Türk mûsikîsinde icrâ-kuram uyumsuzluğu sorununa dair bilgisayar destekli bir analiz: Bekir Sıtkı Sezgin örneği

İcrâ edilen mûsikînin bir kuramla temsil edilerek ifade edilmesi çabası yüzyıllardır devam eden bir problemdir. Elimize ulaşan belgelerden yola çıkılarak Yunan filozof Pisagor'la (MÖ 580-500) başladığı düşünülen bu çalışmalar, mûsikînin gelişmesi ve değişmesiyle ortaya çıkan yeni perdelerle beraber günümüze kadar süregelmiştir. Perdeler çeşitlendikçe sistemin de revize edilmesi ihtiyacı belirmiş, hatta bir noktada sistem icrâ edilen mûsikîyi tam olarak ifade edemez duruma gelmiştir. Mûsikînin uygulamasında kullanılan perdelerle, kuramın bu perdeler için öngördüğü veriler arasındaki farklılık yalnız Türk mûsikîsi için değil, bütün mûsikîlerde çok eskiden beri tartışmalara konu olan evrensel bir sorundur. Bu çalışmada, icrâ ve kuram arasında bir uyumsuzluğun olup olmadığı problemine; tarafsız, güvenilir ve doğru bir metot yardımıyla ve bilgisayar teknolojisinin imkânları kullanılarak yanıt bulunmaya çalışılacaktır. Uyumsuzluk probleminin çözülmesi gibi bir amaçtan daha çok, problemin tespiti ve somut bir şekilde ortaya konulması amaçlanmaktadır. Günümüzde başta TRT ve devlet konservatuvarları olmak üzere geniş bir alanda kullanılmakta olan ancak yine de eleştirilerin odağında bulunan Hüseyin Sâdeddin Arel'e ait kuram ile Türk mûsikîsine son yüzyılda damgasını vurmuş, sesini kullanarak bu mûsikîye has perdelerin icrâ edilmesi hususundaki başarısıyla takdir toplamış ve bu sebeple mûsikî çevrelerince "perdeci" olarak anılan Bekir Sıtkı Sezgin'in ses kayıtları analiz edilerek karşılaştırılacaktır. Müzikal perdeye etki edecek hiçbir enstrümanın eşlik etmediği bu kayıtlar, böylesi önemli bir referansın meşk sistemiyle ses dağarcığında topladığı hazinenin tespiti adına büyük önem taşımaktadır.