Türk sanat müziği konulu yapılmış lisansüstü tezlerin bibliyometrik analizi

Bu araştırmada, Türkiye'de 1988-2024 yılları arasında Türk Sanat Müziği konulu yazılmış lisansüstü tezler bibliyometrik yöntemle analiz edilmiştir. Çalışmanın temel amacı, alandaki akademik üretimin eğilimlerini, metodolojik yaklaşımlarını ve içeriksel çeşitliliği değerlendirmek, aynı zamanda gelecekte yapılacak çalışmalara yönelik sistematik bir çerçeve sunmaktır. Araştırmada nitel yöntem benimsenmiş olup, betimsel analiz esas alınarak tezlerin türleri, yayın yılları, üniversiteleri, enstitüleri, anabilim dalları, konu başlıkları, danışman profilleri, anahtar kelimeleri ve kaynakça bilgileri incelenmiştir. Bu çalışmada veri kaynağı olarak YÖKTEZ (Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi) arşivi kullanılmış olup, yalnızca erişime açık tezler incelenmiştir. Çalışmanın sınırlılığı, erişim izni bulunmayan tezlerin analize dâhil edilememesi olarak belirlenmiştir. Bu kapsamda, YÖKTEZ arşivinde 1988-2024 yılları arasında "Türk Sanat Müziği" anahtar kelimesiyle 69 lisansüstü tezin yayınlandığı, ancak yalnızca 59 tanesine erişim izni bulunduğu tespit edilmiştir. Tezler, türleri, yayın yılları, üniversiteleri, enstitüleri, anabilim dalları, konu başlıkları, danışman profilleri, anahtar kelimeleri, kaynakça bilgileri ve üniversitelerin coğrafi bilgileri bakımından incelenmiştir. İncelenen 59 tezden 45'i yüksek lisans, 13'ü doktora ve 1'i sanatta yeterlik tezidir. Çalışma kapsamında, 27 farklı üniversiteye bağlı 7 farklı enstitüde, 21 anabilim dalında hazırlanmış tezler analiz edilmiştir. Elde edilen bulgular, Türk Sanat Müziği konulu yüksek lisans tezlerinin yoğunluk kazandığını, ancak doktora ve sanatta yeterlik düzeyindeki çalışmaların görece sınırlı olduğunu göstermektedir. Tezlerin büyük oranda sosyal bilimler ve eğitim bilimleri enstitülerinde yürütüldüğü, buna karşın güzel sanatlar enstitülerindeki akademik üretimin daha düşük seviyede kaldığı belirlenmiştir. 1988-2024 yılları arasında tez üretiminin belirli dönemlerde artış gösterdiği, özellikle son 10 yılda akademik çalışmaların yoğunlaştığı görülmektedir. Konu başlıkları açısından değerlendirildiğinde, geleneksel repertuar, makamsal yapı, müzik teorisi, eğitim yöntemleri ve ses teknolojileri gibi alanların ön planda olduğu belirlenmiştir. Bibliyometrik analiz sonuçları, tezlerde ağırlıklı olarak nitel araştırma yöntemlerinin tercih edildiğini ve betimsel analiz tekniklerinin yaygın şekilde kullanıldığını ortaya koymuştur. Bununla birlikte, nicel ve karma yöntemlerin görece daha az kullanıldığı görülmektedir. Anahtar kelime çeşitliliği incelendiğinde, disiplinlerarası çalışmaların sınırlı olduğu ve geleneksel müzik araştırmaları ile akademik kuramsal yaklaşımlar arasındaki ilişkinin güçlendirilmesi gerektiği görülmektedir. Araştırma sonuçlarına dayanarak, Türk Sanat Müziği konulu akademik üretimin teşvik edilmesi ve özellikle doktora ile sanatta yeterlik düzeyinde yapılan çalışmaların artırılması önerilmektedir. Ayrıca, disiplinlerarası perspektiflerin güçlendirilmesi, metodolojik çeşitliliğin artırılması ve tezlerin erişilebilirliğinin artırılması, alanın bilimsel gelişimine katkı sağlayacaktır.