Türk katma değer vergisi sisteminde ihracat istisnası uygulaması ve Avrupa Birliği'ne üye ülkeler açısından değerlendirilmesi

513 ÖZET İhracatta KDV istisnası uygulaması AB'ye üye ülkeler gibi Türk KDV Sisteminde de yer alan önemli bir istisna türüdür, ihracatta KDV istisnasının ihdas edilme amacı ihracatçıların uluslararası piyasalarda rekabet gücünün arttırılması yoluyla ihracatı teşvik etmektir. Söz konusu istisna AB'ye üye ülkeler ve Türkiye'de ihracatı teşvik politikası kapsamında düzenlenmiş olan mali(vergisel) teşvikler içinde yer almaktadır. Ayrıca gerek AB üyesi ülkelerde gerekse Türkiye'de uluslararası mal ve hizmet hareketleri için "varış ülkesi" prensibinin benimsenmiş olması, söz konusu mal ve hizmetlerin tüketilecekler!' ülkede vergilendirilmelerini gerekli kılmakta, dolayısıyla ihracat ve ihracat benzeri işlemler KDV istisnasına tabi tutulmaktadır. ihracatta KDV istisnası iade hakkı doğuran istisnalar (tam istisna) içinde olup, söz konusu istisna kapsamındaki ihracat işlemlerinin ve ihracat benzeri işlemlerin gerçekleştirilmesi için satın alınan mal ve hizmetlere, yapılan harcamalara ilişkin ödenmiş olan KDV ihracatçılara iade edilmektedir. Bu uygulama itibariyle AB Ortak KDV Mevzuatı ve Türk KDV Mevzuatı arasında tam bir uyum sağlanmış bulunmaktadır. İhracatta KDV istisnası uygulaması kendi içinde alt başlıklara ayrılmaktadır. Bunlar; mal ihracatında KDV istisnası, hizmet ihracatında KDV istisnası yolcu beraberi eşya ihracı kapsamında KDV istisnası ve ihraç kayıtlı teslimlerde tecil-terkin ve iade uygulaması olarak sıralanabilir. Söz konusu sıralama Türk KDV Mevzuatı uyarınca geçerli olup AB Ortak KDV Mevzuatı incelendiğinde ihracat öncesi aşamaya kaydırılmış bir istisna türü olan ihraç kayıtlı teslimlerde tecil-terkin ve iade uygulamasına rastlanmamaktadır.514 ihracatta KDV istisna uygulaması mal ihracatı ve yolcu beraberi eşya ihracatı uygulamaları itibariyle önemli ölçüde uyumlu olup, hizmet ihracatı uygulaması itibariyle Türk KDV Mevzuatı ve Birlik Ortak KDV mevzuatı arasında temel alınan kıstaslarda ve kriterlerde farklılıklar olduğu görülmektedir. AB'ye uyum çalışmaları kapsamında Birlik Ortak KDV Mevzuatıyla aramızdaki farklılıkların giderilmesine çalışılması gerekmektedir. KDV indirim ve iade mekanizması itibariyle sistemler karşılaştırıldığında genel işleyiş itibariyle Türk KDV Mevzuatı ve AB Ortak KDV Mevzuatı arasında uyum sağlanmış olduğu görülmektedir. Her iki taraf açısından da ihracatta KDV iadesi uygulaması, ihracatçıların üzerine yüklenen vergi yükünün kaldırılması olarak algılanmakta ve bu uygulamaya özel önem verilmektedir. İade uygulaması itibariyle Birlik Ortak KDV mevzuatında düzenlenmiş olup, Türk KDV Mevzuatında bulunmayan hususlar da mevcuttur. Bunlar; yabancı girişimcilere KDV iadesi ile vergilendirme dönemleri itibariyle indirilecek KDV'nin hesaplanan KDV'den fazla olması nedeniyle indirilemeyen KDV'nin mükelleflere iade edilmesi uygulamalarıdır. Uyum sürecinde bu uygulamalar itibariyle de Türk KDV mevzuatında yeni düzenlemelere gidilmesi muhtemeldir. KDV indirim ve iade uygulaması genel işleyiş itibariyle uyumlu bulunmakla birlikte, AB'ye üye ülkelerde de görüleceği üzere, KDV iadelerinin gerçekleştirilme şekilleri, asgari iade miktarları, iadeleri gerçekleştirecek merciler, iadelerin gerçekleştirilme süreleri, v.b. mevzularda ülkemiz şartlarına bağlı olarak hususi düzenlemelere gidilmiştir.