Türk kamu yönetiminde bölgesel örgütlenme

Türkiye'de merkezi yönetimin taşra örgütü temelde il sistemine göre kurulmuştur. Ancak bir taraftan kamu hizmetlerinin gerektirdiği teknik zorunluluklar diğer taraftan il sisteminden ve valinin denetiminden kaçma eğilimleri nedeniyle birçok merkezi yönetim kuruluşu genellikle il sınırlarına uymayan ya da il sınırlarını aşan bölge örgütleri kurma yoluna gitmişlerdir. 1961 Anayasası il sistemini benimsemekle birlikte, belli kamu hiz metlerinin görülmesi amacıyla birden çok ili içine alan çevrede, bu hiz metler için yetki genişliğine sahip kuruluşlar meydana getirilebileceğini de hükme bağlamıştır. Böylece bölge düzeyinde örgütlenmenin anaya sal temelleri atılmıştır. 1982 Anayasası 1961 Anayasası'ndan farklı olarak "belli kamu hizmetleri" yerine "kamu hizmetleri" demek suretiyle verim ve uyum sağlamak amacıyla tüm kamu hizmetleri için bölge düzeyinde örgütlenmeye olanak tanımıştır. İl sisteminde ülke illere bölünmüş ve merkezi yönetim kuruluşlarının taşra örgütlenmelerini buna göre gerçekleştirmeleri beklenmiştir. Ancak bölge düzeyinde örgütlenmenin belirli ilke ve ölçütlere bağlanmamış olması sonucu birbirinden farklı, sınırları birbirine uy mayan pekçok bölge örgütü ortaya çıkmıştır. Bu örgütlerin il yönetimi ve merkezi yönetimle ilişkilerinde önemli sorunlar ortaya çıkmaktadır. Merkezi yönetimin bölge ölçeğinde örgütlenmesi bir kural değil, istisna olmalıdır. Belirli sayıdaki hizmetler için il yönetimine ağırlık verilmelidir.