Türk mutfağının gastrodiplomasi aracı olarak kullanılması: Kültürel etkileşim ve uluslararası ilişkilerdeki rolü

Bu çalışma, Türk mutfağının uluslararası ilişkiler bağlamında gastrodiplomasi aracı olarak taşıdığı rolü incelemektedir. Temel amaç, Türk mutfağının yalnızca gastronomik bir değer olarak değil, aynı zamanda kültürel diplomasi ve yumuşak güç stratejilerinin bir bileşeni olarak nasıl kullanılabileceğini analiz etmektir. Araştırmada, Türk mutfağının kültürel temsil potansiyeli, uluslararası algısı ve mevcut uygulamaların yeterliliği değerlendirilmektedir. Türkiye'nin mutfak mirasının kültürel aktarım ve ulusal imaj inşası açısından taşıdığı işlev ortaya konulmaya çalışılmaktadır. Araştırma, kuramsal temelini Nye'ın yumuşak güç yaklaşımından almaktadır. Bunun yanı sıra kamu diplomasisi, kültürel diplomasi, gastromilliyetçilik ve ulus markalaşması gibi kavramlar da değerlendirilmiştir. Tezde, "Turquality", "Home Turkey", uluslararası etkinlikler ve Türk mutfağı tanıtım projeleri örnek olay incelemeleriyle analiz edilmiştir. Bu bağlamda kuramsal çerçeve ile saha verileri arasında bütüncül bir ilişki kurulmuştur. Araştırmada nitel yöntem tercih edilmiştir. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmış; alanında uzman 15 katılımcı ile görüşmeler yapılmıştır. Katılımcıların tamamı akademisyenler, şefler, STK temsilcileri ve meslek örgütü üyelerinden oluşmaktadır. Elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, tematik kodlama ve kelime frekansı analizleriyle desteklenmiştir. Bu yöntemle hem teorik hem de uygulamalı düzeyde kapsamlı ve çok katmanlı bir veri seti oluşturulmuştur. Katılımcıların %80'i, Türk mutfağının uluslararası düzeyde yeterince temsil edilmediğini ifade etmiştir. %86,6'si, tanıtım çalışmalarının kebap ve döner gibi sınırlı sayıda simge yemekle özdeşleştirildiğini ve bunun yetersiz bir temsil biçimi olduğunu belirtmiştir. %73,3'ü, uluslararası alanda daha güçlü bir görünürlük elde edilebilmesi için yerel yemeklerin ve bu yemeklere ait kültürel anlatıların ön plana çıkarılması gerektiğini vurgulamıştır. %66,6'sı ise, şef temelli diplomatik girişimlerin, diaspora etkinliklerinin ve anlatı merkezli tanıtım stratejilerinin daha sistematik biçimde kullanılmasının gerekli olduğunu ifade etmiştir. Sonuçlara göre Türk mutfağı yalnızca ekonomik bir kaynak değil, aynı zamanda kültürel değerlerin uluslararası kamuoyuna aktarılmasında etkili bir araçtır. Ancak bu potansiyelin etkili biçimde kullanılabilmesi için kamu kurumları, özel sektör ve sivil toplum kuruluşları arasında iş birliği gerekmektedir. Tanıtım stratejilerinin anlatı odaklı, süreklilik arz eden ve kültürel özgünlüğü ön plana çıkaran bir yapı kazanması önerilmektedir. Ayrıca bu çalışma Türk mutfağının diplomatik kapasitesini derinlemesine ele alarak literatüre özgün katkı sunmakta ve uygulayıcılara stratejik öneriler sunmaktadır. Özellikle gastronomi alanında politika üreten ve uygulama geliştiren kurumlar, profesyonel mutfak aktörleri, STK ve dernek temsilcilerine yönelik rehberlik eden bir yapıya sahiptir. Bulgular, anlatı odaklı temsiliyetin önemini vurgulamakta ve daha koordineli, kapsayıcı ve kültürel olarak anlamlı bir gastrodiplomasi yaklaşımının benimsenmesi gerektiğine işaret etmektedir.