Türk iş hukukunda işverenin yönetim hakkı çerçevesinde disiplin cezaları

İşverenin yönetim hakkı, iş hukuku uyuşmazlıklarının kaynaklarından biri olması ve buna bağlı olarak iş hukuku pratiğindeki yeri itibariyle önem arz etmektedir. Zira işverenin yönetim hakkı; işverence verilecek talimatlar aracılığıyla işin görülmesini ve işyerinde işçilerin davranışlarını düzenlenebilmesini sağlamaktadır. İşveren böylelikle, normlar hiyerarşisine aykırı olmamak kaydıyla çalışma koşullarının belirlenmesi, denetlenmesi ve değiştirilmesi noktasında tek taraflı karar alabilmektedir. Dolayısıyla bu hak, işçi ile işveren arasındaki iş ilişkisini domine etmektedir. İş ilişkisi bağlamında yönetim hakkı, uygulamada; talimat verme, işletmesel karar alma, çalışma şartlarında değişiklik yapma ve disiplin cezası verme şeklinde tezahür etmektedir. Bunlardan disiplin cezası verme hakkı, işyeri disiplini kavramının temelini oluşturmakla; işyerinde, işçiler arasında ve işçi – işveren ilişkisinde düzeni sağlamak noktasında önemli bir araçtır. Disiplin cezaları; İş Kanunu'nda "ücret kesme cezası", "işverenin haklı nedenle derhal fesih hakkı" şeklinde genel ibarelerle düzenlenmiştir. Bu düzenlemeler haricinde Türk İş Mevzuatı'nda detaylı bir düzenleme bulunmamasına rağmen; disiplin cezaları, işverenin yönetim hakkı bağlamında hukuki zemine oturtulabilmekte ve sınırları çizilebilmektedir. Türk iş hukukunda; disiplin cezalarının türleri, uygulanması, sınırları ve itiraza ilişkin düzenlemeler; genel itibariyle toplu iş sözleşmeleri ve iç yönetmeliklerde yer almakta ve bu şekilde yargısal içtihatlar oluşmaktadır.