Türk parlamentosunda istisnai yasama: Kanun yapımının zamansal örüntülerini açıklamak (1991-2015)

Bu tez, 1991-2015 yılları arasında Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM) istisnai yasama yöntemleri ve kanun türlerinin normalleşmesini incelemektedir. Bunlar, olağan kanun yapımının yanı sıra, esasen yalnızca belli koşullarda kullanılabilecek istisnai araçlar olarak tasarlanan torba kanun, hızlandırılmış prosedür ve kanun hükmünde kararnamelerdir. İki orijinal veri setinden ve çok düzeyli kurumsalcı bir çerçeveden yararlanan çalışma, bu standart dışı araçların parlamento pratiğine neden ve nasıl yerleştiğini açıklamak için nitel ve nicel yöntemleri birleştirmektedir. Bu tür araçların öncelikle zayıf veya azınlık hükümetleri tarafından veya çoğunlukla olağanüstü dönemlerde kullanıldığına dair beklentilerin aksine, bulgular bunların olağan dönemlerde güçlü tek parti hükümetleri tarafından yaygın bir şekilde kullanıldığını ortaya koymaktadır. Analiz, yasama gerekliliğinden ziyade zamansal kontrolü merkezi bir motivasyon olarak tanımlamaktadır: istisnai prosedürler iktidar partilerine yasa yapımını hızlandırma, muhalefeti bypass etme ve özellikle seçim dönemleri siyasi zamanlamayı yönetme kabiliyeti sunmaktadır. AB'ye uyum ve ekonomik krizler gibi dışsal baskılar prosedürel dönüşümlerin itici gücü olmuştur, ancak bunların kalıcılığı en iyi aktörlerin zamanı stratejik olarak kullanmasıyla açıklanmaktadır. Bu çalışma aynı zamanda istisnai mevzuatın rutinleşmesini sağlayan resmi ve gayri resmi kurumsal değişiklikleri de belgelemektedir. Aynı zamanda, yasama rasyonalizasyonu, demokratik gerileme ve parlamentonun stratejik manipülasyonu üzerine daha geniş tartışmalara katkıda bulunmaktadır.