arz etmektedir. İş güvencesi kapsamındaki işçinin iş sözleşmesinin sendikal nedenlerle feshedilmesi durumunda işe iade davası ile feshin geçersizliğini ve işe iadesini talep etmesi işçiye mevzuat tarafından tanınmış en önemli haktır. İşe iade kararının yanında işçiye mahkeme kararının kesinleşmesine kadar boşta geçirdiği süre için dört aya kadarki ücret ve diğer hakları da ödenir. Bu ödemeden peşin olarak aldığı bildirim süresine ait ücret ile kıdem tazminatı mahsup edilir. İşe iade kararına rağmen işçinin gereken süre içinde işverenine başvuruda bulunmaması veya başvuruda bulunmasına rağmen işe başlatılmaması halinde işçi kıdem ve ihbar tazminatının yanı sıra, feshin sendikal nedene dayalı olduğunu ispat etmesi durumunda iş güvencesi tazminatına da hak kazanır. Bu tazminat 2821 Sayılı Kanun gereği işçinin bir yıllık ücretinden az olamaz. İş güvencesi kapsamı dışındaki işçiler bakımından ise 4857 Sayılı Kanun'un 17. maddesindeki kötüniyet tazminatı yerine, yine 2821 Sayılı Kanun gereği işçinin bir yıllık ücretinden az olmamak üzere bir tazminat ödenir. Bu tazminata sendikal veya sendikacılık tazminatı adı verilmektedir. İşçinin farklı nedenlerle kötüniyetle yapılan feshe karşı ispat yükümlülüğünden farklı olarak, sendikal nedenlerle yapılan fesihlerde ispat yükümlülüğü işverene yüklenmiştir. Durumun ispat edilememesi halinde işçi sendikal tazminata hak kazanacaktır. İş güvencesinden yararlanamayan işçiler için işe iade imkanı mümkün olmadığından fesih sendikal nedene dayalı olarak yapılmış olsa da iş ilişkisini sona erdirecektir. İşçi bu durumda koşulları gerçekleştiyse ihbar ve kıdem tazminatlarının da talep edebilecektir.