Türk işaret dili'nin eğitim sistemindeki yeri ve toplumsal kabulü: Nitel bir çalışma

Bu çalışma, Türk İşaret Dili'nin, Türkiye'deki eğitim sistemindeki yeri ve toplumsal kabulünü incelemektedir. İşitme engelli bireylerin eğitim süreçlerinde karşılaştıkları dilsel ve yapısal engeller, TİD'in resmi olarak tanınma durumunu ve tarihteki eğitim politikalarındaki yeri bağlamında konu edinmiştir. İlgili bu çalışma, nitel araştırma yöntemlerinde durum çalışması yaklaşımından faydalanılmıştır. Durum çalışması, olayı, durumu veya süreci bağlamı içinde derinlemesine incelemek için kullanılmaktadır. Alanda uzman kişilerin okullarda veya topluluklarda görev alan ya da eğitimini almış bireylerle Türk İşaret Dili'nin eğitimdeki yerini ve toplumsal kabul noktasında detaylı veriler sağlanarak analizi gerçekleştirilmiştir. Veri toplama sürecinde, Türk İşaret Dili öğretmeni, çevirmeni ve tercümanlarıyla birlikte işaret dili eğitimi almış toplamda 20 gönüllü katılımcıyla yapılan yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmeler analiz edilerek, TİD'nin eğitim sisteminde nasıl konumlandığı, yaygınlaşması adına yapılması gerekenlere dair ve öğretmenlerin TİD bilgisi, gibi konular da doküman analizi yönteminden de yararlanılarak değerlendirilmiştir. Araştırmanın bulguları, TİD'nin eğitim sisteminde eksiklikleri olduğu ve bu nedenle işitme engelli bireylerin eğitimlerinde çeşitli engellerle karşılaştığını göstermektedir. Özellikle işitme engelli bireylerin ana dili olan işaret dilinin, müfredattaki konumunda sınırlılıklar olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca, toplumda işaret diline yönelik farkındalığın düşük olduğu ve işitme engelli bireylerin toplumsal hayata tam katılımının bu durumdan kaynaklı olumsuz etkilendiği görülmüştür. Sonuç olarak, TİD'nin eğitim sisteminde daha fazla yer alması için alandaki tüm öğretmenlerin işaret dili eğitimi alması, üniversitelerde TİD bölümlerinin açılması, müfredatta TİD'ne yer verilerek daha etkin kullanılması, Halk Eğitim Merkezlerinde TİD eğitimlerinin yabancı dil seviyeleri gibi programlandırılması, toplumsal farkındalık çalışmalarının artırılması, devlet ve medya aracılığıyla da desteklenmesi gerekmektedir. Bu çalışma, işitme engelli bireylerin eğitimde ve toplumda daha eşit koşullarda yer alabilmesi için öneriler sunmaktadır.