Event structure in Turkish Sign Language (TİD)

Bu çalışma, Türk İşaret Dili'nde (TİD) telikliğin nasıl ifade edildiğini incelemekte ve olay yapısının manuel olmayan ifadeler, manuel biçimler ve kinematik örüntüler aracılığıyla nasıl kodlandığına odaklanmaktadır. Sağır ebeveynlere sahip 15 ve işiten ebeveynlere sahip 15 olmak üzere toplam 30 TİD kullanıcısından elde edilen veriler, TİD'de teliklik işaretlemesinin sürekli ve kesikli manuel olmayan ifadelerin, manuel biçimlerin ve hareket dinamiklerinin karmaşık bir etkileşimini içerdiğini göstermektedir. Sürekli manuel olmayan ifadeler ağırlıklı olarak telik olmayan (atelik) olaylarla örtüşürken, kesikli manuel olmayan ifadeler yalnızca telik olaylara özgüdür. İkonik biçimler çoğunlukla atelik olaylarla ilişkilidir. Fonolojik hareket profilleri de önemli bir ipucu sunar: Atelik olaylar harmonik hareketlerle, telik olaylar ise harmonik olmayan hareketlerle ayırt edilmektedir. Bu ayrım, Motion Capture adlı tekniğe düşük maliyetli bir alternatif olan Poz Tahmini (Pose Estimation) yöntemiyle gözlemlenmiş ve özgün kinematik örüntüler ortaya konmuştur. Edinim yaşı (AoA) analizleri ise, manuel olmayan ifadelerle yapılan teliklik kodlamasının TİD'de istikrarlı bir özellik olduğunu göstermiştir. Ancak bununla beraber, sağır ebeveynlere sahip TİD kullanıcılarının, hem telik hem de atelik olaylarda manuel olmayan ifadeleri daha yoğun kullandıkları görülmektedir. Bulgular, Wilbur'un (2003, 2008) Olay Görünürlüğü Hipotezi'ni (Event Visibility Hypothesis – EVH) destekler nitelikte olup, TİD'de örtük olay yapısının hem fonolojik hem de kinematik temsiller aracılığıyla görünür olduğunu ortaya koymaktadır.