Türk kamu yönetiminin dönüşümünde stratejik plânlamanın yeri

Stratejik plânlama, plânlama ve tahmin için gerekli bir araçtır. Kurumların örgütlenmesinde önemli bir rol oynamaktadır. Belli bir zaman dilimini kapsayan stratejik plânlama, kurumların gelişim hedeflerini belirlemede yardımcı olmakta ve aynı zamanda kurumların hizmetlerini vatandaşların taleplerine ve değişen beklentilerine cevap verecek şekilde yürütmelerine imkân sağlamaktadır. Türkiye 1963 yılında başladığı plânlı kalkınma sürecini "beş yıllık kalkınma plânlarıyla" 2003 yılına kadar sürdürmüştür. Geçen 40 yıllık sürede önemli bir bilgi birikimi sağlanmış ve kazanılan tecrübeler ışığında kalkınma plânlarının sektörel bazda yapılan stratejik plânlarla hem derinleştirilmesi hem de bütünleştirilmesi sağlanmıştır. Özellikle yeni kamu yönetimi anlayışı çerçevesinde 1980 sonrası yapılan reformlar 2003 yılında kamuda stratejik yönetime geçilmesiyle yeni bir safhaya evrilmiştir. Türkiye'nin geleceğine yönelik kararların kalkınma plânlarına ve stratejik plânlara göre alınması ve uygulanması, halkın refahının artması ve hayat standardının yükselmesi açısından önemlidir. Bu nedenle, kamu kurumlarında stratejik yönetimin ve stratejik plân uygulamalarının başarılı olması önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasında Türkiye'de uygulanan stratejik plânların kamu yönetiminin dönüşümündeki etkileri incelenmiştir. Konunun kapsam genişliği dikkate alınarak devletin temel görevleri arasında öne çıkan güvenlik, eğitim ve sağlık sektörleri ile yerel ihtiyaçların karşılanması alanında faaliyette bulunan kamu kurumlarına ait stratejik plânların son iki dönemleri analiz edilmiştir. İçişleri Bakanlığı, Millî Eğitim Bakanlığı, Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne ait stratejik plânlar, hedef ve gerçekleşme oranları açısından performans göstergeleri özelinde incelenmiştir. Araştırmanın analizi gerçekleştirilirken, örneklem olarak seçilen kurumlara ait stratejik plânlar ile birlikte faaliyet raporları ve performans programları da incelenmiştir. İlgili konular özelinde plânlarda yer alan amaç ve hedefler ve bunlara yönelik olarak gerçekleştirilen faaliyetlerin analizi nitel analiz tekniklerinden faydalanılarak değerlendirilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre, Millî Eğitim Bakanlığı ve Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu'nun son dönemlerine ait plânlarındaki hedef gerçekleşme oranlarının daha yüksek olduğu, buna karşın İçişleri Bakanlığı'na ait hedeflerin, son dönem plânında, önceki dönem plânına göre daha düşük gerçekleştiği tespit edilmiştir. Yerel yönetimler örneğinde incelenen İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin son iki plânlama dönemine ait stratejik plânlarının hedeflerinin gerçekleşme düzeyi örneklem olarak seçilen hedefler bağlamında değerlendirilmiştir. Buna göre, Belediye'nin plânlı gelişim hedeflerini ortalamanın üstünde bir değerle tutturduğu sonucuna varılmıştır. Elde edilen veriler ve çıkarımlar doğrultusunda yapılan değerlendirmeye göre, stratejik yönetim anlayışına bağlı olarak yapılan stratejik plânların kurumların gelişimine katkısı sınırlı kalmaktadır. Bununla birlikte plânlarda içerik değerlendirmesi yapıldığında kurumlarda plânlama kültürünün yerleşmeye başladığı anlaşılmaktadır.