Türk semalarında bir Polonyalı havacı: Ludomıł Rayskı

Osmanlı Devleti, tarih boyunca çeşitli ülkelerden birçok mülteci ve sığınmacıyı kabul etmiş, isteyenlere vatandaşlık vererek devlet kadrolarında çeşitli mevkilerde istihdam etmiştir. Özellikle askeri sahadaki istihdam, yabancı uyrukluların en fazla görevlendirildiği alandır ve istihdam edilen askerlerden biri de çalışmamızın konusu olan Ludomił Rayski'dir. Kendisi bir sığınmacı olmasa da babası Artur Teodor Rayski henüz 17 yaşında iken Rus işgaline karşı yapılan 1863 Ocak Ayaklanması'nda yer almış ve ayaklanmanın başarısızlığa uğramasıyla Osmanlı Devleti'ne göç etmiş bir askerdir. Teodor Rayski Galiçya'ya geri dönse de Osmanlı vatandaşlığını muhafaza etmiştir. Dolayısıyla sahip olduğu vatandaşlık, oğluna da geçmiş ve oğul Rayski'nin Osmanlı Devleti ile bağı kurulmuştur. Bu çalışmada Ludomił Rayski'nin hayatı, 1915'te Osmanlı ordusuna katıldıktan sonra aldığı görevler ve Osmanlı Devleti'ne hizmetleri ve Polonya ordusundaki etkin görevleri konu edinilmiştir. Ludomił Rayski Osmanlı Devleti'nde göreve başladığı ilk zamanlarda rasıt olarak istihdam edilmişken daha sonra pilotluk eğitimi almış ve kariyerine havacı olarak devam etmiştir. Çoğunlukla Ege Denizi'nde bulunan Yunan Adaları'ndaki hareketliliğin gözlemlenmesi hususunda görevlendirilmiştir. Birinci Dünya Harbi'nin sona ermesini takiben ordudan terhis edilmiş ancak ülkeden ayrıldıktan sonra dahi ilişkilerini kesmemiş ve Kayseri'de üretilen ilk savaş uçağının projelendirilmesinde önemli katkılar sunmuştur. Osmanlı Devleti'nden ayrıldıktan sonra Rayski, Polonya hava kuvvetlerinin şekillendirilmesine önemli katkılar sağlamış, ancak 1939'da orduyla yolları ayrılmıştır. Bu bağlamda çalışma birçok Polonyalı mülteciden birisi olan Rayski'nin hem Osmanlı ordusunda hem de Polonya ordusundaki görevlerine dikkat çekmektedir. Anahtar Kelimeler: Ludomił Rayski, havacılık, Polonya, Osmanlı Devleti, uçak, pilot