Türk Lügati'nde "Dal" maddesi (Metin-dizinler-sözlük)

Hüseyin Kazım Kadri, Türk dili de başta olmak üzere çeşitli alanlarda eserler vermiştir. Türk Dili alanında verdiği en önemli eseri ise; Türk Lügati, Türk Dillerinin İştikakı ve Edebi Lügatleri isimli dört ciltlik eseridir. Türk dillerinin birliği amacıyla yazılan eser mukayeseli bir sözlük olma niteliğindedir. Sözlükte; Garb olarak verdiği Batı Türkçesinin yanında Azeri, Kazan, Uygur, Koybal, Yakut, Çuvaş, Kırgız gibi Türk lehçe ve şiveleri ayrıca Arapça, Farsça, Fransızca, İtalyanca, gibi Batı dilleri de işlenmiştir. Eserle ilgili çeşitli çalışmalar yapılmış ama tam anlamıyla bir incelenmesi henüz yapılmamıştır. Sözlükle ilgili yapılmış yüksek lisans tezleri de mevcuttur. Ancak bu tezler bir Türk dili incelemesi değil, Azeri Türkçesi edebi metinlerini içermektedir. Biz bu sözlüğün dal harfinin "dal" ana madde başından "dürr" ana madde başına kadar olan kısmı çeviri yazı sistemine aktardık. Bizim bu tez konusunu seçme amacımız ise eserin önemini ortaya koymaktır. Türk Lügati'nin ne kadar büyük ve önemli bir eser olduğu açıktır. Eserin; mukayeseli bir çalışma olması, kelimelerin kökeni, türü ve şekline kadar açıklama yapması, madde başlarını bulunduğu dilin edebi metinlerinden örnekleriyle ortaya koyması, kullanılan atasözleri ve deyimlerle kanıtlaması gibi özellikleri de önemini artırmaktadır. Yalnız içerdiği hatalar yönüyle çok eleştiri almıştır. Çalışma; giriş, Hüseyin Kazım Kadri, Türk Lügati hakkında genel bilgi, yöntem, Türk Lügati'nin tenkitli metni, ana metin ve sonuç bölümlerinden oluşmaktadır. Giriş bölümünde; çalışma hakkında kısa bilgiler verilecek, birinci bölümde Hüseyin Kazım Kadri'nin hayatı ve eserlerinden kısaca bahsedilecektir. İkinci bölüm, çalışmanın konusunu oluşturan Türk Lügati ile ilgili genel bilgiler verildiği bölümdür. Yöntem bölümünde; hem Hüseyin Kazım Kadri'nin sözlüğü hazırlarken kullandığı yöntem hem de bizim incelediğimiz yöntem birlikte verilecektir. Metin kısmında "dal" ana madde başı ile "dürr" ana madde başı arası çeviri yazı sistemiyle çevrilmiş, ana metin kısmında ise metnin kendisi verilmiştir. Sonuç kısmında ise, tespitler yapılmış yöntem sorunlarına değinilmiştir.